Pilo Zyba: Kartvizita e Burgut 313

KARTVIZITA E BURGUT 313

- tregim i jetuar -

Nga Pilo Zyba

Kur u ktheva nga Greqia pas dy vitesh emigracion, Shqipëria nuk ishte më ajo që kisha lënë. Kishin ndryshuar rrugët, njerëzit, mënyra si flisnin, si visheshin… por mbi të gjitha, kishin ndryshuar postet.

Ata që dikur i njihnim si “me biografi të keqe”, tani kishin marrë detyra shtetërore. Njëri ishte bërë komandant burgu, tjetri komisar, e ca të tjerë që dikur mezi i merrte njeri seriozisht, tani flisnin me ton zyrtar dhe mbanin dosje nën sqetull.

Një ditë vendosa të takoj Gencin, shokun tim të fëmijërisë. Kishim ngrënë bukë bashkë, kishim bredhur rrugëve të Tiranës bashkë, madje kishim marrë edhe ndonjë dru bashkë në kohë të rinisë. Tani më thanë se ishte bërë drejtues tek burgu 313.

U vesha bukur, si emigrant që vinte nga Greqia dhe donte të dukej pak “evropian”, dhe mora rrugën drejt burgut.

Kur vajta te dera, bëra zakonin tim të vjetër: hapa derën dhe desha të futesha direkt brenda. Dikur si gazetar njihesha gjithandej dhe askush nuk më pyeste ku po shkoja.

Por kohët kishin ndryshuar.

Një ushtarak trupmadh ma preu rrugën menjëherë.

— Ku vete?

— Dua të takoj Gencin, — i thashë qetësisht.

Ai ngriti automatikun paksa përpara gjoksit tim dhe tha me ton të thatë:

— Genci nuk është shoku yt. Qëndro aty!

Aty e kuptova që demokracia kishte ardhur me grada.

Po rrija te dera si nxënës para drejtorisë, kur pas pak u hap dera e sallës së mbledhjeve dhe dolën disa burra me kostume serioze.

I pari ishte Genci.

Më pa dhe bërtiti:

— O Pilo! Po ti qenke?!

— Qenkam, — i thashë. — Po ky zotëria këtu nuk më lë të futem.

Ushtaraku u step menjëherë.

— Jo, jo… unë…

Dhe uli armën sikur po kërkonte falje edhe automatiku vetë.

Genci qeshi.

— Hajde lart të pimë një kafe. Jemi në pushim mbledhjeje.

U ngjitëm në lokalin e katit të dytë. Ishte një lokal tipik institucionesh shtetërore të asaj kohe: karrige të forta, tavolina me mbulesa plastike dhe një kamariere flokëgjatë, e bukur, që dukej sikur kishte humbur rrugën dhe kishte përfunduar rastësisht në burg.

— Na sill një shishe uiski, pesë gota dhe ca fruta të thata, — tha Genci me rëndësinë e një ministri financash.

Shishja ishte aq e vogël, sa mezi lagu buzët. Unë nuk pija shumë, Genci akoma më pak, por me muhabetin e emigracionit, burgjeve dhe politikës së kohës, uiski avulloi shpejt.

Kamarierja erdhi përsëri. Por çuditërisht, nuk iu afrua Gencit. U afrua tek unë.

— Do merrni gjë tjetër? — më pyeti me shumë edukatë.

Mbeta pak i habitur. Mendova:

“Qenka demokraci e vërtetë kjo… të pyesin edhe emigrantin.”

— Sill edhe pesë dopjo të tjera! — tha Genci.

Vajza i solli dhe u largua përsëri.

Në tavolinë ishin edhe dy njerëz të tjerë që dukeshin halleshumë. Nga fytyra kuptohej që ose kishin ndonjë të afërm brenda, ose prisnin ndonjë favor nga “pushteti i ri”.

Kur mbaruam së piri, Genci thirri kamarieren:

— Hajde të paguajmë!

Përsëri ajo erdhi drejt meje, me bllokun në dorë.

— Hajde këtu moj! — i tha Genci duke qeshur. — Sa bëjnë?

Pagoi aty për aty dhe, para se të ikte, nxori një kartvizitë.

— Mbaje këtë, — më tha.

E mora dhe e pashë.

— Ç’është kjo?

— Kartvizita ime.

— Po tani me kartvizita do flasim ne?

Qeshi.

— Jo mor burrë. Po jam gjithë ditën nëpër mbledhje. Të paktën më merr në telefon e lëmë takim si njerëz të rëndësishëm.

Ata ikën. Unë mbeta vetëm në tavolinë, duke menduar me vete se si rrotullohej jeta: dikur unë futesha lirshëm nëpër zyra, ndërsa tani prisja leje te dera e burgut për të pirë një kafe me shokun tim.

Kamarierja më pa që po mendoja dhe u afrua.

— Kush jeni ju? — më pyeti.

Për humor, i thashë:

— Unë jam ai që e kam vënë Gencin në atë punë.

Ajo qeshi dhe iku drejt banakut. Por rrugës u kthye prapë.

— Po ju çfarë pune bëni?

— Unë jam deputet në parlamentin grek, — i thashë me fytyrë serioze.

Ajo më pa me habi.

— Po pse pyet kaq shumë? — e pyeta unë.

Dhe aty erdhi goditja finale.

— Kam dy vjet që punoj këtu, — tha ajo, — dhe nuk e kam parë ndonjëherë Gencin të paguajë. Tani e kuptova pse pagoi sot…

Plasa gazit.

E përshëndeta dhe ika.

Më vonë, kur Genci u kthye në tavolinë, ajo i tha:

— Shumë njeri i mirë ai zotëria që ju ka vënë në punë.

— Cili zotëri?

— Ai deputeti i parlamentit grek…

Genci kishte qeshur aq shumë, sa mezi kishte marrë frymë.

— Ai? — tha. — Ai është shkrimtar humori. Mos e beso për gjë!

Dhe kështu mbaroi historia ime si “deputet grek” dhe si njeriu që paskësh vënë në punë drejtorët e burgjeve të Shqipërisë.

Por, për disa minuta, e pranova me shumë kënaqësi postin.