Përparim Hysi: Sejdo Harka – 'Vetëtima'

Me "ese" ia bën prima

(ese)

Nga Përparim Hysi

Për lexuesit e kësaj eseje pak sinjifikative, dua t'u them,në vija të trasha,kush është SEJDO  HARKA dhe metafora ime,në thonjëza,"VETËTIMA",i rri aq pas shtatit,sikur ta kem porositur tek "Versaçe". Kam mbaruar Universitetin e Tiranës për gjuhë-letërsi dhe për 35-vjet në arsim,ka qenë drejtor shkolle dhe më vonë edhe tek gazeta"Mësuesi". është specializuar për kritikë letrare dhe fryt i këtij specalizimi,janë veprat me ese e kritikë,si:"Modernët e kohlës","Nobelistët" dhe tani,porsa doli libri i tij me ese me titullin shumë domethënës: MENDJENDRITURIT. Objekt i kësaj esese sime modeste,është ky libri që më dhuroi.

*      *     *

E lexova me një frymë, se,pa lënë vend për shpoti, më gjeti si me atë djalin që i tha babait:

- Baba, kam zënë një hajdut. Ta mbaj apo ta lëshoj?

-Mbaje,- bërtiti babai. Aha,- baba, u dorëzua djali.dua ta mbaj unë,po nuk më lëshon ai.

Edhe mua më zuri "rob" dhe nuk më lëshoi.  Nëse ia nisa këtij shkrimi, dua të "shpëtoj"  nga vargonjtë e SEJDO  HARKËS.  Sa të drejtë ka patur NIÇE: "Dhuratat ma zhvoshkin lëkurën". Dhe unë për ta"riveshur" prapë lëkurën sikur po paguajë"doganën" për mikun.

Libri "MENDJENDRITURIT" ka 23-ese,të shkruar enkas nga SEJDO HARKA për autorë  që në PANTEONIN E LETËRSISË BOTËRORE kanë  një vend nderi.  Kur i shoh një nga një esetë, bindem se SEJDO  HARKA e meriton atë ndajshtimin "VETËTIMA". Vetëtima është një fenomen atmosferik që godet lartësitë.  I godetë lartësitë vetëtima dhe i djegë. Kurse SEJDO VETËTIMA i godet lartësitë dhe nuk i djegë,po i"pjekë". I"pjekë" për t'i bërë më të"shijshme" për çdo stomak lexuesish. Sikur për një çast ta marrë SEJDO HARKËN me gjithë paranomin tim,ta mbyllë në një Anije Kozimke me 23 autorët për të cilët ka shkruar esetë e tij aq profesionale,  në  gjykimin tim ( natyrshëm,jo vetëm nën këtë gjykim),  SEJDO  HARKA ësht Piloti Kozmonaut që këtë "anije" e zbret butë jo në"sipërfaqen e Hënës", por para lexuesëve,për ta bërë të vështirën të lehtë;  të pakuptueshmen,të qartë.  Nëse dikush bën pyetjen, se si  është e mundur kjo, e mbroj mendimin tim përmjet RALF WALDO EMERSON që thotë:" Njeriu që gjërat e rënda,i bën të lehta, është edukator." Po ku ka edukator si SEJDO HARKA?

*    *    *

"Të shkruarit apo teksti i të shkruarit,është dhuratë e ZOTIT për ty, se ç'bën me këtë"dhuratë" është puna jote",- thotë LEO BUSGALIA. SEJDO HARKA këtë"dhuratë të ZOTIT" e ka fituar,veç tjerash, me një lexim skrupuloz dhe duke ditur se"Njerëzit e mëdhenj u japin kuptim vendeve ku jetojnë" sipas VOLTERIT. i ka rrreshtuar një nga një të 23-autoët që janë të lavdishëm jo vetëm për vendin e tyre,po për krejt botën. Lexo këto ese dhe jo vetëm përfiton një kënaqësi estetiko-artistike, por të shkruara me një stil,të tretshëm për çdo "stomak lexuesish", ta bien autori më pranë dhe zë  e merresh me autorë që, sado që nu i ke njohur më parë, ata bëhen të pranishëm pranë teje,ji si bezdi,po si relaksim që të heqin çdo stres. E di pse ndodh kështu?  Përgigjen më të saktë e ka dhënë me kohë,EZRA POUND: "Disa  libra përbëjnë një thesar në themel,se duke i lexuar qoftë dhe vetëm njëherë,të mbeten për jetë në mendje". Lexues,provoje dhe do bindesh për vlerat e eseve të SEJDO HARKËS. Gjithmonë nuk lë pa shterur çdo pyetje të mundshme të çdo lexuesi. Një nga ato,mund të jetë kjo:- Si është e mundur që SEJDO  HARKA alias VETËTIMA të bëjë "diesksionin anatomik" të këtyre"Penav kaq të"rënda"? Përgjigjen e kam gati. E ka dhënë me kohë ROBERT ANTONY që thotë:" Disa pijnë ujë në shatërvanin e dijes dhe të tjerë bëjnë"gargar"!!! Besoj  është e kuptueshme se ku hynë SEJDO HARKA-"VETËTIMA".

E, sa për stilin jovetëm tek këto ese,por në gjithë shkrimet e SEJDO HARKËS,shkëlqen qartësia. "Qartësia në stil,- thotë KARL POPPER, është vlerë intelektuale, Kjo vlerë intelektuale ia rrit karizmën,SEJDO HARKËN. NIÇE kritikon edhe HEGELIN edhe KANTIN për punën e stilit.

*     *    *

Kur fola shkurtimisht për SEJOD HARKËN,theksoja se është specializuar për kritikën letrare. GËTE kish "alergji" nga kritikët dhe lëshonte anatemat: " Është kritik, Është njeri i lig. I thoni:të ikë",por SEJDO HARKA nuk është kritik mediokër dhe as tendencioz. Përkundrazi: urtë e butë e plot tiganin, duke i vënë pikat mbi i  dhe kurrë nuk i thotë të zezës , e bardhë dhe as të bardës, e zezë. Shikojni me vemendje esetë dhe,krejt shkrimeve të tij. Citon jo me apriori,po i thotë lexuesit shiko faqen x apo ypsilon për çdo autor, Natyrshëm, në shrimet e tij, veç realitetit ka art,sikur ka porosinë e NIÇES:" Kemi artin që të na shpëtojë nga realiteti".  Në 23-autorët që ka"mbyllur në  anijen kozmike", ai sikur ka veshur dhe zhveshur 23-lëkurë. Me secilin sikur përjeton apo jetën bashkë me ta.  Me SADIUN;BËRNSIN;BALZAKUN,ÇEHOVIN,KAZANZAQIN,CVAJGUN,SHOLLOHOVIN,NIÇEN ; me JON FANTE,KUDERËN:me UMBERTO ECO;me DINO  BUZZATI;nga HAN KANG e të tjerë/. Për secilin ka shkruar me aq dashuri ku tek secili ka pak nga ai.

Jashtë  situatës sime, shëndetësore, po i them SEJDO  HARKA "VETIËTIMA":- Unë nuk jam ai nobelisti  irlandez SAMUEL BEKET që shkroi"Duke pritur GODON" që aq miirë e ke stolisur me penë. Unë jam Përparim HYSI që,ngaqë nuk e pres dot"GODON" shkrova këtë ese me të cilën të uroj:" VETËTIMË,qëllofsh lartësi të tjera.!"

Tiranë, 4 qershor 2026