Fejzulla Berisha: Republika Çeke, Republika Sllovake dhe Kosova (4)

REPUBLIKA ÇEKE, REPUBLIKA SLLOVAKE DHE KOSOVA: PARTNERITETI EVROPIAN, MBËSHTETJA HISTORIKE DHE PERSPEKTIVA E SË ARDHMES (4)

Marrëdhëniet e Republika e Kosovës me Republika Çeke dhe Republika Sllovake paraqesin një dimension të rëndësishëm të politikës së jashtme të Kosovës dhe të përpjekjeve të saj për konsolidimin e subjektivitetit ndërkombëtar. Edhe pse këto dy shtete kanë ndjekur politika të ndryshme ndaj pavarësisë së Kosovës, të dyja mbeten faktorë me rëndësi në arkitekturën politike dhe të sigurisë evropiane.

Nga Çekosllovakia te dy shtete sovrane

Më 1 janar 1993, pas të ashtuquajturit "Divorci i Kadifenjtë", ish-Çekosllovakia u nda në mënyrë paqësore në dy shtete të pavarura: Republikën Çeke dhe Republikën Sllovake.

Ky proces mbetet një nga shembujt më të suksesshëm në historinë moderne të Evropës për zgjidhjen paqësore të çështjeve shtetërore dhe kombëtare. Pikërisht për këtë arsye, përvoja çeko-sllovake shpesh përmendet si model i dialogut demokratik dhe i respektimit të vullnetit politik të popujve.

Për Kosovën, ky rast ka rëndësi të veçantë, sepse dëshmon se ndryshimet politike dhe shtetërore mund të realizohen në përputhje me të drejtën ndërkombëtare, me vullnet demokratik dhe pa përdorimin e dhunës.

Republika Çeke – një mike e dëshmuar e Kosovës

Republika Çeke ishte ndër vendet që e njohën pavarësinë e Kosovës menjëherë pas shpalljes së saj më 17 shkurt 2008.

Praga zyrtare e ka mbështetur vazhdimisht shtetin e Kosovës në proceset e konsolidimit institucional, demokratizimit dhe integrimit euroatlantik.

Mbështetja çeke është manifestuar në disa drejtime:Njohja e hershme e pavarësisë së Kosovës;Mbështetja në forumet ndërkombëtare;Kontributi në misionet paqeruajtëse;Bashkëpunimi ekonomik dhe tregtar;Programet e arsimit dhe shkëmbimeve akademike.

Në kuadër të misionit të KFOR, ushtarët çekë kanë kontribuar për vite të tëra në ruajtjen e paqes dhe sigurisë në Kosovë.

Po ashtu, shumë studentë dhe studiues kosovarë kanë përfituar nga programet universitare dhe shkëmbimet akademike me universitetet çeke, duke krijuar ura të qëndrueshme bashkëpunimi.

Trashëgimia e Vasllav Havellit dhe rëndësia për Kosovën

Kur flitet për Republikën Çeke, nuk mund të anashkalohet figura e Vasllav Havellit, një prej personaliteteve më të respektuara të Evropës moderne.

Havelli ishte simbol i luftës për liri, demokraci dhe të drejtat e njeriut. Vlerat që ai përfaqësoi janë të afërta me përpjekjet historike të popullit shqiptar të Kosovës për liri dhe pavarësi.

Në shumë aspekte, rrugëtimi i Kosovës drejt lirisë dhe ai i popujve të Evropës Qendrore drejt demokracisë kanë pika të përbashkëta: rezistencën ndaj shtypjes, mbrojtjen e dinjitetit njerëzor dhe aspiratën për integrim evropian.

Republika Sllovake – një partner me potencial të madh

Ndryshe nga Republika Çeke, Republika Sllovake ende nuk e ka njohur formalisht pavarësinë e Kosovës.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve janë armiqësore apo të ngrira.

Përkundrazi, Bratislava ka ndjekur një qasje pragmatike dhe të moderuar.

Sllovakia:Merr pjesë në misionet ndërkombëtare në Kosovë;Mbështet stabilitetin në Ballkanin Perëndimor;Ka ruajtur komunikim institucional me autoritetet e Kosovës;Mbështet perspektivën evropiane të rajonit.

Ky qëndrim tregon se, pavarësisht mungesës së njohjes formale, ekziston hapësirë për dialog dhe bashkëpunim të mëtejshëm.

Pse është e rëndësishme Sllovakia për Kosovën?

Sllovakia është një nga pesë vendet e Bashkimit Evropian që ende nuk e kanë njohur Kosovën.

Pikërisht për këtë arsye, çdo avancim në marrëdhëniet ndërmjet Prishtinës dhe Bratislavës ka rëndësi strategjike.

Nëse një ditë Sllovakia do ta njihte Kosovën, kjo do të krijonte efekte të rëndësishme politike dhe diplomatike:Do të zvogëlohej numri i vendeve mosnjohëse brenda BE-së;Do të forcohej pozita ndërkombëtare e Kosovës;Do të lehtësohej rruga drejt integrimeve evropiane;Do të krijohej një klimë e re diplomatike në rajon.

Mësimet që Kosova mund të marrë nga Çekia dhe Sllovakia

Historia moderne e këtyre dy shteteve ofron mësime të vlefshme për Kosovën.

Së pari:Demokracia funksionale ndërtohet mbi institucione të forta.

Së dyti:Ekonomia e tregut dhe sundimi i ligjit janë themelet e zhvillimit afatgjatë.

Së treti:Integrimi evropian kërkon reforma të vazhdueshme dhe konsensus politik.

Së katërti:Politika e jashtme duhet të mbështetet në partneritete afatgjata dhe në diplomaci aktive.

Perspektiva e bashkëpunimit në të ardhmen

Kosova duhet të investojë më shumë në thellimin e marrëdhënieve me të dyja këto vende.

Kjo mund të realizohet përmes:Diplomacisë parlamentare;Bashkëpunimit universitar;Investimeve ekonomike;Shkëmbimeve kulturore;Projekteve të përbashkëta në fushën e teknologjisë dhe inovacionit.

Në një kohë kur Evropa po përballet me sfida të mëdha gjeopolitike, aleancat dhe miqësitë strategjike fitojnë rëndësi të veçantë.

Republika Çeke dhe Republika Sllovake përfaqësojnë dy histori suksesi të tranzicionit demokratik në Evropë. Për Kosovën, ato janë jo vetëm partnerë të rëndësishëm evropianë, por edhe shembuj të transformimit institucional dhe politik.

Republika Çeke ka dëshmuar miqësi të sinqertë dhe mbështetje të palëkundur për shtetin e Kosovës, ndërsa Republika Sllovake mbetet një partner me potencial të madh për thellimin e marrëdhënieve dhe, në të ardhmen, edhe për një njohje të mundshme të pavarësisë së Kosovës.

Prandaj, ndërtimi i urave të reja bashkëpunimi me Pragën dhe Bratislavën duhet të mbetet një prioritet i politikës së jashtme të Republikës së Kosovës, sepse miqësitë e ndërtuara mbi vlera demokratike, respekt reciprok dhe interesa të përbashkëta janë garancia më e mirë për të ardhmen evropiane të vendit.