Eda & Visar Zhiti: Një zonjë nga Kosova
NJË ZONJË NGA KOSOVA
-
poezia për Flora Brovinën -
Flora
sot la tokën amë dhe shkoi në Qiell ta zbukuronë atë si me poezinë e saj.
E
njohëm si poete, ishte dhe mjeke, plagët e Kosovës kishin nevojë për duart e
saj, u bë veprimtare e shquar, në mbrojtje të kauzës së saj u ngrit?n dhe në
botë, kur pushtuesit serb? e burgosën. Nga robinjë ajo do të kthehej
triumfatore, do të zgjidhej dhe deputete, etj.
Të
bukura dhe të dhimbshme ishin shëtitjet në Tiranë me bashkëshortin e Florës,
Ajri Begu, kur ai punonte si bankier në
Bankën Amerikane. Emrin e kam shqip, thoshte, Ajër… më dha dhe një dramë të
tij, bisedonim për poezinë e Florës…
Mbas
Luftës menjëherë do të takoheshim në Prishtinë, në Panairin e Parë të Librit…
po Flora?… ishte në burg… e rëndë… Ndoshta poezia thoshte diçka më shumë…
Në
librin “Si shkohet në Kosovë”, botuar në
Tiranë dhe Prishtinë, është një poezi për Flora Brovinën, edhe në anglisht
në librin “The condemned apple”, botuar
në SHBA. E përktheu po ai që ka përkthyer dhe librin e saj, Robert Elsie. Do ta
shihte poezinë dhe Flora. Buzëqeshte…
E
kërkonim kur na ndodhte të shkonim në Prishtinë… Ja, dhe mesazhi i fundit që kemi
prej saj, i para ca kohëve këtë vit:
“Sa kam dëshirë të ju takoj
dhe përqafoj me mall motre
që të dyve!”
Motër,
në vend të një luleje për Ty sot, po sjellim poezinë:
Visar Zhiti
KJO DITE E
(JASHTE)ZAKONSHME
Rrugët
e Prishtinës
mbarojnë
në një psherëtimë. Shëtis
me
mikun tim Ajri Begu. Të hutuar shohim fantazmat tona
nëpër shitore
grash
vitrinave
fërgëlluese.
Dua
një dhurate per time shoge larg
e
ai një pallto për Flora Brovinën
në burg.
Pushtuesit
ikën, le të vije dimri.
?- Si eshtë? - e pyes
duke u dridhur.
?E akuzuan se udhëhoqi
demonstrata, kuroi plagë. Mjeke është. S'mund
ta
kundronte luftën si Helena e Trojes
nga dritaret.
?- Në ç’gjuhë bëhet
gjyqi?
?- Serbisht.
?- E kur e takon?
?- Vetëm serbishtja
lejohet. Permes xhamave i tregoj librin e saj më të ri me poezi e ajo më rrëfen
për një grua
që
lindi ne burg.
-
Ah, të gjithë jemi fëmijë burgjesh,
e tani që
liria erdhi...
-
S'e shoh dot me pranga!
-
Dhe une sime shoqeje s'do t'i blej
byzylykë.
Te
të gjitha gratë e bukura
të
Prishtines shoh Florën.
Këtë
lulëzim dhe drite
ajo e shperndan, kaq prajshëm. Zambakë
te bardhë çelin
sa herë ia lidhin duart.
Pika e vesës
rrëshqet
dhe ngrin
si
gur unaze mbi lutjet.
(Nga libri “Si shkohet
në Kosovë” -
Tiranë, 2000, Prishtinë
2014)
* * *
Dhe
anglisht:
THIS (UN)USUAL DAY
The
streets of Prishtina
end with a sigh. I am on a walk
With
my friend Ajri Begu.
Bewildered
we see
Our
ghosts in the quivering
showcase
windows
of stores for ladies'
apparel,
I
want a present for my distant wife And he a coat for Flora Brovina,'
imprisoned.
The
occupying forces have left,
now it's
winter's turn.
"How
is she?" I inquire trembling,
"They've
accused her of leading
demonstrations.
She
healed wounds.
She's
a physician.
How
could she have led a war
From
her window like Helen of Troy?"
"What
language is the trial in?"
"Serbian."
"And
when you meet her?"
"Only
Serbian is allowed.
I
showed her through the glass her new book of poetry
And
she told me about a woman
who
gave birth in prison."
"We
are all the scions of prisons,
and now
Freedom
has come..."
"I
can't stand to see her
in
handcuffs!"
"I
won't buy a bracelet for my wife."
I
see Flora in all the beautiful women
of Prishtina. She spreads these blossoms
And
light, so tranquil. White Lilies
break into bloom
Every
time her hands are tied.
Drops
of dew
Slip
and freeze on prayers
like
gemstones in a ring.
————————————————
1)
During the 1999 war against Yugoslavia which led to international intervention
and the libration of Kosova, human rights ac-tivist, poet and pediatrician
Flora Brovina was taken hostage by Serb paramilitaries and sent to Serbia. She
was sentenced by a Serb court to twelve years in prison for "collaboration
in hostile activities in connection with terrorism" bur was released a
year later.
(From
“Where Is the Road
to
Kasova”)
Translated
by
Robert Elsie
“Visar
Zhiti ‘The condemned apple’
Green
Integer, Los Angeles,
2000
& 2025”
Të Tjera
