Asllan Dibrani – Luani: Gjergj – Musë Musa - Në luftë për Kosovën, sot për brezat

INTERVISTË EKSKLUZIVE

GJERGJ – MUSË MUSA: “NË LUFTË U KTHEVA PËR TA MBROJTUR KOSOVËN; SOT DUA TË LË NJË VEPËR QË U MBETET BREZAVE”

Nga familja e përndjekur dhe vullnetari i UÇK-së, te dhurimi i tokës për Kishën e re Katolike Shqiptare në Zogaj të Vushtrrisë

Intervistoi: Asllan Dibrani – Luani

Ka njerëz që historinë e tregojnë nga larg. Ka të tjerë që një pjesë të historisë e kanë jetuar vetë.

Gjergj – Musë Musa i përket brezit që u rrit nën peshën e pushtimit serbo-jugosllav, me kujtesën e një familjeje që, sipas rrëfimit të tij, përjetoi përndjekje e presione në periudha të ndryshme, por ruajti lidhjen me familjen, gjuhën, flamurin dhe identitetin shqiptar.

Kur Kosova hyri në periudhën më të rëndë të luftës, ai nuk qëndroi larg. Nga Gjermania u kthye si vullnetar për t’iu bashkuar Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Sot, dekada më vonë, ai është sërish në qendër të një debati publik.

Këtë herë jo me armë në dorë.

Pamje artistike e Gjergj – Musë Musës, vullnetar i UÇK-së i ardhur nga Gjermania, që simbolizon rrugëtimin e tij nga lufta për lirinë e Kosovës te ndërtimi i paqes dhe vepra për brezat.

Por me një vendim: dhurimin e tokës për ndërtimin e Kishës së re Katolike Shqiptare, Qendrës Pastorale dhe Varrezave në Zogaj të Vushtrrisë.

Më 18 gusht 2026 është paralajmëruar ceremonia e gurthemelit.

Për këtë vendim, për historinë e familjes Musa, UÇK-në, identitetin kombëtar, raportin ndërmjet fesë dhe politikës, polemikat publike dhe vizionin e tij për të ardhmen, zhvilluam këtë bisedë të gjatë.

“NUK MUND TË FLAS PËR VETEN PA FOLUR PËR FAMILJEN”

PYETJE: Z. Gjergj – Musë Musa, kush jeni ju dhe nga çfarë familjeje vini?

Nuk mund të flas për veten pa folur për familjen time.

Pamje artistike nga një çast i kthimit të Gjergj – Musë Musës nga fusha e betejës në shtëpi, ku vëllezërit dhe motrat e presin me mall, emocion dhe krenari – mes sakrificës së luftës dhe ngrohtësisë së familjes.

Vij nga një familje shqiptare e Zogajt të Vushtrrisë, ku atdheu, familja, fjala e dhënë dhe ruajtja e identitetit kanë pasur peshë të veçantë.

Sipas kujtesës së familjes sonë, brezat tanë kanë kaluar periudha të rënda, përndjekje dhe presione të ndryshme.

Ne u rritëm duke dëgjuar rrëfime për sakrificën, për rezistencën dhe për nevojën që njeriu të mos e humbasë identitetin e vet edhe kur rrethanat janë të vështira.

Kjo mënyrë e të menduarit ka ndikuar shumë edhe tek unë.

PYETJE: Çfarë trashëguat më fort nga familja?

Ndjenjën se liria nuk duhet marrë si diçka e garantuar përgjithmonë.

Gjuha, flamuri, familja, vendlindja dhe kujtesa kombëtare nuk janë vetëm fjalë.

Në kohë të vështira ato bëhen përgjegjësi.

Në familjen tonë nuk jemi edukuar të jetojmë vetëm për veten.

Kjo është arsyeja pse, kur erdhën kohë të rënda, shumë prej nesh e ndien se duhej të merrnin përgjegjësi.

GJERGJI DHE MUSË – DY EMRA, NJË HISTORI

PYETJE: Përse sot përdorni edhe emrin Gjergj?

Sepse Gjergj është pjesë e historisë sime.

Nëna ime më kishte quajtur Gjergj, në kujtim të Gjergj Kastriotit – Skënderbeut.

Vëllai im quhej Skënder.

Pamje artistike kushtuar Gjergj – Musë Musës: nga arma e luftës për liri te guri i ndërtimit të paqes – dhurues i tokës për Kishë, Qendër Pastorale dhe Varreza, si një amanet për brezat.

Në dokumente mbeta Musë.

Prandaj emri Gjergj – Musë Musa nuk është një ndryshim i bërë për shkak të debateve të sotme.

Është rikthim te një pjesë e identitetit tim familjar që ka ekzistuar që nga fëmijëria.

PYETJE: A ka ndikuar kjo edhe në mënyrën si e shihni historinë shqiptare?

Sigurisht.

Kur në shtëpi ke emra që lidhen me Gjergj Kastriotin, nuk është vetëm çështje emërtimi.

Është një kujtesë.

Të mëson të pyesësh se nga vjen, çfarë historie ke dhe çfarë duhet të ruash.

KUJTIMI I VITIT 1982

PYETJE: Ju keni folur publikisht edhe për ardhjen e arkeologëve kroatë në pronën e familjes suaj. Çfarë mbani mend?

Në vitin 1982 isha fëmijë.

Në pronën tonë erdhën arkeologë kroatë që interesoheshin për gjurmët e një kishe të vjetër.

Babai im i shoqëroi.

Në atë moshë nuk e kuptoja dot gjithë domethënien e asaj që po shihja.

Por kujtimi mbeti.

Më vonë fillova të pyes veten:

Çfarë historie fshihej nën atë tokë? Kush kishte jetuar aty? Çfarë trashëgimie kishim trashëguar pa e njohur mirë?

Këto pyetje më kanë shoqëruar gjatë gjithë jetës.

NGA GJERMANIA NË RADHËT E UÇK-së

PYETJE: Ju jetonit në Gjermani. Pse u kthyet për t’iu bashkuar UÇK-së?

Mund të vazhdoja jetën time në Gjermani.

Por kur vendi yt është në luftë dhe njerëzit e tu përballen me dhunë, një ditë duhet të vendosësh nëse fjala “atdhe” ka vërtet kuptim për ty.

Unë vendosa të kthehem.

U ktheva si vullnetar.

Nuk u ktheva për lavdi dhe as që një ditë dikush të më quante hero.

U ktheva sepse e ndjeva se ishte detyrim.

PYETJE: Çfarë ju mësoi lufta?

Më mësoi sa e shtrenjtë është liria.

Por më mësoi edhe se pas luftës duhet të dish të ndërtosh paqen.

Nëse një njeri di vetëm të luftojë dhe nuk di të ndërtojë, atëherë historia mbetet përgjysmë.

Atëherë Kosovës i duhej mbrojtja.

Sot Kosovës i duhet ndërtimi.

PYETJE: A shihni lidhje ndërmjet ushtarit të UÇK-së të asaj kohe dhe njeriut që sot dhuron tokën?

Po.

Për mua është vazhdimësi.

Pamje artistike e Gjergj – Musë Musës mes familjes, atdheut dhe besimit, duke pasqyruar luftëtarin e dikurshëm të UÇK-së dhe kontributin e tij të sotëm për komunitetin.

Atëherë isha i gatshëm të jepja jetën.

Sot jam i gatshëm të jap nga prona ime.

Mjetet kanë ndryshuar, por ideja mbetet e njëjtë:

të bësh diçka që nuk është vetëm për veten.

“TOKËN NUK E MARRIM ME VETE”

PYETJE: Si e morët vendimin për dhurimin e tokës për Kishë, Qendër Pastorale dhe Varreza?

Njeriu vjen dhe ikën.

Toka mbetet.

Mund ta shesësh, ta ndash, ta trashëgosh ose mund ta kthesh në diçka që u shërben njerëzve.

Unë zgjodha këtë të fundit.

Nuk dua që pas shumë vitesh njerëzit të thonë vetëm:

“Kjo ishte toka e Musë Musës.”

Dua të thonë:

“Këtu u ndërtua diçka që i shërbeu komunitetit dhe brezave.”

PYETJE: A e konsideroni dhurimin një amanet?

Po.

Sepse amaneti nuk bëhet vetëm për veten.

Ne do të ikim.

Brezi ynë do të ikë.

Por vepra mund të mbetet.

Dhe për mua kjo është më e rëndësishme se prona.

“NUK JAM KUNDËR MYSLIMANIT”

PYETJE: Nisma juaj është interpretuar nga disa si kundër Islamit. A është kështu?

Jo.

Dhe dua të jem shumë i qartë.

Unë nuk jam kundër myslimanit shqiptar.

Kam familjarë, miq dhe bashkëkombës të besimit islam.

Nuk kam problem me besimin e askujt.

Problemi im fillon kur feja përdoret si instrument politik dhe kur përmes saj tentohet t’i imponohet shqiptarit se cilën histori duhet të pranojë dhe cilat figura duhet t’i mohojë.

PYETJE: Ju përdorni termin “islamizëm politik”. Çfarë kuptoni me të?

Kuptoj përdorimin e fesë për qëllime politike dhe identitare.

Besimi është çështje shpirtërore e njeriut.

Kur dikush e përdor fenë për ta ndarë shoqërinë, për të krijuar armiqësi ose për t’i imponuar kombit modele politike, atëherë lind problemi.

Unë kundërshtoj instrumentalizimin politik të fesë.

Nuk kundërshtoj qytetarin mysliman.

PYETJE: Cili është shqetësimi juaj më i madh?

Më shqetëson çdo tendencë që identitetin fetar ta shndërrojë në armë kundër identitetit kombëtar.

Më shqetëson kur shqiptarëve u kërkohet të turpërohen nga figurat e veta.

Më shqetëson përçarja brenda familjeve dhe shoqërisë.

Dhe më shqetëson çdo ideologji që i vendos njerëzit në kampe.

SKËNDERBEU, NËNË TEREZA, RUGOVA DHE KADAREJA

PYETJE: Përse këmbëngulni kaq shumë te figurat kombëtare?

Sepse një popull pa kujtesë bëhet i dobët.

Për mua Gjergj Kastrioti – Skënderbeu është figurë themelore e historisë sonë.

Nënë Tereza është figurë shqiptare që u bë simbol botëror i humanizmit.

Ibrahim Rugova ishte intelektual dhe udhëheqës politik që pati rol të jashtëzakonshëm në historinë e Kosovës.

Ismail Kadareja e ngriti letërsinë shqipe në përmasa botërore.

Mund t’i kritikojmë figurat tona.

Por nuk duhet t’i përbuzim vetëm sepse një ideologji nuk i pranon.

PYETJE: Po figurat osmane?

Secili është i lirë ta studiojë dhe interpretojë historinë.

Por unë nuk pranoj që historia shqiptare të zëvendësohet me histori të importuar.

Nëse dikush nderon një figurë osmane, kjo është çështje e tij.

Por nuk mund të më kërkojë mua të harroj Skënderbeun, rilindësit apo flamurin tim.

“LIRIA QË KËRKOJ PËR VETE DUHET TË VLEJË EDHE PËR TJETRIN”

PYETJE: A mund të bashkëjetojnë identiteti kombëtar dhe besimi fetar?

Po, sigurisht.

Por feja nuk duhet të përdoret për ta shkatërruar lidhjen mes shqiptarëve.

Një shqiptar mund të jetë katolik.

Një tjetër mysliman.

Një tjetër ortodoks apo bektashi.

Një tjetër mund të mos ketë fare besim fetar.

Atdheu duhet të ketë vend për të gjithë.

PYETJE: Çfarë u thoni myslimanëve të Kosovës?

U them se nuk kam luftë me ta.

Nëse kërkoj liri për veten, duhet ta mbroj edhe lirinë e tyre.

Një kishë nuk e dobëson një xhami.

Një xhami nuk e dobëson një kishë.

Problemi fillon vetëm kur dikush i përdor ato si barrikada politike.

KALLËZIMI PENAL DHE LIRIA E FJALËS

PYETJE: Ndaj jush është raportuar edhe kallëzim penal lidhur me deklarimet publike. Si e shihni këtë?

Çdo qytetar ka të drejtë t’u drejtohet institucioneve dhe unë e respektoj drejtësinë.

Por një kallëzim nuk është vendim gjykate dhe nuk është provë faji.

Në një demokraci mendimi duhet, sa herë që është brenda ligjit, të kundërshtohet me mendim.

Argumenti me argument.

PYETJE: A ju frikësoi kjo?

Jo.

Por më kujtoi se fjala publike ka përgjegjësi.

Kam mbajtur armë në një kohë kur Kosova luftonte për ekzistencë.

Sot kam fjalën, argumentin dhe ligjin.

Kjo është demokracia.

PYETJE: A mendoni se statusi i luftëtarit ju jep të drejtë më të madhe se qytetarëve të tjerë?

Jo.

Në asnjë mënyrë.

Pjesëmarrja ime në UÇK është pjesë e biografisë sime, por nuk më vendos mbi ligjin.

Mund të më kritikojnë.

Mund të mos pajtohen me mua.

Unë kërkoj vetëm që kjo të bëhet me argument dhe me standard të barabartë.

18 GUSHTI 2026

PYETJE: Çfarë prisni të ndodhë më 18 gusht?

Pres një takim të madh.

Por jo vetëm të madh për nga numri.

Dua të jetë i madh për nga mesazhi.

Do të vendoset gurthemeli i Kishës së re Katolike Shqiptare në Zogaj të Vushtrrisë.

Dua që ajo ditë të ketë karakter fetar, kulturor, kombëtar dhe njerëzor.

PYETJE: A i keni ftuar përfaqësuesit e institucioneve të Republikës së Kosovës?

Po.

Ftesat u drejtohen institucioneve të shtetit, Qeverisë, ministrive përkatëse, pushtetit lokal dhe personaliteteve të jetës publike sipas organizimit tonë.

Por dua ta them saktë:

ftesa nuk do të thotë automatikisht konfirmim pjesëmarrjeje.

Ne ftojmë me respekt.

Vendimin e marrin institucionet.

PYETJE: Po ambasadorët dhe përfaqësitë diplomatike?

Edhe ata dëshirojmë t’i kemi mes nesh.

Kosova ka pasur miq të rëndësishëm ndërkombëtarë.

Do të ishte nder që ata të shihnin një Kosovë që sot ndërton dhe që përpiqet t’i zgjidhë dallimet përmes dialogut.

PYETJE: A janë ftuar komunitetet e tjera fetare?

Po.

Dera duhet të jetë e hapur për të gjithë.

Katolikë, myslimanë, ortodoksë, bektashinj dhe të tjerë.

Madje do ta konsideroja shumë të bukur nëse një imam do të vinte, do t’i jepte dorën priftit dhe do të na uronte.

Po aq natyrshëm edhe ne duhet të respektojmë ngjarjet e komunitetit të tij.

PYETJE: Edhe ata që ju kanë kundërshtuar janë të ftuar?

Po.

Nëse vijnë paqësisht dhe me respekt, janë të mirëpritur.

Le të vijnë.

Le të shohin.

Le të pyesin.

Le të diskutojmë.

Nëse në fund nuk pajtohemi, mund të ndahemi duke i dhënë dorën njëri-tjetrit.

PYETJE: Po shqiptarët nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Presheva dhe diaspora?

Janë të mirëpritur.

Do të dëshiroja që 18 gushti të kishte një mesazh më të madh se Zogaj.

Mund të jetojmë në shtete të ndryshme dhe të kemi besime të ndryshme.

Por nuk kemi arsye ta humbasim ndjenjën e përkatësisë kombëtare.

NJË PYETJE PËR FAMILJEN SHQIPTARE

PYETJE: Nëse më 18 gusht përballë jush do të ishin një imam, një prift, një ministër, një ambasador dhe një familje shqiptare, kujt do t’i drejtoheshit të parit?

Familjes.

Sepse aty fillon gjithçka.

Do t’u thosha prindërve:

Mos lejoni askënd t’ju ndajë fëmijët për shkak të fesë.

Nëse një vëlla lutet në kishë dhe një tjetër në xhami, ata përsëri janë vëllezër.

Asnjë ideologji nuk duhet të jetë më e fortë se gjaku, familja dhe respekti njerëzor.

“NUK DUA TË FITOJ MBI NJË SHQIPTAR TJETËR”

PYETJE: Pas gjithë polemikave, a e konsideroni veten fitues?

Jo në kuptimin që dikush tjetër duhet të jetë humbës.

Nuk dua fitore mbi shqiptarët.

Fitorja ime do të jetë nëse kisha ndërtohet dhe myslimani e respekton.

Fitorja ime do të jetë nëse xhamia respektohet dhe katoliku nuk ndihet i kërcënuar.

Fitorja do të jetë nëse brezat e rinj nuk trashëgojnë urrejtjen tonë.

PYETJE: Çfarë do të donit të shihnit këtu pas 50 vjetësh?

Do të doja që njerëzit të kalonin pranë kishës dhe të mos kujtonin fare konfliktet e vitit 2026.

Të ishte bërë pjesë normale e jetës së tyre.

Një gjysh t’i thoshte nipit:

“Kur u ndërtua kjo kishë kishte shumë debate, por në fund njerëzit mësuan të jetonin bashkë.”

Kjo do të ishte fitore.

NGA ARMA E LUFTËS TE GURI I PAQES

PYETJE: Nëse do ta vendosnim jetën tuaj në dy fotografi – njëra me uniformën e UÇK-së dhe tjetra pranë gurthemelit të kishës – çfarë do të përfaqësonin?

Dy etapa të së njëjtës përgjegjësi.

Në të parën, liria duhej mbrojtur.

Në të dytën, liria duhet përdorur për të ndërtuar.

Nga arma e luftës te guri i paqes.

Kështu do ta përmblidhja.

PYETJE: Çfarë dëshironi të mbetet nga Gjergj – Musë Musa pas një shekulli?

Nuk kam nevojë që emri im të jetojë një shekull.

Do të më mjaftonte të mbetej vepra.

Nëse një fëmijë pyet:

“Kush e dha këtë tokë?”

dhe dikush i përgjigjet:

“Një njeri që mendoi se toka kishte më shumë vlerë kur ua linte brezave sesa kur e mbante vetëm për vete”,

atëherë do të jem i kënaqur.

PYETJA E FUNDIT

PYETJE: Z. Gjergj – Musë Musa, cili është mesazhi juaj përfundimtar para 18 gushtit?

Ejani në Zogaj.

Ejani katolikë.

Ejani myslimanë.

Ejani nga çdo besim e bindje.

Ejani nga Kosova, Shqipëria, trojet shqiptare dhe diaspora.

Ejani edhe nëse nuk pajtoheni me mua.

Mos sillni urrejtje.

Sillni argumentin.

Sillni kulturën.

Sillni flamurin.

Sillni respektin.

Më 18 gusht nuk dua të vendosim vetëm gurin e një kishe.

Dua të vendosim një gur në themelet e mirëkuptimit ndërmjet shqiptarëve.

Sepse kisha ndërtohet me gurë.

Atdheu ndërtohet me njerëz.

Dhe në fund të çdo debati duhet të mbetet një amanet:

SHQIPTARI TË MOS BËHET ARMIK I SHQIPTARIT.

FJALA PËRMBYLLËSE E INTERVISTUESIT

Z. Gjergj – Musë Musa, ju falënderoj përzemërsisht që pranuat këtë intervistë, për kohën që na kushtuat dhe, mbi të gjitha, për gatishmërinë për të folur hapur për jetën tuaj, familjen, përvojën e luftës, bindjet dhe vendimin që keni marrë për t’i lënë komunitetit një vepër për të ardhmen.

Ju falënderoj edhe për përgjigjet ndaj pyetjeve të vështira, sepse një intervistë merr vlerë pikërisht atëherë kur lexuesit i jep mundësinë të njohë jo vetëm veprën e një njeriu, por edhe arsyet, përvojat dhe bindjet që qëndrojnë pas saj.

Ju uroj shëndet, mbarësi dhe suksese në realizimin e projektit që keni nisur. Uroj gjithashtu që 18 gushti 2026 në Zogaj të Vushtrrisë të kalojë në frymën e paqes, kulturës, mirëkuptimit dhe respektit të ndërsjellë dhe që kjo ditë të mbetet një kujtim i mirë për brezat.

Faleminderit për intervistën dhe suksese në rrugëtimin tuaj!

Asllan Dibrani – Luani

Ish-i burgosur politik, gazetar, publicist, piktor, skulptor dhe veprimtar i çështjes kombëtare shqiptare