Anton Marku: Identiteti politik i partive të vogla

Identiteti politik i partive të vogla

Partitë jo-parlamentare luajnë një rol të rëndësishëm, edhe pse të kufizuar, në zhvillimin e demokracisë. Ka kohë që në viset e banuara me shqiptarë në Ballkan, për shkak të vështirësive për kalimin pragut zgjedhur, subjektet e vogla politike, jo rrallë, largohen, e herë-herë edhe distancohen nga programi i tyre fillestar vetëm e vetëm që të jenë të përfaqësuara në parlamentet e shteteve përkatëse. Kjo luhatje, herë në të djathtë, herë në mes, e herë në të majtë, është e dëmshme në parametra afatgjate dhe strategji e gabuar duke bërë që ato të humbasin edhe atë pak autoritet që mund ta kenë pasur në skenën politike dhe krijuar mosbesim tek anëtarët dhe simpatizantët, të cilët, në kushte të tilla, detyrohen që votën e tyre ta orientojnë diku tjetër.

Reflektim mbi realitetin

Partitë e vogla duhet të pajtohen me faktin se nuk janë të mëdha dhe në këtë kontekst t’i lidhin koalicionet me partnerët që kanë një qëllim dhe vizion të ngjashëm apo të njëjtë me to. Gjithçka tjetër është mashtrim i çastit i cili do të prodhoje efekte të kundërta deri në shuarjen e partive të tilla, siç ka ndodhur disa herë në të kaluarën e afërt. I njëjti fat mund t’i presë edhe disa të tjera të cilat janë të njohura për ndërrime të shpeshta të krevateve ku bëjnë gjumin. Edhe në politikë duhet pasur moral dhe dinjitet.

Po jetojmë në kohëra multikrizash ku humbja e fituesit interpretohet si fitore e humbësit. Në tërë këtë kaos partitë të cilat në radhët e veta numërojnë vetëm disa qindra apo mijëra simpatizantë janë aktere pothuajse të papërfillshëm pasi që zëri i tyre nuk është prezent në vendimmarrje. Megjithatë edhe ato bëjnë pjesë në ndikues të opinionit sidomos në çështje të caktuara. Në lidhje me këtë partitë konservatore angazhohen për ruajtjen e traditës dhe familjes, ato të gjelbra për klimë dhe ambient të pastër, liberalet për tregun e lirë dhe mosdiskriminim të grupeve të margjinalizuara, etj. Problemi është se shumica prej tyre vazhdojnë të besojnë se nga poshtë, nga bodrumi, i shohin më mirë gjërat lartë, në kullën e vëzhgimit.

E ardhmja që nuk erdhi

Në pesë vitet e kaluara Kosova u zhvillua më së shumti aty ku jo domosdoshmërisht do të ishte dashur, në muskuj, ndërsa më së paku aty ku do të duhej, në tru dhe xhep. Në këtë metaforë muskujt definohen si forcë fizike, truri si dije dhe xhepi si ekonomi. Këtë fakt e mbështesin argumentet se ajo shpenzon më tepër se asnjëherë në armatim e pak, pothuajse aspak, në arsim dhe sektorin privat. Nëse i shkojmë rezultatet e testit të PISA-s që nxënësit tanë i vendos në nivel të shteteve afrikane dhe të dhënat se shteti ynë është i dyti më i varfëri në Evropë, atëherë dikush do të duhej të pyetej nëse kjo është rruga e duhur për të vazhduar tutje.

Në të njëjtën kohë opozita aktuale pas secilës palë zgjedhje ai doli të dëshmohet si ‘‘pakicë mazhoritare’’. Ajo dhe pozita ia arritën të shndërrohen në armiqtë më të mirë. Kjo bëri që të aktivizohen edhe profile të rrejshme në platformat sociale të cilat vulgarizuan gjuhën e debatit deri në banalizim. Me luftëtarë të tillë mbase mund të fitohet ndonjë betejë brenda, por jo dhe jashtë, me ndërkombëtarët. Nëse gjendja vazhdon të ri përsëritet atëherë populli do të mërzitet nga zgjedhjet e shpeshta dhe do të nisë që edhe gjërat më serioze të mos i marrë më seriozisht.

Rikthimi i religjionit si faktor politik

Çështja e koalicioneve është temë shumë serioze për t’ua lënë vetëm dy-tre funksionarëve të partisë. Ajo duhet të diskutohet dhe miratohet edhe në organet më të larta të saj, sidomos në kryesi dhe këshill qendror, e mbase, pse jo, edhe në kuvend të jashtëzakonshëm. Ndryshe nuk ka legjitimitet dhe mund të mos përkrahet nga vetë anëtarët e saj. Dhe kjo është e drejtë themelore e secilit që nuk beson se vendimet e tilla i sjellin ndonjë dobi partisë. Për më tepër, në situata të tilla duhet të aktivizohet dhe funksionojë edhe mekanizmi i llogaridhënies dhe dorëheqjes në rast të mungesës së rezultateve të pritura.

Sa për ilustrim: Në zgjedhjet e ardhshme për Kuvendin e Kosovës që do të mbahen me 7 qershor, në njërën nga listat zgjedhore gjendet edhe një hoxhë i cili ka qenë ndër zërat më aktiv në kundërshtim të ndërtimit të kishës së ‘‘Shën Abrahamit’’ në Llapushnik të Drenicës. Në të njëjtën listë gjendet edhe një parti shqiptare shumica absolute e anëtarëve të së cilës i takojnë besimit të krishterë. Në anën tjetër nuk është fare çudi që pastaj zyrtarët e saj në paraqitjet e tyre publike ta përfshijnë këtë parti në kuadër të minoriteteve e nga ajo vetë të mos vijë asnjë reagim.

Labirinti që duhet kaluar

Në botën në të cilën jetojmë dyert e saj hapen me duar, jo me shqelm. Në rrugët që i kemi përpara duhet të ecim jo vetëm por me miq. Me ata arrihet më larg dhe sigurte. Në këtë udhëkryq ideologjish edhe partitë e vogla mund t’i mbesin besnik orientimeve të veta programore dhe të rreshtohen drejtë, jo në anën e atyre lëvizjeve ani-miqësore, ani se ndoshta jo përherë do të kenë përfaqësues të tyre në parlament.

Po, liria ka emër: UÇK. Ka dhe mbiemër: NATO.

Anton Marku

Vjenë, 23 maj 2026