Në dyvjetorin e ndarjes nga jeta të Ismail Kadaresë

2h më parë

Sot, në dyvjetorin e ndarjes nga jeta të kolosit të letrave shqipe, Ismail Kadare, përulemi me respektin më të thellë dhe mirënjohjen e pakufishme para kujtimit të një prej figurave më të ndritura të kulturës sonë kombëtare dhe asaj botërore. Dy vite pa praninë e tij fizike kanë dëshmuar se zëri i tij nuk shuhet, por vetëm sa merr përmasat e një amshimi letrar.

Ismail Kadare ishte dhe mbetet zëri i ndërgjegjes shqiptare. Në kohë tiranie dhe izolimi të egër, ai arriti të ndërtonte një kështjellë të pamposhtur të fjalës së lirë. Me një mjeshtëri të rrallë, ai e ngriti gjuhën shqipe dhe kodet tona kulturore në lartësitë e letërsisë universale, duke e bërë Shqipërinë të flasë me botën përmes metaforave të fuqishme, historisë dhe miteve të rijetësuara.

Përmes kryeveprave si “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, “Kështjella”, “Pallati i ëndrrave” dhe “Ura me tri harqe”, Kadareja i dha njerëzimit universin e pasur shqiptar—dhimbjet tona shekullore, dasmat dhe mortet, kodet e besës e të gjakmarrjes, por mbi të gjitha dinjitetin e patjetërsueshëm të një populli që mbijetoi mes stuhive të historisë. Ai ishte ambasadori ynë më i madh kulturor, njeriu që e ktheu Shqipërinë në një pikë referimi të rëndësishme të hartës letrare botërore.

Edhe pse fizikisht nuk është më mes nesh, Kadare mbetet i gjallë në çdo rresht që shkroi, në çdo personazh që krijoi dhe në mendimin e lirë që mbolli tek brezat. Ai nuk i përket vetëm së shkuarës; ai mbetet një udhërrëfyes për të ardhmen. Vepra e tij monumentale vazhdon të lexohet, të përkthehet në dhjetëra gjuhë dhe të studiohet në universitetet më prestigjioze të botës.

“Letërsia nuk ka nevojë për pasaportë; ajo kalon çdo kufi.” Këtë parim Kadare e jetoi vetë, duke thyer muret e izolimit dhe duke u bërë pjesë e panteonit ku qëndrojnë emra të mëdhenj të letërsisë botërore.

Në këtë ditë përkujtimore, ne e kujtojmë jo me vajtim, por me krenari kombëtare. E falënderojmë për pasurinë shpirtërore që na la trashëgim, për emancipimin që i dha letërsisë shqipe dhe për vulën e pashlyeshme që la mbi identitetin tonë kulturor dhe europian.

I paharruar qoftë kujtimi i Ismail Kadaresë! Lavdi e përjetshme jetës dhe veprës së tij gjeniale!

ZSH