Fejzulla Berisha: Përvoja historike e diplomacisë botërore dhe Kosova (2)

PËRVOJA HISTORIKE E DIPLOMACISË BOTËRORE DHE KOSOVA (2)

Mësime nga historia për të ardhmen e shtetit të Kosovës

Historia e marrëdhënieve ndërkombëtare dëshmon se asnjë shtet nuk e ka siguruar dhe konsoliduar pozicionin e tij vetëm përmes forcës ushtarake apo të drejtës historike. Në të gjitha epokat, diplomacia ka qenë instrumenti kryesor për mbrojtjen e interesave kombëtare, sigurimin e njohjeve ndërkombëtare, krijimin e aleancave strategjike dhe forcimin e subjektivitetit shtetëror. Për këtë arsye, përvoja historike e diplomacisë botërore paraqet një shkollë të rëndësishme nga e cila Kosova duhet të nxjerrë mësime të vlefshme për të tashmen dhe të ardhmen e saj.

Diplomacia si art i mbijetesës së shteteve

Që nga qytet-shtetet e Greqisë së lashtë e deri te rendi modern ndërkombëtar, diplomacia ka qenë mekanizmi kryesor për zgjidhjen e konflikteve dhe ndërtimin e marrëdhënieve ndërmjet kombeve. Edhe shtetet më të fuqishme të botës kanë qenë të detyruara të mbështeten në diplomaci për të ruajtur interesat e tyre.

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, shumë kombe arritën pavarësinë jo vetëm përmes luftës çlirimtare, por edhe përmes betejave diplomatike. Historia dëshmon se fitoret ushtarake shpesh janë të përkohshme, ndërsa fitoret diplomatike kanë ndikim afatgjatë dhe krijojnë legjitimitet ndërkombëtar.

Pikërisht këtu qëndron një nga sfidat më të mëdha të Kosovës. Lufta çlirimtare e popullit shqiptar dhe ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999 krijuan kushtet për lirinë e Kosovës, por konsolidimi i plotë i shtetit kërkon vazhdimisht angazhim diplomatik të nivelit të lartë.

Rasti i Gjermanisë – diplomacia e durimit strategjik

Një nga shembujt më domethënës është bashkimi i Gjermanisë në vitin 1990. Për dekada të tëra, Gjermania Perëndimore nuk hoqi dorë nga synimi për ribashkim, por ajo nuk përdori aventurizëm politik. Përkundrazi, ndërtoi aleanca të forta me SHBA-në dhe vendet evropiane, forcoi ekonominë dhe zhvilloi diplomaci të mençur.

Kur u krijuan rrethanat ndërkombëtare pas rënies së Murit të Berlinit, diplomacia gjermane ishte e gatshme ta shfrytëzonte momentin historik.

Edhe Kosova duhet të kuptojë se sukseset e mëdha ndërkombëtare nuk arrihen përmes improvizimeve, por përmes vizionit afatgjatë, unitetit kombëtar dhe partneriteteve strategjike.

Rasti i shteteve baltike

Estonia, Letonia dhe Lituania përbëjnë një shembull tjetër të rëndësishëm.

Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, këto shtete zhvilluan një diplomaci shumë aktive, duke siguruar njohje të shpejta ndërkombëtare dhe duke u integruar në Bashkimi Evropian dhe NATO.

Ato e kuptuan se pavarësia politike nuk mjafton nëse nuk pasohet nga integrimi në strukturat ndërkombëtare të sigurisë dhe zhvillimit ekonomik.

Ky është një mësim i rëndësishëm edhe për Kosovën, e cila duhet të vazhdojë përpjekjet për anëtarësim në organizatat ndërkombëtare dhe për thellimin e partneritetit me botën demokratike.

Rasti i Izraelit – diplomacia e mbijetesës

Izraeli është një ndër shembujt më të njohur të diplomacisë moderne. Që nga themelimi i tij në vitin 1948, Izraeli është përballur me sfida të shumta politike dhe të sigurisë.

Megjithatë, diplomacia izraelite arriti të sigurojë mbështetje ndërkombëtare, të krijojë aleanca strategjike dhe të zgjerojë njohjet diplomatike.

Përvoja izraelite dëshmon se edhe shtetet e vogla mund të luajnë rol të rëndësishëm në arenën ndërkombëtare nëse kanë diplomaci profesionale, institucione funksionale dhe objektiva të qarta kombëtare.

Kosova dhe sfida e njohjeve ndërkombëtare

Për Kosovën, sfida kryesore diplomatike mbetet zgjerimi i njohjeve ndërkombëtare dhe anëtarësimi në organizatat globale.

Shpallja e pavarësisë më 17 shkurt 2008 përbën një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë moderne shqiptare. Megjithatë, procesi i konsolidimit ndërkombëtar vazhdon.

Përvoja historike e diplomacisë botërore tregon se shtetet e reja shpesh përballen me pengesa të shumta. Edhe shumë shtete që sot konsiderohen plotësisht të konsoliduara kanë kaluar dekada të tëra për të siguruar njohje universale dhe integrim të plotë ndërkombëtar.

Prandaj, Kosova duhet të vazhdojë politikën e saj të afirmimit ndërkombëtar pa lëshuar pe në çështjet që prekin sovranitetin, integritetin territorial dhe rendin kushtetues.

Diplomacia ekonomike – dimensioni i ri i fuqisë

Në shekullin XXI, diplomacia nuk kufizohet vetëm në marrëdhëniet politike. Diplomacia ekonomike është bërë po aq e rëndësishme sa ajo klasike.

Shembujt e Singapori dhe Koreja e Jugut tregojnë se fuqia ekonomike mund të shndërrohet në ndikim diplomatik.

Kosova duhet të zhvillojë diplomaci ekonomike aktive, duke tërhequr investime të huaja, duke fuqizuar diasporën shqiptare dhe duke promovuar potencialet e saj zhvillimore në arenën ndërkombëtare.

Diplomacia kulturore dhe fuqia e identitetit

Një element tjetër i rëndësishëm është diplomacia kulturore.

Shumë shtete kanë arritur të forcojnë imazhin e tyre përmes promovimit të kulturës, historisë dhe identitetit kombëtar.

Shqiptarët posedojnë një trashëgimi të jashtëzakonshme historike, kulturore dhe shpirtërore. Kjo pasuri duhet të shndërrohet në një instrument të fuqishëm diplomatik për afirmimin e Kosovës dhe të kombit shqiptar në botë.

Përvoja historike e diplomacisë botërore dëshmon se sukseset e qëndrueshme ndërkombëtare nuk janë rezultat i rastësisë, por i strategjisë, durimit dhe vizionit afatgjatë.

Kosova ka kaluar një rrugë të vështirë drejt lirisë dhe pavarësisë. Sot, sfida e saj kryesore nuk është mbijetesa fizike, por konsolidimi i plotë i subjektivitetit ndërkombëtar.

Historia e diplomacisë botërore na mëson se shtetet që arrijnë të kombinojnë legjitimitetin moral, aleancat strategjike, zhvillimin ekonomik dhe diplomacinë profesionale janë ato që sigurojnë vendin e tyre të merituar në rendin ndërkombëtar.

Prandaj, Kosova duhet të ndërtojë një diplomaci aktive, të mençur dhe vizionare, duke ruajtur partneritetin e palëkundur me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke forcuar bashkëpunimin me Bashkimi Evropian dhe duke e shndërruar çështjen e saj shtetërore në një histori suksesi diplomatik të shekullit XXI.

Në fund, historia na mëson një të vërtetë të madhe: shtetet nuk mbijetojnë vetëm me të drejtën që kanë, por edhe me aftësinë për ta mbrojtur atë të drejtë përmes diplomacisë së mençur, aktive dhe largpamëse. Kosova i ka të gjitha potencialet që ta realizojë këtë mision historik.