Shefqet Sulmina: Natalija

NATALIJA

Nga Shefqet Sulmina

Më erdhi të gjuaja më këpucë një kurçup pemë të tharë. Gjeta një dhe e gjuajta. Nuk ishte se më hiqte inatin, por nuk doja ta tregoja vetën të lumtur. Ishte një moment i turbullt. Nuk e dija se mund të mbetesha vetëm me një perri nga përrallat e dëgjuara. Mu kujtua një thënie se të luash dhe të puthësh nuk është luftë. Shkruhen sa të duash përralla si për luftën dhe për puthjet, por të gjithë gënjejnë. Ec e puth, i thash vetës, të mos ta shndërrosh veten në lojë dhe në luftë. U ula mbi një pirg gurësh në bythë të një prej ullinjve. Ashtu bëri edhe Natalija, u ulë pranë meje dhe e dija që më shihte. Edhe unë e shihja, si mos ta shihja, por nuk doja ta jepja vetën si të lumtur dhe aq më keq të trembur. S'kishte as për tu trembur, por edhe për puthje jo e jo. Duke ndenjur të dy kështu pa fjalë, sidomos unë që e kisha vrojtuar tërë ditën, kisha notuar aq thellë në sytë e saj, ndërsa shkundja ullinjtë me purtekë, por mendjen dhe sytë i kisha mbi te, më erdhi në kokë ta pyesja se pse e bëri babai i saj këtë broçkull.

-Pse? - e pyeta shkurt pa fjalë.

Prita të më bënte kundra pyetjen "për çfarë?", por ajo nuk e bëri. Heshti. Të dy kishim varë vështrimin mbi këmbët tona. Mu kujtua se ajo rrinte mbi këpucët e saj, ndërsa unë mbi këpucët e barba Thanasit që mi kishte dhënë para tre vjetësh për punë, kur bëra brezaret e ullinjve të tij. Babai i saj mi kujtoi. Natalija pohoi mendimin e tij duke thënë se e shihte si një fakt. Fakt ishte se edhe unë rrija mbi këpucë pune dhe punoja për ta, por ata këtë nuk e analizonin këtë si një fakt, nga ku buronin fakte të tjerë, që thoshin se unë kisha këpucët e mija, por jo për punët e tyre. Më këto mendime në kokë, dukesha sikur qesh shuar, por të them të vërtetën, brenda ndjehesha shpuzë. Nuk çaja kokën për këpucët e huaja që kisha në këmbë, por vrisja mendjen se çfarë të bëja këtu lart në kodër me një vajzë. Nuk jam ujk, as qengj nuk jam. Më gjithë atë nuk dija ti jepja fill jo vetëm asaj çka ndjeja, por edhe të asaj që kisha frikë.

-Natali, ti lexon libra?

-Po.

-Po babai yt?

-Dikur.

-Pse dikur?

-Tani lexon vetëm gazetën.

-Si unë, - thash. -Po mamaja? Ku e di ti që ai lexonte dikur?

-Ajo vazhdon. Nga biblioteka që kemi në shtëpi. Të shumtët e librave janë blerjet e tij.

-Është e vërtetë, - thash, - rinia lexon.

-Po ti lexon? - më tha.

-Këtu lexoj gazetën. Në viset e mia, po lexoj. Lexoj si të dua një mikeshë me sy...

-Të zezë?

-Po.

Kur isha gjatë ditës me të dhe e shihja plot etje, mund ti turrësha edhe në befasi për një puthje, por tani ndjehesha si një trumcak i plagosur. Nuk kisha mbajtur mend ngjyrën e syve të saj. Po e kundroja me endje në sy.

-Ti nuk i mban mend sytë e vajzave.

-Po ti sytë e djemve?

Nuk e di pse pikërisht mu kujtua një psikolog i Evropës lindore. Ca e përmendin, disa jo, por në këtë moment mua më vjen ndërmend. Nuk është e bukur ti përshtatësh kolektives, por nuk është e bukur që të udhëhiqesh prej instikteve. Po kështu më vinte ndërmend edhe shprehja e shqipes " se njëherë vjen zogu tek dora". Natalija ishte një pëllëmbë larg meje dhe unë plot gjepura në kokë. Një poet shqiptar shkruante për djemtë: "Pini kupa, puthni çupa". Ja, thash me vete pse lexohet në rini dhe gjërat e shkruara lindin përkrahë vajzave. I gjithë kyçi është jeta, ndërsa çelësi është dashuria. Ku e ka burimin marrëzia e babait të Natalisë?

-Natali!

-Ne, - tha ajo.

-Çfarë bën babai yt tani?

Ajo u ngrit, vuri dy duart grusht mbi sy dhe më tha nuk e shoh.

-Natali, - mos u tallë, - i thash.

-Ka marrë një birrë dhe pi.

-Jo.

-Po mendon për ne.

-Po pse e bëri?

Ajo u ngrit dhe thirri fort:

-Baba pse e bërë?

-Tu përgjigj? - e pyeta.

-Është larg, - më tha, - nuk më dëgjon.

-Të dëgjoi, - i thash, - por zëri është i ngathët nga deti në lartësinë e kodrave dhe sytë më ranë në gjoksin e saj. Mirëpo më duket se ajo më pa.

-Babai im është në shtëpi dhe jo në det.

-Po ti?

-Po unë mbeta këtu në kodër.

-Jo vetëm kaq, - i thash. -Ti je këtu në kodër dhe me një të huaj. Jo me një të huaj. Ti je këtu në kodër dhe me një kafshë. Jo vetëm me një kafshë. Ti je këtu në kodër me një krokodil. Ti je këtu në kodër...

-Do që të bërtas?

-Pse?

-Që jam këtu në kodër me një krokodil.

-Mirë, - i thash, - bërtit!

-Kafshët bërtasin.

-Po vajzat?

-Ne ulërijmë.

-Ulëri!

-Nuk kam ulëritur ndonjëherë.

-As unë.

-Atëherë, nuk je ujk.

-Jo, - i thash, -as dele...

-Qysh as dele?

-Të vjen ndërmend ndonjë emër, për shembull Makarenko?

-Po.

-E ke lexuar?

-Jo, nuk e kam lexuar, por di një histori ndërmjet të tjerash.

-Mirë, se e ka studiuar babai yt.

-Po ti e ke lexuar? - më tha ajo.

-Jo.

-Po pse më pyet mua? Pastaj këtu në kodër? Ti përfiton nga rasti. Përfiton që babai im u tregua, paksa i rrëmbyer? Por mos harro, se ai bëhet erë dhe vjen. Babai im ka shtatëdhjetë e nëntë vjeç.

-Tetëdhjetë, thuaj.

-Pse i shton?

Ajo më pa në sy mirë dhe thellë. Sytë e saj kuptoheshin lehtë. Pikë e florinjtë vajzë, thashë, për sytë dhe zemrën e saj. Një vajzë që do prindërit do të dojë edhe burrin e saj, edhe fëmijët. Nuk kisha ç'të shtoja më tepër për këtë pikë. Si trupi dhe shpirti përbëhen prej pikash... Si puna e retiçencës që bëhet nga mendime të lira.

-Mirë e lëmë të të pyes kur të jemi në fushë. E di që babai yt bëhet erë, por këtu tani nuk është dhe nuk vjen, - i thash duke qeshur.

-U va! Do që ti thërras! Do që ti...

-Po. Do që ti flasë detit për ty? Do që në këmbët e tua ta bie bregun? Do që të bëhem një varkë për ty? Ti e di që unë jam një ujk? Sa të bësh ti, sa të thërrasësh ti.... sa sa sssa!

-Po. Sa sa sa, - më përqeshi ajo.

-Nga e di?

-Sepse rri deri vonë pa gjumë.

-Për këtë?

-Po. Për këtë. Ujqërit nuk flenë, i ulërijnë hënës, po ajo është larg dhe nuk i dëgjon. As ty nuk të dëgjon.

-Ne po flisnim për baban tënd dhe jo për hënën. Do të ta haj, ku e di unë pse, por kështu e kam dëgjuar që ujqërirti hanë hënën dhe vajzat.

-Pse ti çfarë dëgjon e kollofit?

-Po. Edhe ty.

-Ngadalë se tani jemi vetëm dhe ti më the se ujku jam unë. Ka gjëra që merren seriozisht.

-E di. Po ne po tallemi.

-Shakaja gjysma e së vërtetës thonë në anët e mia, - thash.

-Edhe në anët tona, - tha Natali. I besojmë gjysmës, duke më përdredhur buzët.

-Pse thua në anët tona? Unë nuk bëj pjesë në anët e tua? Cilës gjysmë?

-Po atëherë çfarë do këtu? Do që të të paguaj dhe t'ja mbathësh në anët e tua. I besojmë gjysmës së mirë.

-Cila është gjysma e mirë prej nesh? Po, por po erdhe ti në anët e mia?

-Ç'punë ke me mua ti? Ç' punë kam unë në anët e tua? Merr këmbët dhe ik.

-Nuk kam vetëm këmbët unë. Nuk e di që edhe unë jam si ti njeri.

-Mirë se e di se edhe ti je njeri. Ndofta edhe gjysma ime.

-Si ty? Unë gjysma jote?!

-Si mua?!

-Jo, e ngatërrova, jo si ty. Ti je greke. Një gjysmë grekë një gjysmë shqiptari, çfarë bëjnë?

-Bëjnë një mollë. Jo një dardhë. Jo një pjeshkë. Jo vërtetë çfarë bëjnë? E di që jam greke, por ti do që të lë anët e mia, për anët e tua? Pastaj si do të të vija me një djalë që sapo e kam njohur në anët e tij dhe flet vetëm proçkulla?

-Nuk më njeh? Njerëzit para se të arrijnë në përfundime pikturojnë proçkulla.

-Jo.

-Mirë as unë nuk të njoh. Po pse babai yt na la këtu në kodër. Mos do të bëj unë mburojë të të mbroj një vajzë që nuk e njoh? E di babai yt shprehjen popullore për "kokë turku". Të mbroj vajzën e tij, ndërsa po bie muzgu me det dhe limon? E di ti sa vajza ka këtu rrotull që duhen mbrojtur sepse moshatarët i janë turrur qyteteve të mëdha? Unë do të mundesha ti mbroja të gjitha ato në këtë kodër të gjelbër? Jepmë një shpatë, thashë dhe u ngrita. Jepmë një shpatë, ose një puthje! Jepmë një dëshirë dhe një ëndërr!

-Ku janë vajzat? Ku janë ujqërit? Vetëm se ti... je një ujk poetik. Fito po munde, asgjë nuk ka pa mund.

-Do që të bëhem varkë për ty?

-Nuk jemi në det.

-Ujk?

-Nuk jemi në pyll. Pastaj për çfarë? Për të më trembur?

-Që të trembësh dhe të vish në çadrën time. Që të të shpie në shtëpi. Që të të tregoj se jam nuk jam as qingj, as ujk.

-Pse ke parë varka apo çadra që të ti që të zbresin kodrave? Ti nuk ke as varkë as çadër. Edhe një copë shtëpi që ke të ja dish për nder barba Thanasit.

-Po, pse ti ke parë burra që të bëhen varkë, çadër, ujk këtu në kodër për një vajzë brilante si ti? Shtëpitë u jepën burrave si unë.

-Po ti ke parë vajza që të rrinë në kodër me debila si ti?

-Jo. Po ti?

-Po unë po të shoh ty.

-Po dhe unë po të shoh. Dielli ende nuk ka humbur në det dhe pasqyra e hënës nuk shquhet në sytë e tu.

-Ni, - më tregoi ajo me duar mua, sytë e mi.

-Ooo! Jemi krejt vetëm, të kujtoj që ta dish!

-Po. Ja shiko! Edhe mbi det po largohet drita pak nga pak, ndërsa ne jemi këtu në kodër. Babai është në shtëpi dhe lutet për mua që më la vetëm. Dhe ti po tallësh. Nuk kam për të të paguar për ditën e sotme të punës.

-Nuk dua para prej teje. Ti nuk je vetëm, je me mua.

-Ti rri, - më vuri ajo dorën me sytë nga deti. - Unë jam vetëm këtu me një debil. Se çfarë flet, se çfarë dërdëllis, një zot e di. Do të tregohet i mençur, do të tregohet trim, por është një hiç. Më sheh me sy të etur, bën sikur ka etje, por nuk do të pijë. Hajde, - më tha, se unë po nisem të zbres..

-Për ku? - i thash.

-Për në shtëpi.

-Shtëpia ime është larg, - i thash. -Nuk është mirë të presim hënën dhe unë të filloj të ulërij. Duhen katër ditë e katër net me mushkë për të mbërritur në shtëpinë time. Pse nuk thërret një taksi? - thash dhe lëshova sytë mbi këmbët e saj.

-Nuk ke vend tjetër për të më parë? Unë thashë në shtëpinë time.

-Për të parë, jo. Nëse të shoh atje ku të kam parë tinës, kam frikë se tradhtoj vetën. Nuk vi në shtëpinë tendë. Kam frikë se babai yt në vend të një birre më ka bërë gati një kopaçe druje.

-Pse?

-Atëherë ti dike të tradhtoke.

-Po, - i thashë, - ti dike të tradhtoke.

-E thash unë për ty.

-Po edhe unë e thashë për ty.

Ajo u afrua dhe më zuri për veshi.

-Lëshoma, veshin, se u talla, - thashë dhe u ngrita.

Në vesh ndjeja gishtat e hollë të saj. Nuk e di pse më erdhi ndërmend Van Gog, dhe marrëzia e tij për ti dhuruar veshin së dashurës. Në ngrohtësi e ndjesi të tilla njeriu nuk ka kufij midis trupit dhe shpirtit.

-Natali! E di historinë e veshit të prerë?

Ajo qeshi.

-Do të çmendesh edhe ti?

-Jo, por desha të thosha...

-Më duket se po i themi.

-Të pëlqeu dita?

-Ëhë.

-Çfarë do të bëjmë me ullinjtë e mbledhur.

-I marrim nesër.

-Po ne do të zbresim monopatit?

-Si të duash.

-Po babai yt nuk vjen më?

-Do të vijë patjetër. E bëri që ne të njiheshim.

-Je e sigurt për këtë që thua?

-Po.

-I bëjmë një shaka babait tënd?

-Çfarë shakaje?

-Marrim tërë ullinjtë që ai ka shkundur.

Natalia pa nga ulliri i vetëm që kishte rrahur babai i saj. Ishin dy arka.

-Nëse ofendohet, e lëmë, por nëse do të bëjmë shaka, ja shpiem dy arkat e tij në krah.

-Është larg.

-I mbaj unë. Bëjmë rrugën që bie më shkurt.

-Rruga që bie për shkurt, është e pa rrahur dhe ka ferra e driza. Madje edhe gjarpërinj. Pastaj si do ti mbash të dyja?

-Të dyja, po deshe edhe ty.

-Dakord gomari im, - tha.

-Kali, ndreqa unë.

Morëm arkat, një unë dhe një Natali dhe morëm rrugën për shkurt plot shkurre, ferra, gur. Shtëpia ishte afër me sy.

-Mamaja do të na quaj të çmendur, - tha ajo. -As unë vetë nuk do ta bëja një gjë të tillë. Babai do të qeshi.

-E rëndësishme është të mos ofendohet. Ti më ndiq nga pas, - i thash.

Natalija gjeti një kopaçe druje të thatë dhe po përpiqej të hapte rrugën që herë pas here shqetësohej nga lastar ferrash e drizash. Nuk i pëlqeu të më rrinte nga pas. Diku më tej ndjehej zhurma e një përroi të mekur.

-Shpesh, më thotë, ne pleqtë më shumë kemi pordh se punë. Por na i dëgjoni se aty këtu ka gjëra të mençura.

-Po ti e ke dëgjuar? A thua se do ta kuptoj se ma tepër shkundi pordhë se ullinj?

-Kjo është e vërtetë më tepër për ty, pasi ti nuk dije të shkundje ullinj. Më kujtohet se në mëngjes ti pothuaj, i mbaje sytë nga përdorimi i purtekës së tij. Ai shkundte mësime për ty dhe jo pordh dhe ti fillove të mësoje të shkundje ullinj. Tani mësimet e tij i quan pordhë.

-Prandaj rrije ti e heshtur? Që të dalloje këto gjëra?

-Jo ishe ti që rrije si pulë e lagur. Ti rrije i heshtur.

-Nuk kisha frikë se do të mbesja pa një ditë pune dhe se do të mbesnin ullinjtë tuaj pa u vjelë, por kisha frikë se do të humbja sidomos shoqërinë me ju. Kur punoj më pëlqen të rrethohem me njerëz të mirë. Në këto rrethana mund të bëj çdo lloj punë, pa problem. Si sot, duke rrahur ullinjtë. Babai juaj mu duk i mrekullueshëm.

Ajo më pa në sy.

-Po pse thua rrahje, dhe jo shkundje?

-Sepse nëse do të ishin ullinjtë e mi, nuk do ti shkundja por do ti krihja si krihni ju vajzat flokët. Ka edhe krehër mekanik për të shkundur ullinjtë. Shkenca ecën...

-Mirë këtë thuaja babait, kur të pini një gotë.

-Pse do të pi një gotë më të?

-Patjetër, besoj pa tjetër! Varet nga mamaja, - qeshi ajo.

-Atëherë kemi për të bërë një udhëtim deri në Athinë. Por, po deshi mamaja! - qesha edhe unë, por me shpirt të gufuar.

-Përse do të shkojmë? Që të mbetemi atje? Këtu rruga është me ferra,- tregoi ajo me dorë shpatin e pjerrët. -Askush nuk i bën më këto rrugë ku ecin vetëm dhitë e egra. Prandaj unë po dal përpara po të hap rrugën me këtë kopaçe.

-Pse do të mbetemi atje? Bën mirë që del përpara dhe më udhëheq se po të na shihnin do të thoshin se një greke kishte ngarkuar shqiptarin me ullinj dhe e ngiste si mushkë me shkop.

-Po kush ka shkuar, rrallë është kthyer nga Athina. Të gjithë moshatarët e mi pothuaj gjenden atje. Kush duke studiuar, kush duke punuar. Madje disa janë me familje. Unë po të hap rrugën, nuk po të tërheq prej kapistre. Ishe ti që zgjodhe rrugën për shkurt.

-Ti i trembësh Athinës, apo familjes që mund të krijosh në Athinë?

-Unë nuk i lë vetëm prindërit.

-Këtë e mora vesh. Po një djalë që e do, do ta lije vetëm në Athinë pse prindërit e tu duan të jetojnë me agrumet?

-Nuk e kam gënjyer vetën me djem të tillë dhe ndonjë djalë të tillë. Madje të them të drejtën kam pak përvojë me ju djemtë. Sotë djemtë kanë filluar të jenë etruskë.

-Sa mirë bën që më fut dhe mua në shumësin e djemve? Pse ç'të keqe kanë djem që duan të jetojnë në Athinë. Athinaja ishte mbretëresha e arsyes, e drejtësisë në qytetërimin e hershëm.

-Mos hyrë thellë.

-Pse?

Njerëzve u duhet shumë pakë arsye, por arsye e vërtetë dhe jo thasë bombastikë arsyesh të gufuara me fjalë.

-Nuk të pëlqen antikiteti?

-Më pëlqen, por më tepër më pëlqen të lahem në ujin e kripur të detit dhe të më puth një djalë. Më pëlqen të lahem me shurup portokajsh, por në shtëpinë time

-Do që të të puth unë.

-Gamisi putana! Nuk thash të më puth një i palarë si ti.

-Më laj me ato gjëra që the më sipër dhe më puth. Pastaj pse ti je e larë? Shih si je gjithë zhul ullinjsh. Edhe unë nuk doja të puthja një vajzë si ti me zhul të artë ullinjsh, - u lëpiva unë.

Natali bëri sikur pa nga deti, por unë e perceptova kënaqësinë e saj.

Duke parë "indiferencën" e saj si të një shejtankë, unë vazhdova

-Të pa larë me ujë deti dhe jod dhe që i shkëlqen kurmi nën rrezet e diellit. Më mirë një vajzë e stolisur me ar smogu të ngurte. Pastaj më thua se unë të shoh fshehur. Natali ti je një kaçikë (dhi) që zbret nga vunoi (mali). Pse shpesh mi hedh sytë nga deti kur unë të sulmoi me gjepura të ëmbëla?

-Do një lule dele?

Ajo u përkul mbi bar dhe mori një të tillë. E vuri në buzë. Këputi pak në bishtin e saj me dhembë dhe ma zgjati.

Nuk ishte kohë lule delesh, por shumë herë para natyrës, njeriu mbetet shpesh i çuditur. Natyra shpesh të çudit. Duket se këtu e ka origjinën dhe ideja e shakave midis njerëzve, ose e qeshura në përgjithësi. Më erdhën ndërmend vargjet e një poeti : "Ti çele herët moj bajame". E kundërta kishte ndodhur me këtë luledele. Kjo tregon forcën e natyrës së virgjër, për të cilën viset greke dhe të Ballkanit shquhen për këtë gjë. Sepse herë-pas here tallën midis tyre. Ja kjo lule dele kishte mbetur ende që nga stina e pranverës dhe verës, dhe ishte ende e njomë. Rrethuar ende me petale të bardha dhe me një kopse dielli në mes. Për mua i ngjanë historisë që herë- pas here të bën të mendosh.

-Ç'të bëj me këtë luledele i thash?

-Do ta ham, - më tha. -Nëse mbetemi këtu në kodër do të ushqehemi vetëm me luledele dhe me ullinj të sertë. Prandaj zbresim. Zbresim sa më shpejt! Ullinjtë janë mishërim i duarve. Që të marrin shije duhet ti përkëdhelësh me duar.

-Na ti moj, se unë nuk ha lule dele. Jam malësor Shqipërie. E fundit mund ti ziej ti bëj çaj, apo kamomil. Po nuk deshe që ti lehja hënës si ujk? Nuk the se jam i fshehur në një ujk?

-U talla. Po ku ka mo mil? Çfarë është kamomili?

VOLOS, GREQI 1993