Kulturë

Visar Zhiti: Po taverna e katërt?

Teksa vazhdoja me romanin “Tri tavernat” të shkrimtarit Ervin Nezha, një pyetje më erdhi vetvetiu: cila do të ishte metaforikisht Taverna e Katërt? E kisha fjalën për atë të përtej hapësirës tredimensionale, të drejtimit shtesë, pra, të dimensionit të katërt, siç quhet Koha...

Visar Zhiti: Kaq shumë përqafime...

Ata të përqafonin shpesh dhe befas, të tundnin aq fort dhe dukej sikur rrëzonin maska nga fytyra, sado që t? ishin…- Doni të takojmë grupin e atyre me aftësi ndryshe? - na tha Motër Elena dhe priu e para për andej.Kishin ardhur që të gjithë, i mblidhte nj? furgon përreth nëpër zonë çdo ditë dhe n? Qendrën “Nënë Tereza”...

Visar Zhiti: Mitrush Kuteli, Shqipëria si s'ka fuqi ta kujtojë sot?

Ai erdhi në letërsinë shqipe si një gurrë e freskët, me prozën që rridhte si zë që nga lashtësitë ilirike dhe këngë e popullit me poezinë aq të dhimbshme e ëndërrimtare, krenare si me Poemin Kosovar…Po ai ishte dhe përkthyes brilant i mjeshtërve të letrave të...

Visar Zhiti: Njerëz pa koka, turmë e hekurt – aq shumë dëshpëruese…

Sa i pashë nga larg, me ta kuptuar ç’ishin, doja të bërtisja…Në jug të Chicago-s, në Grant Park, mbi barin e blertë, një turmë e madhe njerëzish prej hekuri, por pa koka, - ashtu të shtangur më shtangën dhe mua…Instalacion monumental, me siguri vepër e  ndonjë skulptori nga vendet diktatoriale, - mërmërita dhe duke e...

Visar Zhiti: Kur shenjtërohej Nënë Tereza…

Po tregoj. Pata fatin që në ato kohë të drejtoj ambasadën e Shqipërisë në Selinë e Shenjtë dhe lumturinë të bashkëpunij me Vatikanin..Po e nis me dritaret e Përfaqësisë. Në katin e dytë të një pallati të vjetër në Rrugën “Ottaviano” 43, kishim vënë një portret të madh të Nënë Terezës, që dukej sikur e qeshura ...

Visar Zhiti: Dy poetë dhe bronzet e tyre

Kanë lindur në të njëjtën ditë, si sot në 28 gusht, në vende të ndryshme dhe në shekuj të ndryshëm, u përkasin gjuhëve të ndryshme dhe kulturave të ndryshme, njëri ka madhësinë e kombit të tij të madh, që i ka dhënë botës, tjetri fatin e kombit të tij të vogël e të copëtuar nga bota…John Wolfgang von Goethe dhe Ali Podrimja...

Visar Zhiti: Dritë që ecën zbathur

Në atdheun e Nënë Terezësbraktisja i ngjan rënies së muzgjeve,që kanë mbuluar pllajat dhe fushëtiratme ato rrënojat e banuara në mes dhe elegjitë e atyre që s’janë,por vijnë rrotull bashkë me korbat,ndërsa në qiell pasqyrohen udhëkryqe  si një varrezë në ajërdhe qytetet janë të përmbysura...

Visar Zhiti: Vera e së dielës...

Buzëqesha prapë kur po endeshim në shitoren e verërave, ku vemi zakonisht dhe, mes llojeve të shumta sirtarëve, gjeta sërish shishet me etiketat “The prisoner” dhe pak tej ato me “Unshackled”, - i burgosuri dhe çprangimi - ia përktheva vetes në gjuhën amë…

Visar Zhiti: Donja Maria e poetit kuban Nicolás Guillén dhe Shqipëria në anën tjetër

Shohim nëpër anketa dhe intervista të bëhet dhe pyetja për librat që të kanë ndryshuar jetën dhe përgjigje nga më të ndryshmet, të bukura dhe me të papritura, por unë them se ka dhe poezi me ndikim të fuqishëm, që sjellin ndryshime jo vetëm brenda teje, por edhe jashtë, mund të ndryshojnë dhe ngjarje dhe rrjedhën e tyre…

Visar Zhiti: Gjërat e përkohshme dhe kujtesa e ajrit

Po flasim për Bujarin, poetin e njohur herët, me miq aq sa dhe poezia e tij, me shqetëmet njerëzore, të kuptueshme, me urimet për shendet e të mira plot…Kam një jetë që e njoh, që në rininë e parë në Lushnjën tonë, në të mirë dhe në të keq, nga afër dhe larg, me të...

Visar Zhiti: Biseda bashkëvuajtësish dhe kartela tronditëse

Po ndieja dëshirën të shfletoja “Librin e Burgut” të Arshi Pipës… të shihja dhe autografët e tij, edhe shkrimi flet, është si rrugëtimi i poetit… kêshtu më ndodh në ditët e tij, kur duhet të përkujtohet… më shumë nga ata që e duan, lexues, të tjerë që kanë qenë burgjeve si ai, të ikurit në...

Visar Zhiti: Bardi modern i dhimbjes së tij dhe i popullit të tij

Baca Ali! - po i thoshim nga nderimi dhe ajo afërsi shpirtërore që të jepte ai, me një krenari të brendshme, që duke i lexuar poezinë kthehej në madhështi dhe adhurim.Ali Podrimja është poet emblematik.Shoh një pullë poste të Republikës së Kosovës me portretin e tij, që vështron larg nëpër Shqipëritë, - siç e shkruante ai...

Visar Zhiti: Ajo ditë që s'ikën - Pushkatimi i dy poetëve, Vilsonit dhe Gencit

Dy të rinj nga një fshat i Librazhdit, dy poetë, Vilson Blloshmi dhe Genc Leka, - shih, dhe emrat i kanë si në balada, familjarë të dashur, i shkulën nga gjiri i familjes, Vilsoni 29 vjeç, la gruan dhe vajzën, Genci 36 vjeç, la djalin dhe vajzën... edhe sot do të ishin... me libra shumë..

Visar Zhiti: Njerëz të bukur dhe një libër në Katedrale

E lexoj  sërish mesazhin: “…të shtunën e kaluar isha në Shqipëri dhe… mora romanin Tuaj në Shkodër. Mezi pres ta lexoj. Bëra edhe një foto në katedrale enkas për Ju…”Mbaroi Panairi i Librit në Katedralen e Shkodrës, i pari dhe i veçantë, ndërkaq më vjen mirë që ishin dhe libra të mi dhe që më shkruajnë, më duket...

Visar Zhiti: Mos e zbukuroni ferrin!

Burgu famëkeq i Spaçit, ku vuajtën mizorisht mijëra kundërshtarë të diktaturës enveriste, ku u pushkatuan    apo u ridënuan rëndë ata qê guxuan dhe u ngritën në revoltën e madhe, tashmë të futur në histori si ndër të paktat dhe më heroiket në të  gjithë perandorinë komuniste, por e vetmja ku u ngrit Flamuri Kombëtar pa yllin e kuq, ku u vranë në...

Visar Zhiti: Dhembje për epitafin

Janë vargje të shkruara në ferr, n? burgun e rëndë të Spaçit, kur dëshpërimi ishte i madh dhe shpresën s’e linin të futej telat me gjëmba, rojet e armatosura, Realizmi Socialist, “inxhinierët e shpirtrave” stalinistë, por dhe hekuraxhinjtë realë të enverit, që më shumë se sa inxhinierë, i bëri...

Visar Zhiti: Harta si lëkurë deleje

Kur shoh hartën e vendit tim, që shpesh e nxjerrin mediat, - politikisht, - të mbuluar nga ngjyra vishnje si gjak, m? përshfaqet lëkura e varur e një deleje dhe ndjej dhimbje…Dhe më ndërmendet një histori e vogël, që ma ka treguar një mik malesh dhe unë e kam futur ashtu thjeshtë siç e dëgjova në romanin...

Visar Zhiti: Festa Kërçovare na mblodhi sërish në Chicago

Mbremja filloi me himnet kombëtare, atë të Amerikës, ku kërçovarët janë qytetarë të nderuar në atdheun e ri, ku punojnë e kanë arritje kudo dhe me pas himnin shqiptar, të atdheut të të parëve, për të cilin kanë mall të përhershëm, shkojnë shpesh e ndërtojnë…

Visar Zhiti: Papa Françesku shkon në qiell, vizita e tij e fundit

Papa Françesku shkon në shtëpinë e Atit… E gjithë bota jep lajmin se ai ndërroi jetë sot në moshën 88 vjeçare…Papa aq i dashur për njerëzimin, që i shërbeu fuqishëm dhe po aq denjësisht Zotit dhe Kishës…Bota e gjithë sot flet për atë, jetën dhe veprën e tij… Bota është në zi…

Visar Zhiti: Te varri I Krishtit, ku ndodhi ringjallja dhe jo vetëm aty...

…dolëm pas mesnate, herët, kur s’duhej të kishte turma nëpër qytet, që të mos pengoheshim dhe të shmangnim radhët e gjata.U futëm nga Porta e Herodit dhe po ecnim si grup rrugicave të ngushta, ku dritat zverdhnin si flakë qirinjsh dhe hëna sipër digjej si kemore meshe...

Visar Zhiti: Darka e Fundit...

Ështe Dita e Meshtarëve, e shërbimeve… dhe arti di të na çojë dhe ku shkojnë lutjet dhe dëshirat…“Darka e Fundit” është kudo, gjeniu Leonardo Da Vinci e “ka shtruar” në Milanon e tij dhe kujtoj se  edhe ne kemi vajtur atje dhe emocionet janë gjithmonë të tanishme...

Visar Zhiti: Heshtja e së Premtes së Madhe

?Vetëm për vetëm mbetate Varri i Krishtit,Rashë aty dhe po e përqafoja.?Rrasa e varrit mori drithmat e mishit,?Plagë mermeri më dha… mister…gozhda,?Që pa mëshirë iu ngulën dhe shpirtit,?Edhe ajrit, hyjnoren për të vrarë.?Po varri është bosh… Mrekullia e Birit?I kishte ikur vdekjes… ja, te ky varr!?Ngushëllomë, o Qiell, të përgjërohem...

Visar Zhiti: Faik Konica i Shqipërisë euroatlantike, të cilin studiuesi Fotaq Andrea sërish na e vë përballë

Një Antologji tjetër Koniciane, e madhe dhe tërheqëse si një risi, me vlera dhe rëndësi të veçantë, “Për një Shqipëri Europiane”, e përgatitur me kulturë nga studiuesi i mirënjohur, Fotaq Andrea, që nuk ka shumë kohë që më ka ardhur, por gëzimi dhe i këtij botimi është i tillë që nuk ikën, sa herë e merr ndër duar dhe e shfleton...

Visar Zhiti: Ç'djall e sjell, nga ç’terr e turp?

…për enverin vetëm nga burgu mund të klithje të vërtetën, dhe me zë të dënuari, edhe pse në heshtje për botën…Ta kujtojmë apo t’ja lëmë në harrim më mirë? - pyes veten. Ujku mjegull do, thonë, po ashtu ai dhe rivjen…Gjithsesi më duket se ndjej detyrimin të sjell sot një...

Visar Zhiti: Fjala dhe mbresa, ç'është më e rëndësishme për një vepër?

Cilat janë më të rëndësishme për një vepër letrare, mbresat që na lë apo fjalët? Fjalët me të cilat na i thotë? Po dhe fjalët që mund të thuhen për atë?...Më erdhi kjo pyetje që më duket “çelës kritik”, pasi lexova romanin “Përmbytja” të  shkrimtarit Granit Zela, një rrëfim...

Visar Zhiti: Helmi i para 60 vjetëve - Tragjedia e letrave shqipe me tragjedianin e parë

Bëhen 60 vjet nga vdekja e mistershme e shkrimtarit tonë klasik, Etëhem Haxhiademi, që krijoi letërsi moderne në vitet ‘30 të shekullit XX. Solli poezi dhe tragjedinë e epërme në letrat shqipe, në nivel evropian, vonë, por ashtu ishte fati, historia... Vonë ishte e gjithë Shqipëria jonë...

Visar Zhiti: Gjithsesi ai është prapë në Prishtinë

Kur shkoja në Prishtinë, gjithmonë gjeja më shumë nga ç’prisja…Befasi të bukura për mua mbeten bisedat në mbrëmje me miq të pazakonshëm, që thyenin rutinën me ato që thoshin, të guximshëm si udhëtimet e tyre nëpër Europë, por dhe brenda vetes duke arritur dhe tek tjetri...

Visar Zhiti: Perëndesha e mbrojtjes

Kështu kam një varg për nënën, që këngëtarit dhe bashkëvuajtësit tim, Sherif Merdani, i pëlqeu aq shumë dhe e futi në një këngë të tijën. “Perëndesha e mbrojtjes” - shpërthente dhimbja e tij në këngë.Bashkëvuajtësi tjetër, artisti Maks Velo, donte t’i bënte një portret nënës time, kështu thoshte, kur na vinte për vizitë në shtëpi…

Visar Zhiti: Dita Botërore e Shkrimtarëve

Unë isha në burg në atë kohë, i dënuar për shkrimet e mia dhe as që e dija se i ishte shtuar botës dhe kjo festë…për të nderuar shkrimtarët kudo, “solidaritetin” e tyre, - sa fjalë e ftohtë! - bashkësinë… Dhe të shkrimtarëve shqiptarë? - do të pyesja atëhere...

Visar Zhiti: Akull, libra dhe statuja, por dhe dishepuj të (pa)rrezikshëm

Ditë e ftohtë, akull shkurti… që thyhet si kujtesa… E nisa me “Kalendarin e Poezisë”, atë që bën miku im i burgut dhe i pasburgut, Maks Rakipaj, në murin e fb të tij sot kishte vënë poetin japonez Isikava Takuboku, ka datëlindjen dhe unë u kujtova që kam një histori me poezinë e tij, që ndikoi në dënimin tim...

Visar Zhiti: Një Shën Valentin për Kosovën në Chicago

Gjetëm aty nga Komuniteti shqiptar i Illinois-it, “të mrekullueshmit” - siç i quan presidenti tyre, preshevari Edon Shaqiri, kishte përfaqësues nga shoqata të ndryshme, etj, por dhe nga Konsulata e Republikës së Kosovës, ja, kartvizitat që na dhanë, shefi Drilon Zogaj dhe sekretari i parë Fatmir Rrahmanaj...

Visar Zhiti: Kur të godasin, si t'i kthesh gurët në zogj?

Po pse godasin dhe ç’të pengon të godasësh? - pyes unë.- Dashuria. Kur mungon dhe kur është.- Po ç’mrekulli do t’i kthente gurëtnë zogj?- A mos duhet të kesh qiell brenda vetes?Është poezia që na vjen në ndihmë dhe metaforën me gurë dhe zogj e gjeta te poetja italiane Antonia Pozzi...

Visar Zhiti: Gladiatorët dhe qiriri i Nikolin Kurtit

Lexoj se është shuar Nikolin Kurti… dhimbshëm më shfaqet qiriri që më dhuroi, kur u kthye nga Kosova në Tiranë, sikur shoh dritën e shpirtit të tij tani, por dhe një si vrull gladiatori të tij, - do të thosha, për të bërë më të mirën dhe më të lartën për kujtesën kombëtare, me art dhe shpirt...

Eda Agaj Zhiti: Shpallet Dita e Lirisë në Illinois, dita kur është liruar nga burgu shkrimtari ynë Visar Zhiti

Në SHBA Shteti i Illinois-it shpalli Ditën e Lirisë, 28 Janarin, pikërisht ditën kur është liruar nga burgu në Shqipëri shkrimtari ynë Visar Zhiti. “Komuniteti shqiptar në IIllinois/ Albananian Community of Illinois” dhe Organizata “Care for Albanian/ Kujdesu për Shqipërinë” celebruan së bashku këtë ngjarje me një veprimtari në...

Visar Zhiti: Kadare, autografi i fundit që më dha

Me kë ishte Kadare?Në librin e tij të fundit “Kur sunduesit grinden” ai na tregoi që ishte lart, te sunduesit si Pasternaku në Rusi, kur Stalini flakte gulagëve Mandelshtamët dhe Enveri në Shqipëri pushkatonte poetë. Po me kë ishte Kadare? Me veprën e tij së pari? Po vepra?...

1 2 3 4 5
Në Fokus