Editorial

Xhelal Zejneli: Fillimet e shkrimit shqip

Shqiptarët kanë hyrë në analet e historisë së dokumentuar në gjysmën e dytë shekullit XI. Historiani bizantin Mihaelis Ataliates (Michaelis Attaleiates) është i pari që përmendi  në “Historinë” e tij të shkruar në vitet 1079-1080 se Albanoi kishin marrë pjesë në një kryengritje kundër Kostandinopojës më...

Xhelal Zejneli: Letërsia e vjetër shqiptare

Përfaqësues të letërsisë së vjetër shqiptare janë Gjon Buzuku, Lekë Matrënga, Pjetër Budi, Frang Bardhi dhe Pjetër Bogdani.Karakteristika e letërsisë së vjetër shqiptare: Janë tekste fetare të përkthyera nga latinishtja apo italishtja; pra, nuk është letërsi origjinale; tekstet janë shkruar me shkronja latine...

Xhelal Zejneli: ''Procesi'' - kritikë e shoqërisë moderne

Romani “Procesi” është një prej veprave më të njohura gjermane të të gjitha kohëve. Kafka e shkroi në vitet 1914-1915. Romani u botua postum, në vitin 1925 dhe ishte i papërfunduar. Megjithëkëtë, e ka kapitullin përfundimtar i cili veprimin e çon deri në fund. Romanin e përgatiti për botim shoku i Kafkës...

Xhelal Zejneli: Dita Ndërkombëtare e Grave

Në Gjermani, në një pllakat për Ditën ndërkombëtare të grave, të datës 8 mars 1914 shkruan:„Këndej, me të drejtën e femrës për të votuar. Dita e grave, 8 marsi 1914. Grave, të cilat si punëtore, nëna dhe qytetare e plotësojnë detyrën e vet, të cilat tatimet e veta duhet t'ia paguajnë, si shtetit ashtu edhe komunës, për shkak të paragjykimeve...

Xhelal Zejneli: Qiriazët

Babai Dhimitër Qiriazi, me profesion zdrukthëtar dhe nëna Maria kishin dhjetë fëmijë, shtatë djem dhe tri vajza: Tashko, Konstandini, Gjerasimi, Gjergji, Naumi, Kristo, Pandeli, Fanka, Sevasti dhe Parashqevi. Manastiri i asaj kohe ishte një qytet me përbërje etnike të përzier. Megjithëkëtë, Qiriazët i ruajtën...

Xhelal Zejneli: Mësonjëtorja e Parë Shqipe e Korçës

Zgjimi i identitetit kombëtar dhe i kulturës së Rilindjes ndër shqiptarët në këtë periudhë ishte i lidhur ngushtë jo vetëm me veprimtarinë politike dhe botuese, por edhe me përpjekjet për shkollë në gjuhën shqipe.Të tria sferat kulturore në të cilat ndahej Shqipëria, kishin sjellë me vete sisteme të ndryshme shkollash fillore të huaja...

Xhelal Zejneli: Udhëzime të caktuara për të shkruar një hartim apo një ese shkollore

Hartimi është punë krijuese që bëjnë nxënësit si detyrë me shkrim për të shprehur bukur dhe drejt mendimet e tyre për një temë të caktuar. Hartimi mund të jetë letrar, krijues, përshkrues, ritregues. Kemi hartim klase, hartim shtëpie. Në hartim mund të shtjellohet një temë e lirë.Eseja është artikull i...

Xhelal Zejneli: Përdorimi i shkronjave të mëdha (II)

Emërtimet gjeografike e territoriale-administrative, si edhe emrat e tjerë të vendeve shkruhen me shkronjë të madhe:Adriatiku, Joni, Labëria, Luma, Mirdita, Myzeqeja, Sazani, Gjakova, Prizreni, Ulqini, Presheva, Bujanoci, Medvegja, Manastiri etj.Pjesët përbërëse të një emërtimi ...

Xhelal Zejneli: Përdorimi i shkronjave të mëdha

Emrat e përveçëm shkruhen me shkronjë të madhe. Për shembull: Gjergj Kastrioti, Nënë Tereza, Ismail Kadare, Faik Konica, Fan Noli, Gjergj Fishta, Lasgush Poradeci, Eqrem Çabej (babai i gjuhës shqipe), Adem Demaçi (simboli i qëndresës në Kosovë), Ibrahim Rugova, Adem Jashari, Ilir, Gresa, Rina, Rona, Ferid Murad...

Xhelal Zejneli: Paulo Cuelho - Alkimisti

Paulo Kuelho (Paulo Cuelho) lindi më 24 gusht 1947 në Rio-de-Zhanejro (Rio de Janeiro) të Brazilit. Ndoqi shkollën fetare të jezuitëve. Kur ishte tinejxher, i tha së ëmës se dëshiron të bëhet shkrimtar. Ajo ia ktheu: “Babanë e ke inxhinier, njeri logjik dhe të arsyeshëm, me koncept të definuar për botën...

Xhelal Zejneli: Vizioni kafkian i metamorfozës së botës

Franc Kafka, kritiku i heshtur i të gjitha skemave qytetëruese dhe letrare, në letrën e 27 janarit të vitit 1904 shkruan se do të duhej të lexoheshin vetëm ata libra që vërsulen mbi ne, që na shkaktojnë dhimbje dhe huti, librat që mu si sëpata, e copëtojnë akullin në vetëdijen tonë.Nëse piktori norvegjez Edvard Munç...

Xhelal Zejneli: ''Procesi'' Kafka

Pa kurrfarë dyshimi, Franc Kafka është një prej shkrimtarëve botërorë, më të rëndësishëm dhe më largpamës të shekullit XX. Romani “Procesi” është pjesë e pandarë e artit letrar modern. Ka studiues që thonë se për një “Proces” autentik, duhet t’u kthehemi dorëshkrimeve burimore...

Xhelal Zejneli: Antidrama

Antidrama ose drama e absurdit është drejtim në krijimtarinë dramatike që u paraqit në Francë në vitet ’50 të shekullit XX. Përfaqësues të dramës së absurdit ishin dramaturgu francez me prejardhje rumune Ezhen Jonesko (Eugéne Ionesco, 1912-1994), romancieri dhe dramaturgu...

Xhelal Zejneli: Anton Pavlovich Chekhov - Drama impresioniste

Anton Pavloviç Çehovi është novelist dhe dramaturg rus. Lindi në Tanganrog, Rusi, më 29 janar 1860. Vdiq në Badenweiler të Gjermanisë, më 15 korrik 1904. Njihej me pseudonimin Antosha Çehonte. Me profesion ishte mjek dhe letrar. Nga llojet letrare që i krijoi janë dramat dhe tregimet e shkurtra...

Xhelal Zejneli: Zëri universal kundër totalitarizmit - Ismail Kadare

Kadareja nuk ka qenë as shkrimtar oborri, as eksponent i regjimit dhe as konformist. Përkundrazi, ai ka qenë disident i heshtur. Kudo në veprat e tij, regjimin diktatorial e sulmon në formën e alegorive. Vepra e tij duhet të vlerësohet nga një pikëpamje tërësisht letrare, pra me kritere estetike...

Xhelal Zejneli: Gustave Le Bon - Psikologjia e turmës

“Psikologjia e turmës: Studim i mënyrës së zakonshme të të menduarit” (Psychologie des foules, 1895) është vepër e autorit legjendar Gystav Lë Bon. Nga shumë studiues, kjo vepër konsiderohet si një ndër librat më të mëdhenj të të gjitha kohëve. Në saje të vlerave të veta të vërtetuara, ajo ka tërhequr një...

Xhelal Zejneli: Psikologjia e turmës

Hoze Ortega y Gaset (Jose Ortega y Gasset) është më i njohuri filozof spanjoll i shekullit XX. Ka lënë pas vetes një opus tejet interesant. Me shkrimet e veta ka prekur një numër të madh temash që e preokupojnë njeriun modern. ka lindur në vitin 1883. I ka përjetuar të gjitha ngjarjet e rëndësishme që e kanë...

Xhelal Zejneli: Gjinia dramatike

Në antikitet, llojet dramatike – tragjedia dhe komedia - shkruheshin në vargje. Sot shkruhen në prozë. Në vargje i shkruan tragjeditë, Eskili, Sofokliu dhe Euripidi. Aristofani (445-385 para erës sonë) komeditë e veta i shkruante në vargje. Njëzet shekuj më vonë, edhe Shekspiri tragjeditë e veta i shkruante në vargje...

Xhelal Zejneli: Oportunizmi i intelektualëve dhe politika

Shpesh pyesin: Ku janë intelektualët? Pse heshtin ata? Ka raste kur thonë: Intelektualët nuk përfillen sa duhet prej partive politike. Ka raste kur thonë se partitë politike nuk i përfillin intelektualët e mirëfilltë, për arsye se strukturat udhëheqëse të partive drejtohen prej njerëzve me aftësi...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët dhe politika

Pluralizmi në hapësirat shqiptare filloi në vitin 1991. Që atëherë e deri më sot, hapësirat shqiptare ndodhen në fazën e tranzicionit. Tranzicioni në Kosovë filloi pas çlirimit të saj nga pushtuesit serbë. Shtetet e konsoliduara si Sllovenia dhe Kroacia, ka kohë që kanë dalë nga tranzicioni. Ato janë bërë edhe pjesë të...

Xhelal Zejneli: Kosova dhe qëndrimi nebuloz i BE-së

Dialogu midis Kosovës dhe Serbisë në Bruksel është duke u shndërruar në bisedime apo në negociata ndërmjet dy palëve.Qëndrimi i qendrave politike ndërkombëtare të vendosjes – Brukselit dhe Uashingtonit lidhur me zhvillimin e dialogut midis Prishtinës dhe Beogradit, është në kundërshti dhe në kolizion...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët - një gjuhë, një histori, një komb

Kohët e fundit në hapësirën shqiptare në Ballkan paraqiten do ide, sipas të cilave shqiptarët nuk qenkëshin një komb por dy a më shumë sish. Fatmirësisht, numri i atyre që thonë se ndërmjet shqiptarëve të Shqipërisë dhe shqiptarëve jashtë saj, ka dallime të caktuara, është tejet i vogël dhe numërohet në gishta...

Xhelal Zejneli: Surrealizmi

Surrealizmi (fr, surréalisme – mbirealizëm; mbirealitet) është lëvizje letrare dhe artistike që u paraqit në Francë pas Luftës së Parë Botërore. Termin e vuri në përdorim në vitin 1918 poeti francez Gijom Apoliner (Guillaume Apollinaire). Surrealizmi e vazhdon dadaizmin dhe frymën rebeluese të tij, revoltën kundër traditë...

Xhelal Zejneli: Klasicizmi

Klasicizmi është drejtim letrar që erdhi në shprehje në mënyrë më të plotë në letërsinë franceze në shekullin XVII. Fjala vjen nga latinishtja classicus. Në gjuhë të caktuara përdoret edhe në trajtat klasika, klasik. Në shekullin XVI termin e ripërtëriu francezi T. Sebije. Ky në veprën e tij “Mbi artin poetik”...

Xhelal Zejneli: Simbolizmi

Nocioni simbolizëm ka domethënie të shumëfishtë – filozofik, linguistik, artistik, letrar. Si shkollë dhe si drejtim letrar, simbolizmi paraqitet duke filluar nga viti 1880, ndonëse tendencat simboliste shfaqen që në romantizëm, madje edhe më herët. Si në teori, ashtu edhe në praktikë, simbolizmi paraqet kryesisht negacion të...

Xhelal Zejneli: Realizmi magjik

Realizmi magjik është drejtim letrar artistik në të cilin elementet e fantastikes ndërthuren me realitetin, duke u identifikuar në këtë mënyrë me të dhe duke krijuar një tërësi të harmonishme të bazuar në raportin objektiv. Është stil i trillimeve dhe i zhanrit letrar që pasqyron një skenë...

Xhelal Zejneli: Jean-Baptiste Poquelin - Molière

Zhan-Batist Pokëlen (Jean-Baptiste Poquelin, Paris, 15 janar 1622 – Paris, 17 shkurt 1673) është komediograf francez, aktor dhe drejtues teatri. Është një nga komediografët më të mëdhenj të Francës dhe të letërsisë botërore. Shkroi komedi, farsa, tragjikomedi dhe komedi-balet. I takon epikës së klasicizmit...

Xhelal Zejneli: Marrëveshja e Zyrës Ovale

Marrëveshja ekonomike ndërmjet Kosovës dhe Serbisë e nënshkruar në Zyrën Ovale të Shtëpisë së Bardhë në Uashington, në pranë të presidentit të ShBA-së Donald Tramp u interpretua në mënyra të ndryshme.Pushtetarët dhe qeveritarët, kryesisht e arsyetuan, ndërkaq partitë politike opozitare të Kosovës...

Xhelal Zejneli: Tragjedia e gjeniut - Dostojevski

Fjodor Mihajlloviç Dostojevski ka qenë i ngarkuar nga sëmurja e epilepsisë. Supozohet se nga kjo sëmurje kanë vuajtur Herkuli, Ajaksi, Empedokle, Marku i Sirakusit, Sokrati, Jul Cezari, Livie Druz, Shën Gjoni, Makbethi, Karli i Madh, Petrarka, Dante Aligieri, Rishelie, Kromveli, Pjetri i Madh, Napoleoni...

Xhelal Zejneli: Nuk është shkollë, shkolla...

- në të cilën nxënësit humbin orë për shkak të mosardhjes në shkollë, të mësuesit, të arsimtarit apo të profesorit;– në të cilën zëvendësohen orët dhe bashkohen dy klasa;– në të cilën nuk e përsërit vitin asnjë nxënës, edhe pse në gjysmëvjetor, një numër i caktuar i tyre kanë nga katër deri në 11 nota të dobëta...

Xhelal Zejneli: Fyodor Dostoevsky

Fjodor Mihajlloviç Dostojevski (Fedor Mihaljlovi? Dostoevskij, Moskë, 1821 – Shën-Peterburg, 1881) është romancier dhe novelist rus, një ndër më të mëdhenjtë e historisë së letërsisë botërore. I çmuar lart në Perëndim. Një prej paraardhësve të parë të Dostojevskit nga ana e babait është ...

Xhelal Zejneli: Johann Wolfgang von Goethe

Johan Volfgang fon Gëte (Jonann Wolfgang von Goethe, Frankfurt-mbi-Majn, Perandoria e Shenjtë Romake, 28.08.1749 – Vaimar, Konfederata Gjermane, 22.03.1832) është poet, romancier, dramaturg, administrues, dijetar, gjeolog, botanist, politikan dhe filozof gjerman. Ishte bir i një babai të arsimuar. Nëna...

Xhelal Zejneli: Elena Gjika - Personalitet i ndritur i periudhës së Rilindjes Kombëtare

Dora d’Istria (1828-1888), pseudonim i Elena Gjikës, ka qenë një figurë e rëndësishme e kulturës shqiptare dhe evropiane të mesit të shekullit XIX. Është publicistë, feministë, etnologe dhe shkrimtare rumune me prejardhje shqiptare. Lindi në Bukuresht më 22 janar 1828 në familjen...

Xhelal Zejneli: Konvulsionet nacionaliste të Serbisë

Pseudoshkenca serbe – Për ta justifikuar hegjemonizmin, ekspansionizmin dhe ideologjinë kolonialiste serbe, qysh në fillim të shekullit XX u vu në veprim shkenca serbe. U vunë në veprim sidomos qarqet akademike dhe ato universitare. Filluan me mitin mesjetar – betejën e Kosovës (1389), pikërisht për dy arsye...

Xhelal Zejneli: Eqrem Çabej

Eqrem Çabej (Gjirokastër, 1908 – Romë, 1980) është një ndër përfaqësuesit më të shquar të gjuhësisë së re shqiptare. Lindi në Gjirokastër, më 7 gusht 1908, ndërsa vdiq në Romë, më 13 gusht 1980. Në Romë kishte vajtur për t’u mjekuar nga një sëmundje e rëndë. Në periudhën kur jetoi Çabej, populli shqiptar ...

7 8 9 10 11
Në Fokus