Editorial

Xhelal Zejneli: Shqiptarët dhe Amerika

Në Konferencën e Paqes në Paris, në vitin 1919-1920, Shqipërinë e mbrojti Presidenti amerikan Udro Uilson (Thomas Woodrow Wilson, 1856-1924). Në deklaratën e tij prej 14 pikave, të shpallur më 8 janar 1918, ai kërkoi vendosjen e paqes mbi bazën e parimit të kombësisë dhe të vetëvendosjes së popujve...

Xhelal Zejneli: Iluminizmi dhe interpretimi social dhe kulturor

Interpretimi social dhe kulturor – Në kundërshti me qasjen historiografike intelektuale iluminizmit, që i analizon rrymat ose diskurse e ndryshme të mendimit intelektual brenda kontekstit evropian në shekullin XVII dhe XVIII, qasja kulturore-sociale i studion ndryshimet që kanë ndodhur në kulturën dhe në shoqërinë evropiane...

Xhelal Zejneli: Konfucianizmi

Konfucianizmi – angl. Confucianism, frëngj. Confucianisme, gjerm. Konfuzanismus – është emërtim për mësimet e “klasikëve” kinezë mbi natyrën dhe shoqërinë. Themelues i këtij mësimi është filozofi kinez Konfuci, trajta e latine Confucius e emrit Kung Fu-tzu, Mjeshtri Kong, (551-479 para erës...

Xhelal Zejneli: Iluminizmi dhe feja

Debati mbi religjionin – Debati mbi religjionin në epokën e iluminizmit ishte përgjigje ndaj shekullit paraprak të luftërave religjioz në Evropë, sidomos ndaj Luftës tridhjetëvjeçare. Teologët e iluminizmit dëshironin ta reformonin fenë e vet pa u konfrontuar dhe duke parandaluar mundësinë që kundërthëniet religjioze...

Xhelal Zejneli: Liberalizmi që nga Xhon Loku deri në ditët tona

Sipas filozofit anglez i cili studio në Oksford (Oxford), Xhon Lokut (John Locke, 1632-1704), liria e individit është e mundur vetëm duke nënkuptuar pronësinë, ndërsa ai që nuk ka pronë, duhet të punojë për tjetrin, duke u bërë kësisoj i varur nga vullneti i tij. Si i tillë, ai nuk mund të bëjë një...

Xhelal Zejneli: Iluminizmi dhe mendimi politik mbi shtetin

Lidhur me iluminizmin janë zhvilluar debate të shumta. Historiani nga Uellsi Ser Kit Vivien Tomas (Sir Keith Vivian Thomas, 1933-) thotë se që prej se ka filluar iluminizmi, ka ekzistuar kundër-iluminizmi. Gjatë kundër-iluminizmit, ithtarët klerikalë dhe konservatorë të religjionit tradicional e kanë sulmuar ...

Xhelal Zejneli: Iluminizmi në Holandë, Itali, Francë dhe Gjermani

Iluminizmi në Holandë u zhvillua gjatë epokës së artë holandeze. Në Holandë lulëzuan shkenca, arti, filozofia dhe zhvillimi ekonomik. Arritjet e asaj epoke do të ndikojnë fuqishëm në formimin e qytetërimit perëndimor. Personalitete kryesore të iluminizmit holandez ishin filozofi, matematikani dhe fizikani francez, krijues i...

Xhelal Zejneli: Lozhat e Masonëve dhe Iluminizmi

Me iluminizmin apo me epokën e arsyes kuptohen pikëpamjet filozofike, shkencore dhe racionale, çlirimi nga besëtytnitë dhe besimi në tolerancën fetare, në një pjesë të mirë të Evropës, në shekullin XVIII.Në Gjermani Aufklarung-u (iluminizmi), që zgjati nga mesi i shekullit XVII deri në fillim të shekullit XIX, ishte lëvizje...

Xhelal Zejneli: Iluminizmi në Skoci dhe në Angli

Iluminizmi apo epoka e arsyes është periudhë ose lëvizje e viteve 1650 deri në vitet 1780 e më pas. Gjatë kësaj periudhe, forcat intelektuale të Evropës ia vunë theksin arsyes (racionalizmi), analizës dhe individualizmit, përballë linjave tradicionale të autoritetit. E kanë vënë në lëvizje filozofët dhe intelektualët lokalë në kafenetë urbane...

Xhelal Zejneli: Frensis Fukujama - 'Fundi i historisë'

Joshihiro Frensis Fukujama (Yoshihiro Francis Fukuyama, Çikago, 27.10.1952-) është filozof amerikan, analist politiko-ekonomik dhe autor. Është i njohur për librin e tij “Fundi i historisë dhe njeriu i fundit” në të cilin pohon se përhapja e demokracive liberale, e tregut të lirë dhe e mënyrës perëndimore të jetesës - në mbarë botën ...

Xhelal Zejneli: Osvald Shpengler - Rënia e Perëndimit

Osvald Shpengleri (Oswald Arnold Gottfried Spengler, 29 maj 1880 – 8 maj 1936) është historian gjerman dhe filozof i historisë. Tregoi interesim edhe për matematikë, shkencë dhe art. Gjyshi i Osvaldit nga vija e babait, Teodor Shpengler (1806-1876) ka qenë inspektor metalurgjik në Altenbrak...

Xhelal Zejneli: Samuel Huntington - 'Përplasja e Qytetërimeve'

Semjuel Filip Hantington (Samuel Phillips Huntington) është studiues i shkencave politike, këshilltar dhe akademik amerikan. Lindi në Nju-Jork më 18 prill 1927. Vdiq në Martha’s Vineyard, Massachusetts, më 24 dhjetor 2008. I afërt me Partinë Demokratike. Në vitin 1946 studioi në Universitetin Jejll (Yale University)...

Xhelal Zejneli: Modeli i asnjanësisë së Suedisë dhe të Austrisë - i papranueshëm për Kievin

Austria dhe Suedia, dy shtete që nuk janë anëtare të NATO-s edhe zyrtarisht janë asnjanëse në rast lufte. Janë model që Rusia dëshiron t’ia imponojë Ukrainës. Duke parë invadimin e Rusisë, tani edhe vetë ato pyesin, sa është i qëndrueshëm një status i tillë i tyre. Në anën tjetër, Kievi një model të tillë e...

Xhelal Zejneli: Zhan-Zhak Ruso

Zhan-Zhak Ruso (Jean-Jacques Rousseau, Gjenevë, Zvicër, 28 qershor 1712 – Ermenovil, Francë, 2 korrik 1778) është filozof, shkrimtar, teoricien politik dhe kompozitor autodidakt zviceran-francez, i epokës së iluminizmit. Është pasardhës i një familjeje protestante të vendosur në Gjenevë në shekullin...

Xhelal Zejneli: Në përkujtim të Madeleine Albright

Medlin, Ti e dije se shqiptarët nuk kërkonin kurrfarë drejtësi të posaçme, ngase ndaj tyre s’ishte bërë dot, kurrfarë padrejtësie e veçantë, por padrejtësi e përgjithshme, padrejtësi historike. Ti luftove, për liri dhe drejtësi njerëzore. Prehu në shkëlqimin e dritës së amshueshme, në parajsën qiellore, aty pranë Beatriçes. Për kombin shqiptar Medlin, Ti je e pavdekshme...

Xhelal Zejneli: Agresioni i Rusisë ndaj Ukrainës dhe kriza e shpirtit

Që në fillim të veprimit politik të vet, Hitleri zhvilloi një propagandë aktive ndër gjermanët për “vuajtjet dhe kushtet jetësore të tmerrshme” të miliona gjermanëve që jetonin në territorin:- e Çekosllovakisë në Sudet (Sudetenland) që përbënin rreth 90% të popullsisë së rajonit;- të Sllovakisë dhe të Ukrainës...

Xhelal Zejneli: Lufta në Lindje të Ukrainës dhe ndërhyrja e Rusisë, 2014

Lufta në Donbas të Ukrainës lindore filloi më 6.4.2014. Casus belli (shkas lufte) ishte refuzimi i një pjese të popullsisë së Ukrainës lindore për të pranuar pushtetin e lëvizjes Euromajdan dhe politikën e saj për të hyrë në BE. Epilogu i luftës ishte marrëveshja e paqës / konflikt i ngrirë...

Xhelal Zejneli: Pushtimi i Osetisë Jugore nga Rusia, Lufta Ruso-Gjeorgjiane

Lufta në Osewtinë Jugore shpërtheu në gusht të vitit 2008. Pas përleshjeve të ashpra disaditëshe në këtë rajon, midis ushtrisë gjeorgjiane dhe forcave të Osetisë Jugore, më 7 gusht 2008 ushtarët gjeorgjianë u përpoqën për ta marrë qytetin kryesor të Osetisë Jugore, Shinvali (Chinvali). Osetia Jugore është rajon...

Xhelal Zejneli: Aneksimi ilegal i Krimesë nga Rusia, 2016

Gadishulli i Krimesë, i cili me bukuritë historike dhe natyrore të veta konsiderohet parajsë turistike, sot është bërë bazë ushtarake ruse, ndërsa njerëzit e këtij rajoni, ekonomia e të cilit varet plotësisht nga Rusia, janë bërë të varfër.Kanë kaluar gjashtë vjet nga aneksimi ilegal...

Xhelal Zejneli: Pushkini - Eugjen Onjegini

Analiza e veprës – “Eugjen Onjegini”  është roman në vargje i poetit, tregimtarit dhe dramaturgut  rus Aleksandër Sergejeviç Pushkin (Moskë, 1799 – Shën-Petërburg, 1837).  Është një prej shkrimtarëve të parë i cili filloi të shkruajë në gjuhën e folur.  Njëherazi, konsiderohet themelues i...

Xhelal Zejneli: Magna Carta Libertatum - Karta e madhe e lirisë, 1215

Magna Carta Libertatum (angl. The Great Charter – Karta e madhe e lirisë) është një dokument të cilin nën kanosjen me armë të bujarisë angleze, e miratoi më 15 qershor 1215, mbreti i Anglisë Gjoni, i njohur si I pa Tokë (John Locklande).Me Marrëveshja e paqes të lidhur midis mbretit të Anglisë...

Xhelal Zejneli: Volteri, autoriteti shpirtëror më i madh i Evropës iluministe

Volteri jetoi në Francën e shekullit XVIII, në kohën e mbretit Luigji XV (Louis XV). Është shekull i iluminizmit, në të cilin mbizotëron mendimi filozofik. Letërsia është antifeudale dhe antireligjioze. Mbizotërojnë motivet qytetare (borgjeze) dhe kritika e shoqërisë dhe e politikës. Proza e zëvendëson poezinë. Në çdo trajtesë të...

Xhelal Zejneli: Viktor Hygo

Viktor Hygo (Victor-Marie Hugo, Besançon, 26 shkurt 1802 – Paris, 22 maj 1885) është poet, romancier, dramaturg dhe eseist francez. Veprimtar për të drejtat e njeriut. Mbase personalitet më me ndikim i romantizmit francez. Edhe pse në Francë njihet për poezitë dhe për dramat e tij, jashtë vendit të vet e njohin për romanet...

Xhelal Zejneli: Leon Tolstoj

Leon Nikollaeviç Tolstoj (rus. Lev Nikolaeviç Tolstoi, Jasna Polana, /guberni e Tulit, 9 shtator 1828 – Astapovë/Astapovo, gubernia Rjazanska, 20 nëntor 1910), është prozator, dramaturg dhe publicist rus. Lindi dhe vdiq në Perandorinë Ruse. Pasardhës i një fisi të vjetër fisnikes...

Xhelal Zejneli: Letërsia hebraike

Letërsia hebraike përbëhet prej shkrimeve të vjetra, mesjetare dhe moderne në gjuhën hebraike. Kjo është një prej formave parësore të letërsisë hebraike, edhe pse ka pasur raste kur letërsi në hebraishte kanë shkruar edhe persona që nuk kanë qenë hebrenj. Letërsia hebraike ka...

Xhelal Zejneli: Sali Berisha - Shkëlqimi dhe Rënia

Sali Berisha shërbeu si presidenti i dytë i Shqipërisë në vitet 1992 - 1997, dhe presidenti i parë i zgjedhur nga një parlament i dalë nga zgjedhjet të lira demokratike pas rënies së regjimit komunist. Berisha qe edhe kryeministër i Shqipërisë nga 2005 deri më 2013. Ka qenë kryetar i Partisë Demokratike...

Xhelal Zejneli: Aleksandar Sollzhenicin - 'Arkipelagu Gulag'

Aleksandar Isaeviç Sollzhenicin (Aleksandr Isaeviç Solženicyn, Kislovodsk, 11.12.1918. – Moskë, 03.08.2008) është shkrimtar, dramaturg, publicist, poet, punëtor shoqëror dhe politik – rus. Studioi në Fakultetin e Fizikës...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët dhe përmbysja e sistemit të vlerave

Shqiptarët janë pasardhës të ilirëve dhe janë një ndër popujt më të lashtë të gadishullit. Gjuha shqipe është bijë e ilirishtes dhe është një ndër gjuhët më të vjetra të Evropës. Shqipja i takon familjes së gjuhëve indoevropiane (indogjermane) dhe është gjuhë e veçantë...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët dhe albanologu kroat Milan Šufflay

Millan Shufllaj (Milan Šufflay) lindi Në Lepogllavë, më 8 nëntor 1879, vdiq në Zagreb, më 19 shkurt 1931. Është historian, politikan, përkthyes dhe shkrimtar kroat. Një prej themeluesve të albanologjisë. Autor i të parit roman fantastik-shkencor në letërsinë kroate. Fëmija më i vogël i mësuesit Augustin Shuflaj dhe i Franciska...

Xhelal Zejneli: Kosova dhe sjellja jodiplomatike e Josep Borelit

Më 8 dhjetor të vitit në vazhdim, kryeministri i i Kosovës Albin Kurti pati një takim me përfaqësuesin e lartë të BE-së për Politikë të Jashtme dhe për Çështje të Sigurisë, njëherazi edhe nënkryetar i Komisionit Evropian Jozep Borel (Josep Borrell, 1947-). Me këtë rast, diplomati evropian me prejardhje spanjolle, përdori një...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët dhe Senatori Bob Doll

Robert Joseph "Bob" Dole lindi më 22 korrik 1923 në Russell, Russell County, Kansas. Vdiq më 5 dhjetor 2021. Është politikan amerikan me ndikim. Plot 11 vjet i udhëhoqi republikanët në Senatin amerikan. Gjatë karrierës 36-vjeçare në Kapitol Hil (Kongresi i ShBA-së) u bë një prej...

Xhelal Zejneli: Qeverisja Vendore - Dështim i turpshëm

Që nga fillimi i pluralizmit e deri më sot, nëpër bashkitë shqiptare kryetarët ndërrohen njëri pas tjetrit. Kështu, tridhjetë vjet me radhë. Çdo kryetar bashkie ka qenë i kandiduar prej partisë së vet. Çdo kryetar bashkie ka ardhur në pushtet nëpërmjet një fushate parazgjedhore që...

Xhelal Zejneli: E ti Albinë, në vallen e yjeve lasgushiane

Në mediumet e Shqipërisë, lexova emrin Albina. Sakaq, pashë dhe fytyrën e saj engjëllore. Do të jetë ajo, nxënësja ime e para ca viteve. Ngjarjet e tilla janë të trishtueshme. M’u fanite, Albinë, e ulur në bankën e tretë, pranë dritareve. Me “Procesin” mbi bankë. Afër librit, edhe fletorja e lektyrës. Në krye të faqes, lexova...

Xhelal Zejneli: Beteja e Koshares

Beteja e Koshares u zhvillua më 9 prill të vitit 1999 në kuadër të Operacionit Shigjeta, ndërmjet Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së) dhe Ushtrisë së Jugosllavisë (JNA). Ushtria Çlirimtare e Kosovës mori mbështetje nga Ushtria e Shqipërisë dhe nga Forcat ajrore të NATO-s. Është njëra ndër betejat më të përgjakshme dhe...

Xhelal Zejneli: Numri i madh i partive politike mund ta dëmtojë interesin kombëtar

Në hapësirën politike shqiptare ka numër të madh partish politike. Sipas të dhënave të Komisionit qendror të zgjedhjeve, të vitit 2014, në Shqipëri kanë qenë të regjistruara 124 parti politike. Në zgjedhjet vendore të vitit 2015 kanë marrë pjesë 54 parti politike. Parti kryesore janë Partia Socialiste dhe Partia Demokratike...

5 6 7 8 9
Në Fokus