Editorial

Xhelal Zejneli: 'Alkimisti', himn i shpresës, i ëndrrave, i ardhmërisë dhe i dashurisë

“Alkimisti” (O Alquimista) i prozatorit brazilian Paulo Kuelos (Paulo Coelho, 1947- ) u botua në vitin 1988. Me rastin e përvjetorit të botimit të veprës, botuesit e Kuelos në mbarë botën shpallin botimin-dhuratë të librit. Me rastin e 25-vjetorit të botimit, ballinat e librit u zbukuruan me...

Xhelal Zejneli: Pasqyruesi i situatave surrealiste - Kafka

Alber Kamy (Albert Camus) dhe Zhan-Pol Sartrë (Jean-Paul Sartre) i prijnë listës së shkrimtarëve mbi të cilët ka ndikuar vepra e Kafkës. Nën ndikimi e autorit të “Procesit” legjendar kanë shkruar shumë laureatë të çmimit “Nobel”.Termi kafkian ose kafkiane ka hyrë në teorinë e letërsisë...

Xhelal Zejneli: Kafka – ''Metamorfoza''

Ndikimi i veprave të Kafkës në letërsinë bashkëkohore është i madh. Ai është një prej autorëve universalë të letërsisë botërore dhe krijues i modeleve poetike më sugjestive të shekullit XX.„Metamorfoza“ (Die Verwandlung) është tregim i tregimtarit austriak me prejardhje hebraike Franc Kafka...

Xhelal Zejneli: Fjala e Dostojevskit në komemoracionin për nder të Pushkinit (I)

Dostojevski konsideronte se nuk ka njerëz të këqij. A thua pse?!Përse “Krimi dhe ndëshkimi” edhe pas 150 viteve vazhdon të jetë roman politikisht relevant?!Dostojevski ka thënë për Pushkinin se ai erdhi te rusët si një yll i ri udhërrëfyes, tejet i shndritshëm në rrugët tona të errëta; ai emblemë dhe...

Xhelal Zejneli: Letra e Tatjanës dërguar Onjeginit

Po të shkruaj. E ç’mund të bëj diç më mirë se kjo? Ç’mund të të them më shumë? Tani varet prej teje se a do të më shpërfillësh. Por nëse fati im i zi sado pak të trondit dhe të shqetëson, ti nuk do të heqësh dorë nga unë. Në fillim doja të hesht. E po të mos e kisha shkruar këtë letër ti s’do të...

Xhelal Zejneli: Dostojevski - Nuk ka njerëz të këqij

Shkrimtari i madh rus Fjodor Dostojevski (11 nëntor 1821 - 9 shkurt 1881) njihet si një nga gjigantët letrarë. Përveç kësaj, ai ishte edhe një sipërmarrës dhe pionier i shkëlqyer në fushën e  botimit. Me mbështetjen e gruas së tij sipërmarrëse, Ana Dostojevskaja (Anna Grigoryjevna Dostoevskaya, 1846-1918)...

Xhelal Zejneli: Shqipja dhe shqiptarët në studimet e studiuesve të huaj

Historia dhe gjuha e shqiptarëve, një terra incognita për Evropën shkencore të periudhës së Rilindjes evropiane, u bë relativisht vonë objekt i një interesimi të gjallë dhe hetimi shkencor, për arsye se Shqipëria ende nuk ishte një shtet i pavarur ose autonom, e rrjedhimisht, historia dhe kultura e saj u pa vetëm në kuadrin e një ...

Xhelal Zejneli: Zanafillësi realist i romanit modern - Dostojevski

Fjodor Mihajloviç Dostojevski është shkrimtar rus me prejardhje ukrainase. Ka lindur në Moskë më 11 nëntor të vitit 1821. Si romancier, novelist dhe publicist, disa kritikë letrarë e kanë vlerësuar si shkrimtarin më të rëndësishëm të historisë.Në vitin 1867 u martua me Ana Grigoryevna Dostojevskaja...

Xhelal Zejneli: Krim dhe ndëshkim

Dostojevski – pasqyrues i Rusisë së sëmurë, i shoqërisë ruse të sëmurë.Në veprat e veta i paraqiti kryesisht tipat patologjikë dhe të pamoralshëm...

Xhelal Zejneli: Vuajtjet e djaloshit Verter

“Vuajtjet e djaloshit Verter” (Die Leiden des jungen Werthers) është roman i shkrimtarit gjerman Johan Volfgan fon Gëte (Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832). E shkroi në vitin 1774. Heroi i romanit, e rrëfen në letra disponimet shpirtërore më delikate dhe pikëllimet dashurore. Ky është suksesi i parë botëror i romanit...

Xhelal Zejneli: Jasunari Kavabata

Jasunari Kavabata (Yasunari Kawabata, 1899-1972 është shkrimtar japonez. Në vitin 1968, gjatë kremtimit të restaurimit të Meijit, Jasunari Kavabata u bë i pari shkrimtar japonez që e mori çmimin “Nobel për letërsi. Çmimi iu dha “për mjeshtërinë tregimtare e cila me ndjeshmëri të madhe e shpreh thelbin e frymës japoneze”...

Xhelal Zejneli: Ajvanho - Uolltër Skot

„Ajvanho“ (anglisht: Ivanhoe) është roman historik i romancierit dhe poetit skocez Uolltër Skot (Walter Scott, 1771-1832). Për herë të parë u botua në dhjetor të vitit 1819 në tre vëllime. „Ajvanho“ shënoi shmangie nga praktika paraprake e Skotit për ta vendosur rrëfimin në Skoci dhe në...

Xhelal Zejneli: Dita Ndërkombëtare e Punës

Festa e punës apo Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve që shënohet më 1 maj, është festë shtetërore në mbi 80 shtete të botës.Çdo vit më 1 maj, anembanë botës shënohet Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve apo Festa e Punës. Në dhjetëra shtete, 1 Maji është festë zyrtare, kurse për veprimtarët e të drejtave...

Xhelal Zejneli: Ferma e kafshëve - Xhorxh Oruell

“Ferma e kafshëve” (Animal Fram) është novelë satirike apo fabule (alegori) e prozatorit, poetit, eseistit, gazetarit dhe kritikut anglez Xhorxh Oruell (George Arthur Orwell, 1903 – 21.01.1950). Emri i vërtetë i tij ka qenë Erik Bler (Eric Blair). Në novelë flitet për një grup kafshësh që e kanë zaptuar fermën për vete. Deri në një periudhë aty e kanë...

Xhelal Zejneli: Simone de Beauvoir - Me rastin e 39-vjetorit të vdekjes

Simon dë Bovuar (Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir, Paris, 9.1.1908 – Paris, 14. 4.1986) është prozatore franceze. Vjen nga një familje qytetare të kamur. U edukua në frymën katolike. E lë fenë dhe bëhet kritikuese radikale e dogmave dhe e miteve të qytetërimeve. Deri në vitin 1945 ka qenë profesoreshë universitare...

Xhelal Zejneli: Vdes laureati i çmimit 'Nobel' Mario Vargas Losa

Shkrimtari peruan, laureat i çmimit “Nobel” Mario Vargas Losa ndërroi jetë në moshën 89-vjeçare. Vdiq në mëmëdheun e vet, në Peru. Ishte personalitet i jashtëzakonshëm i letërsisë dhe të kulturës së Amerikës Latine, i cili rrallëherë përulej para kundërshtive.La pas vetes mbi pesëdhjetë vepra. Shumë prej tyre janë përkthyer...

Xhelal Zejneli: Prof. Dr. Tahir Zajazi - 'Studime pedagogjike II'

Libri “Studime pedagogjike II” i Prof. Dr. Tahir Zajazit është një minierë e thellë, e pasur me një numër të madh të dhënash për arsimin në Maqedoni, me theks të veçantë në ecuritë e arsimit shqip në periudhën e viteve 1945 deri në ditët tona. Autori i librit një jetë të tërë ia ka kushtuar arsimit...

Xhelal Zejneli: Robinson Kruso – Himn për optimizmin ndaj dashurisë për jetën

“Robinson Kruso” (Robinson Crusoe)  është roman aventuror i prozatorit anglez Daniel Difou (Daniel Defoe, 1660-1731). Romani u botua më 25 prill të vitit 1719. Pasqyrohet në vetën e parë autobiografia e sajuar  e personazhit që përbën titullin e veprës, d.m.th. e Robinsonit, i cili jeton 28 vjet në një ishull tropikal të ...

Xhelal Zejneli: Robin Hudi

Robin Hudi (Robin Hood) është hero qendror dhe legjendar i një sërë baladave angleze të mesjetës. Me fjalë të tjera, është hero legjendar i poezisë popullore angleze nga koha e mbretit anglez Rikardit I Zemërluanit (1157-1199), i cili sundoi në vitet 1189-1199. Rikardi I Zemërluani njihet për guximin dhe...

Xhelal Zejneli: Mohikani i fundit

Shprehja “Mohikani i fundit” shpesh përdoret në gjuhë të caktuara, sidomos në shtyp. Ky është personi i fundit apo njëri prej pjesëtarëve të rrallë të mbetur të ndonjë grupi, lëvizjeje, drejtimi etj. Mund të thuhet se ky është një prej mbrojtësve të fundit të ndonjë ideje apo një prej përfaqësuesve të fundit të një doktrine...

Xhelal Zejneli: Thimi Mitko

Një nga ‘zbuluesit’ e parë shqiptarë të trashëgimisë folklorike në Shqipëri ishte Zef Jubani (1818-1880), i njohur edhe me emrin Zef Ndokillija. Është autor i veprës “Racconti di canti popolari e rapsodie di poemi albanesi”, Trieste 1871 (Përmbledhje këngësh popullore e rapsodish shqiptare). Ky libër...

Xhelal Zejneli: Shqipja në Maqedoninë e Veriut është gjuhë zyrtare

Çështja e përdorimit të gjuhës shqipe në Maqedoni, përkatësisht në Maqedoninë e Veriut është rregulluar me Marrëveshjen e Ohrit, të nënshkruar në Shkup më 13 gusht të vitit 2001, në gjuhën angleze.Nënshkrues kanë qenë: kryetari i Republikës së Maqedonisë, Boris Trajkovski, kryeministri i RM-së...

Xhelal Zejneli: Jakov Xoxa

Jakov Xoxa lindi në Fier më 15 prill 1923 në fushën dikur me këneta dhe mushkonja të Myzeqesë. Vdiq në Budapest të Hungarisë më 28 prill 1979. Vitet e para të shkollimit i ndoqi në qytetin e lindjes, për t'i vazhduar më pas në Vlorë, Kavajë, Korçë, qytete ku shkonte për të punuar i ati i tij...

Xhelal Zejneli: Administrata e Trampit dhe lufta në Ukrainë

Ndalja e një lufte duhet të merret si akt human. Është thënë se presidenti i zgjedhur i ShBA-së Donald Tramp (Donald Trump, 1946- ) luftën e Ukrainës mund ta ndalë për një ditë.Kemi të bëjmë me një luftë komplekse. Kjo luftë karakterizohet prej dy gjërave...

Xhelal Zejneli: Numri i të vrarëve në Luftën Çlirimtare të Ukrainës, sekret i palëve ndërluftuese

Numri i ukrainasve dhe i rusëve të vrarë apo të plagosur në luftë që zgjatë tashmë dy vjet e gjysmë ka arritur një milion, shkruan Wall Street Journal.Shënim: Wall Street Journal (WSJ), shkurtimisht Journal, është gazetë amerikane me qendër në New York City, me fokus në biznes dhe financa. Funksionon sipas...

Xhelal Zejneli: Bota shqiptare dhe politikanët e fisit

Bota shqiptare nënkupton popullin shqiptar në gadishull – në Shqipëri, në Kosovë, në Kosovën lindore (Preshevë, Bujanoc, Medvegjë), shqiptarët në Maqedoni, shqiptarët në Mal të Zi, çamët, shqiptarët në Evropë dhe ata në ShBA. Në vitin 1991 bota shqiptare hyri në atë që u quajt periudhë tranzicioni...

Xhelal Zejneli: Interesi meskin dhe idealizmi kombëtar

Shumë krijues bashkëkohorë kanë shkruar për historinë shqiptare të dhimbshme dhe të përsëritur. Kanë shpalosur mungesën e substancës së formuar të qenies. Në këtë kuadër, në vizionin e tyre, as e ardhmja nuk është shpresëdhënëse.Ky vizion i tyre tingëllon aktual edhe sot, në sistemin pluralist të...

Xhelal Zejneli: Koncepti qytetar dhe shqiptarët e ndershëm

Në vitet 1985-1990 shtypi i Beogradit vuri në përdorim shprehjen shqiptar i ndershëm. Sipas serbëve, i ndershëm quhej ai shqiptar i cili shante Shqipërinë dhe lëvdonte Jugosllavinë.Gjatë periudhës së pluralizmit, d.m.th. prej viti 1991 e deri...

Xhelal Zejneli: Çmimi Nobel për letërsi për vitin 2024 i jepet shkrimtares së Koresë së Jugut Han Kang

Më 11 tetor të vitit në vazhdim, Akademia Mbretërore e Suedisë bën të ditur se çmimin “Nobel” për letërsi për vitin 2024 e ka fituar shkrimtarja 54-vjeçare koreanojugore Han Kang.Akademia Suedeze këtë mirënjohje e ndan prej viti 1901. Deri më tani e ka ndarë 116 herë...

Xhelal Zejneli: Kampi i Përqendrimit Goli Otoku

Goli Otoku (otok – ishull. Ka të tillë që e interpretojnë si “ishull i zhveshur” ngase në të nuk ka bimësi as faunë).  Është një ishull i vogël në kanalin e Velebitit në detin Adriatik. Ka një sipërfaqe prej 4,54 km2 ; vija bregdetare ka një gjatësi prej 14,3 km2 , kurse ishulli ka një lartësi...

Xhelal Zejneli: Kosova dhe retorika luftënxitëse e dhelprës së Ballkanit

Serbia e viteve të fundit qeveriset nga radikalët sheshelistë si dhe nga nacionalë-socialistët millosheviqianë. Ish-kryetari serb – Tomisllav Nikoliqi ishte sheshelistë. I tillë ka qenë edhe kryetari i përtashëm – A. Vuçiqi. Ndërkaq, ministri i Jashtëm serb – Ivica Daçiq ishte i rrethit më të ngushtë të...

Xhelal Zejneli: Gjenocidi serb ndaj shqiptarëve në vitet 1877-1878

Në vitin 1876-1878, me mbështetjen dhe nxitjen e Rusisë, në sanxhakun e Nishit shpërtheu konflikti midis Serbisë dhe Malit të Zi kundër ushtrisë osmane. Këto luftëra, bashkë me Luftën ruso-osmane të viteve 1877-1878, përfunduan me disfatën e ushtrisë osmane. Territoret shqiptare të sanxhakut të...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët nuk duhet të lejojnë përmbysjen e sistemit të vlerave

- Shqiptarët janë pasardhës të ilirëve dhe janë një ndër popujt më të lashtë të gadishullit;- Gjuha shqipe është bijë e ilirishtes dhe është një ndër gjuhët më të vjetra të Evropës;- Shqipja i takon familjes së gjuhëve indoevropiane (indogjermane) dhe është gjuhë e veçantë...

Xhelal Zejneli: Josip Rela dhe Shime Deshpali, dy arbënesh të shquar

Josip Rela është shkrimtar shqiptar. Shkollën e mësuesisë e kreu në Zarë. Ka punuar si mësues në disa qytete të Kroacisë; drejtor i Teatrit Popullor në Zarë; njohës i mirë i jetës, i historisë dhe i gjuhës arkaike të arbëneshve/arbanasve të Zarës....

Xhelal Zejneli: Ilirologu Aleksandër Stipçeviq

Aleksandër Stipçeviqi (Arbënesh/Arbanasi, 10 retor 1930 – Zagreb, 1 shtator 2015) është arkeolog, bibliograf, albanolog dhe historian kroat me prejardhje shqiptare, profesor ordinar i Universitetit të Zagrebit. Shquhet në lëmin e arkeologjisë, bibliotekarisë...

1 2 3 4 5
Në Fokus