Editorial

Xhelal Zejneli: Tragjedia “Mbreti Lir” – Shekspir

Titulli burimor i tragjedisë së tragjediografit dhe poetit anglez Uilliam Shekspir (William Shakespeare) është “King Lear”. Ngjarja zhvillohet në Anglia. Është shkruar në gjuhën angleze. Vepra bën pjesë në llojin e dramës dhe në zhanrin e tragjedisë. Është botuar rreth vitit 1605...

Xhelal Zejneli: Vrasja e disidentëve kroatë dhe e veprimtarëve shqiptarë nga shërbimi sekret jugosllav

Drejtoria e Sigurisë Shtetërore ka qenë polici sekrete gjatë Jugosllavisë së dytë. U themelua në vitin 1946, me shndërrimin e OZNA-s në shërbim informimi ushtarak KOS dhe në UDB civile. Prej vitit 1966, zyrtarisht është përdorur termi Shërbimi i Sigurisë Shtetërore (ShSSh; serbisht: SDB; kroatisht SDS). Me ndihmën e një numri të madh të spiunëve...

Xhelal Zejneli: A jam unë poet – shqetësimi i një krijuesi

Zeni ishte ulur mbi barin pranë manit. Larg në horizont shiheshin zabelet, kodrat, bjeshkët, gërxhet dhe kreshtat e Sharrit. Ai mendohej por edhe meditonte: “Ka kohë që thuri vargje. A thua jam poet, a i lexon kush poezitë e mia, a ka dikush që më quan poet. A kanë ndonjë vlerë artistike...

Xhelal Zejneli: Ferri janë të tjerët – Sartrë

Refuzimi i çmimit “Nobel” – Në vitin 1964 Sartrit iu dha çmimi “Nobel”. Për arsye morale, e refuzoi. Çmimi iu dha për veprën të pasur me ide dhe të mbushur me frymën e lirisë e që rend të zbulojë të vërtetën. Vepra e tij ka ushtruar ndikim të thellë mbi epokën kur ka jetuar autori...

Xhelal Zejneli: Vajtja në amshim e Jyrgen Habermasit

Në artikullin   “Shtazëria dhe humanizmi. Luftë në kufirin midis ligjshmërisë dhe moralit” „Bestiality and humanity. War on the line between law and morality“ (1999), Jürgen Habermas arsyetoi sulmin e NATO-s kundër forcave ushtarake, policore dhe paramilitare serbe në vitin 1999...

Xhelal Zejneli: Noli – Ky Vigan Liberator

Noli ishte poet, dramaturg, klerik ortodoks, politikan, diplomat, njeri i letrave, përkthyes dhe shqipërues i krijimeve letrare të autorëve të huaj, muzikant. Njohës i nëntë gjuhëve të huaja, d.m.th. poliglot. Theofan Stilian Noli (Lindi në ?briktepe, Vilajeti i Edrenesë, Turqi, në 6 janar 1882 – Vdiq në Fort Lauderdejl, Florida, ShBA...

Xhelal Zejneli: Demonstratat e 1981-shit në Kosovë – ngjarjet që ndryshuan rrjedhën e historisë

Për t’i ndalur demonstratat, Beogradi dërgoi në Kosovë forca speciale apo rreth 30.000   Më 1 dhe 2 prill shpërthyen trazira në mbarë Kosovën. Kundër protestuesve autoritetet jugosllave përdorën forcë. Ndërhyri ushtria jugosllave, nëpër rrugët e Prishtinës dhe të qyteteve të tjera qarkullonin tanket dhe automjetet e blinduara. Aeroplanët luftarakë dhe bombarduesit fluturonin mbi ndërtesat e Prishtinës...

Xhelal Zejneli: Zgjedhja e kryetarit të Kosovës

Të mërkurën, më 4 mars të vitit në vazhdim, Kuvendi i Kosovës duhet të zgjedhë kryetarin e shtetit. Kandidaturën e ka paraqitur kryetarja e përtashme, Zonja Vjosa Osmani.Për zgjedhjen e kryetarit të Kosovës, në raundet e para nevojiten 80 vota. Me fjalë të tjera, duhet të votojnë dy të...

Xhelal Zejneli: Antishqiptarizmi sllavo-maqedonas – politikë shtetërore

Çështja shqiptare në Maqedoni nuk  është kontest territorial, por është çështje e territorit të pushtuar.Maqedonia është rezultantë e kontradiktave të shteteve të Ballkanit, për t’i neutralizuar synimet hegjemoniste të Serbisë, të Greqisë dhe të Bullgarisë ndaj saj...

Xhelal Zejneli: Serbia – dimensionet e një ideologjie kombëtare anakronike

Në fillim të viteve ’90 të shekullit XX, Serbia shkaktoi katër luftëra në ish-Jugosllavi: kundër Sllovenisë, Kroacisë, Bosnjës e Hercegovinës dhe Kosovës. Në Bosnjë dhe Hercegovinë arritën të krijojnë entitetin serb (Republika Serbe), që funksionon si shtet. Duke tentuar të shkëpusin...

Xhelal Zejneli: Lufta në Slloveni – Agresioni Serbomadh

Lufta dhjetëditëshe u zhvillua prej datës 27 qershor 1991 deri në datën 6 korrik 1991. Përfundoi me fitoren e pavarësisë së Sllovenisë; Casus belli (shkas lufte) ishte pavarësimi i Sllovenisë nga RSFJ-ja. Palë ndërluftuese qenë Mbrojtja territoriale e Sllovenisë përballë Armatës Popullore të Jugosllavisë...

Xhelal Zejneli: “...Edhe ne dëshmojmë” – Libër mbi krimet serbe në Kosovë

Përmasat e krimeve makabre serbe në Kosovë, nuk mund të kuptohen mirë pa e lexuar librin “… edhe ne dëshmojmë” të autorëve Shaip Emërllahu, Ahmet Selmani dhe Salajdin Salihu. Libri është dëshmi e gjallë e kalvarit apo e golgotës shqiptare të viteve të fundit të shekullit XX. Vitet e fundit të shekullit XX ishin të kobshme...

Xhelal Zejneli: Shqiptarët në studimet gjermane

Historia dhe gjuha e shqiptarëve, një terra incognita për Evropën shkencore të periudhës së Rilindjes evropiane, u bë relativisht vonë objekt i një interesimi të gjallë dhe hetimi shkencor, për arsye se Shqipëria ende nuk ishte një shtet i pavarur ose autonom, e rrjedhimisht, historia dhe kultura e saj u pa vetëm në kuadrin...

Xhelal Zejneli: Albanologët e huaj dhe Norbert Jokli

Norbert Jokli ishte albanolog. Me albanologjinë nënkuptohet tërësia e studimeve për historinë, gjuhën dhe kulturën e popullit shqiptar. Shqipëria dhe populli shqiptar, historia, gjuha dhe kultura e tij prej shekujsh kanë tërhequr vëmendjen e studiuesve. Ata janë bërë objekt kërkimesh nga albanologë të...

Xhelal Zejneli: Kryekriminelët serbomëdhenj të përgjigjen për masakrën e Reçakut

Masakra e Reçakut ishte një “incident” që solli në ndërhyrjen e NATO-s gjatë Luftës në Kosovë. Më 15 janar të vitit 1999, në fshatin Reçak të Kosovës u vranë 45 shqiptarë. Midis të vrarëve ka qenë edhe një vajzë 18-vjeçare, një fëmijë 12-vjeçar dhe një plak 99-vjeçar.Ngjarjet dhe faktet që janë vërtetuar...

Xhelal Zejneli: Holokausti

Holokausti ka ndodhur gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në hyrje të shumë kampeve naziste të përqendrimit ndodhej slogani Arbeit macht frei (Puna të bën të lirë). Holokausti ka ndodhur në vitet 1941-1945 në Rajhun e Tretë dhe në shtetet evropiane nën pushtimin nazist. Krimi i kryer prej nazistëve është cilësuar si gjenocid sistematik, vrasje masive dhe pastrim etnik...

Xhelal Zejneli: Përmbytjet dhe Big Brother VIP Albania

Më 4 janar të vitit në vazhdim, Shqipëria u godit nga moti i keq. Reshje të dendura shiu, përmbytje, rrëshqitje dherash, ngrica, reshje dëbore përfshinë zona të ndryshme të saj. Qytetarët u ballafaquan me katastrofë. U përmbytën shtëpitë e tyre. Përmbytje në Durrës, Lezhë, Gjirokastër, Shkodër, Korçë, Pogradec...

Xhelal Zejneli: Doktrina e Monrosë

Doktrina e Monrosë (The Monroe Doctrine) – është parim i politikës amerikane që e ka formuluar në vitin 1823 presidenti i ShBA-së Xhejms Monro ( James Monroe, 1759-1831) kund ndërhyrjes së shteteve evropiane në marrëdhëniet e kontinentit amerikan.Shkaku i drejtpërdrejtë për proklamimin e këtij parimi...

Xhelal Zejneli: Intelektuali

Në kuptim të gjerë, intelektualë konsiderohen ata të cilët kontribuojnë në krijimin, në konfirmimin dhe në përhapjen e vlerave, të botëkuptimeve dhe të njohurive, sidomos të atyre që përmbajnë konsekuenca aksiologjike* dhe filozofike...

Xhelal Zejneli: Konfuçie

Konfucçie (kinezisht Kung-fu-ce, Kung-fu-tse, lat. Confucius, 551-479 para K.) është filozof kinez. Sipas gojëdhënave, ka jetuar në shekullin VI para K. Thuhet se ky mendimtar gjysmë-legjendar është themelues i shkencës religjioze-filozofike të konfucianizmit. Është një prej tre religjioneve kryesore në Kinë, krahas daosizmit dhe...

Xhelal Zejneli: Martin Camaj

Martin Camaj lindi në Temalit të Dukagjinit, në Alpet e veriut më 13 ose 21 korrik të vitit 1925. Vdiq në Munih, më 12 mars 1992. Është shkrimtar, gjuhëtar dhe filolog. Ka qenë i treti prej shtatë fëmijëve të Kolë Camës dhe Terezës. Prindërit ishin nga Shllaku. Më 1935 u vendos në Shkodër ku ndoqi shkollimin në Kolegjin Saverian...

Xhelal Zejneli: Buda

Në sanskrit (indishte e vjetër) Budë do të thotë i ndriçuar). Thuhet se ai ka qenë themelues i budizmit. Budizmi është religjion i përhapur në Azi (Indi, Kinë, Kore, Japoni etj.). Emrin e ka marrë nga kinse themeluesi i tij – legjendari Buda. Budizmi ka lindur në Indi në shekullin VI para K. Mëson për barazinë e njerëzve, për dashurinë ndaj të...

Xhelal Zejneli: Zaratustra

Zaratustra (Zaratushtra, Zoroastro, Zoroaster, midis shekujve XII dhe VI para K.), ka qenë predikues dhe filozof iranian. Ka edhe të dhëna që thonë se ka jetuar midis shekujve VII dhe VI para K. Është themelues i fesë së vjetër persiane mazdaizmëm...

Xhelal Zejneli: Gadishulli Ballkanik

Gadishulli Ballkanik është emërtim i rajonit gjeografik dhe politik të Evropës. Varësisht nga autorët, në veriperëndim ai kufizohet me  Gjirin e Kvarnerit, Gjiri i Triestes ose me ndonjë vend tjetër në detin Adriatik. Në lindje kufizohet  me grykën e Danubit në Detin e Zi ose deri në portin e Odesës në Ukrainën e sotme...

Xhelal Zejneli: Shpallja e Pavarësisë, akt me rëndësi historike

Fitoret e shteteve ballkanike i detyruan Fuqitë e Mëdha të rishikonin vendimin e tyre për të mos lejuar ndryshimin e status quo-së në Ballkan, në të mirë të aleatëve ballkanikë. Patriotët shqiptarë që ndodheshin jashtë atdheut vendosën të ndërmerrnin një veprim të ri politik, krahas atij të...

Xhelal Zejneli: Shoqërisë i duhet mendim kritik dhe jo opinion destruktiv

Ka edhe të tillë që e konsiderojnë veten atdhetarë, patriotë. Ka që e marrin veten për intelektualë. Me fjalë të tjera, e konsiderojnë veten intelektualë! Intelektual, i cili librin e fundit e ka lexuar para tridhjetë e pesë vjetësh. Intelektual, i cili s’di të shkruajë shqip, s’di ta shkruajë pra, gjuhën amtare, domethënë gjuhën e nënës!...

Xhelal Zejneli: 117-vjetori i Kongresit të Manastirit

Shqipja e shkruar dokumentohet që nga shekulli XIV me alfabetin latin. Po këtë alfabet, të plotësuar me ndonjë shenjë greke, e përdorën edhe shkrimtarët arbëreshë. Duke qenë se  greqishtja përdorej si gjuhë e kishës ortodokse, shqipja u shkrua edhe me shkronja greke...

Xhelal Zejneli: VMRO-ja synon dekapitacionin e faktorit politik shqiptar

Skena politike shqiptare në Maqedoni nuk identifikohet me VLEN-in, por me Bashkimin Demokratik për Integrim. Faktori politik sllavo-maqedonas, sidomos VMRO-ja, është e interesuar ta nxjerrë nga skena politike faktorin politik shqiptar, përkatësisht Bashkimin Demokratik për Integrim...

Xhelal Zejneli: Hose Ortega y Gaset, mbështetës i integrimeve evropiane

Hose Ortega y Gaset (Jose Ortega y Gaset, Madrid, 1883 – Madrid, 1855) ka qenë eseist dhe filozof spanjoll.  Jetoi dhe veproi në gjysmën e parë të shekullit XX kur Spanja luhatej midis monarkisë, republikanizmit dhe diktaturës. Pas edukimit jezuit studioi letërsinë. Në vitin 1904 promovon në universitetin e Madridit...

Xhelal Zejneli: Romani

Romani është tekst i gjatë narrativ i shkruar në prozë. Sipas ndarjes në gjini letrare, romani i takon epikës, më saktë konsiderohet lloj letrar në poezinë epike në prozë. Veçoritë formale të romanit është vështirë të përkufizohet me përpikëri, por në parim bëhet fjalë për formë narrative voluminoze, të përbërë, si në pikëpamje të sasisë së tekstit...

Xhelal Zejneli: Romanet distopike

Ekzistojnë shumë lloje romanesh: autobiografike, biografike, fantastike dhe fantastiko-shkencore, aventureske, kriminalistike, erotike (dashurie), roman për fëmijë, historike, humoristike, publicistike, satirike etj...

Xhelal Zejneli: Revolucioni me ngjyra

Revolucioni me ngjyra – Në komunikimin e përditshëm ky term nuk ka ndonjë konotacion pozitiv. Në shkencat politike apo në politikologji, me këtë term përshkruhet ndërrimi i regjimeve dhe i rendit shoqëror që i përfshijnë në fillim të shekullit XXI ish-shtetet sovjetike. Disa autorë i përfshijnë në këtë grup edhe...

Xhelal Zejneli: Mercenarët dhe politika

Bota shqiptare vlon prej mercenarëve, domethënë prej njerëzve të paguar. Mercenarët i hasësh në shumë lëmenj të jetës, në shumë fusha dhe në shumë sfera. Për të përparuar në pozita shoqërore, një poltron apo një butak lehtë i bindet dhe i nënshtrohet eprorit të vet. Në thelb, personi i tillë...

Xhelal Zejneli: Librat më të lexuar në botë sipas versionit të amerikanit John Chempen

1. “Bibla”, janë shitur apo janë shpërndarë 3 miliardë e 900 milionë kopje;2. “Kurani” është botuar, është shitur apo është shpërndarë në numër të madh kopjesh;3. “Citate“, Mao Ce Dun (1893-1976); janë shitur apo janë shpërndarë 820 milionë kopjesh;4. Ëndrra në dhomën e kuqe (The Dream of...

Xhelal Zejneli: Krasznahorkai është laureat i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2025

Çmimi “Nobel” i sivjetshëm për letërsi iu dha shkrimtarit, romancierit dhe skenaristit   hungarez Laslo Krasnahorkai (László Krasznahorkai, 5 janar 1954). Ka lindur në qytetin Gjula (Gyula) të Hungarisë. Babai i tij ka qenë hebre, me profesion avokat. E ëma, administruese e sigurimit social...

1 2 3 4 5
Në Fokus