Editorial

Xhelal Zejneli: Holokausti

Holokausti ka ndodhur gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në hyrje të shumë kampeve naziste të përqendrimit ndodhej slogani Arbeit macht frei (Puna të bën të lirë). Holokausti ka ndodhur në vitet 1941-1945 në Rajhun e Tretë dhe në shtetet evropiane nën pushtimin nazist. Krimi i kryer prej nazistëve është cilësuar si gjenocid sistematik, vrasje masive dhe pastrim etnik...

Xhelal Zejneli: Përmbytjet dhe Big Brother VIP Albania

Më 4 janar të vitit në vazhdim, Shqipëria u godit nga moti i keq. Reshje të dendura shiu, përmbytje, rrëshqitje dherash, ngrica, reshje dëbore përfshinë zona të ndryshme të saj. Qytetarët u ballafaquan me katastrofë. U përmbytën shtëpitë e tyre. Përmbytje në Durrës, Lezhë, Gjirokastër, Shkodër, Korçë, Pogradec...

Xhelal Zejneli: Doktrina e Monrosë

Doktrina e Monrosë (The Monroe Doctrine) – është parim i politikës amerikane që e ka formuluar në vitin 1823 presidenti i ShBA-së Xhejms Monro ( James Monroe, 1759-1831) kund ndërhyrjes së shteteve evropiane në marrëdhëniet e kontinentit amerikan.Shkaku i drejtpërdrejtë për proklamimin e këtij parimi...

Xhelal Zejneli: Intelektuali

Në kuptim të gjerë, intelektualë konsiderohen ata të cilët kontribuojnë në krijimin, në konfirmimin dhe në përhapjen e vlerave, të botëkuptimeve dhe të njohurive, sidomos të atyre që përmbajnë konsekuenca aksiologjike* dhe filozofike...

Xhelal Zejneli: Konfuçie

Konfucçie (kinezisht Kung-fu-ce, Kung-fu-tse, lat. Confucius, 551-479 para K.) është filozof kinez. Sipas gojëdhënave, ka jetuar në shekullin VI para K. Thuhet se ky mendimtar gjysmë-legjendar është themelues i shkencës religjioze-filozofike të konfucianizmit. Është një prej tre religjioneve kryesore në Kinë, krahas daosizmit dhe...

Xhelal Zejneli: Martin Camaj

Martin Camaj lindi në Temalit të Dukagjinit, në Alpet e veriut më 13 ose 21 korrik të vitit 1925. Vdiq në Munih, më 12 mars 1992. Është shkrimtar, gjuhëtar dhe filolog. Ka qenë i treti prej shtatë fëmijëve të Kolë Camës dhe Terezës. Prindërit ishin nga Shllaku. Më 1935 u vendos në Shkodër ku ndoqi shkollimin në Kolegjin Saverian...

Xhelal Zejneli: Buda

Në sanskrit (indishte e vjetër) Budë do të thotë i ndriçuar). Thuhet se ai ka qenë themelues i budizmit. Budizmi është religjion i përhapur në Azi (Indi, Kinë, Kore, Japoni etj.). Emrin e ka marrë nga kinse themeluesi i tij – legjendari Buda. Budizmi ka lindur në Indi në shekullin VI para K. Mëson për barazinë e njerëzve, për dashurinë ndaj të...

Xhelal Zejneli: Zaratustra

Zaratustra (Zaratushtra, Zoroastro, Zoroaster, midis shekujve XII dhe VI para K.), ka qenë predikues dhe filozof iranian. Ka edhe të dhëna që thonë se ka jetuar midis shekujve VII dhe VI para K. Është themelues i fesë së vjetër persiane mazdaizmëm...

Xhelal Zejneli: Gadishulli Ballkanik

Gadishulli Ballkanik është emërtim i rajonit gjeografik dhe politik të Evropës. Varësisht nga autorët, në veriperëndim ai kufizohet me  Gjirin e Kvarnerit, Gjiri i Triestes ose me ndonjë vend tjetër në detin Adriatik. Në lindje kufizohet  me grykën e Danubit në Detin e Zi ose deri në portin e Odesës në Ukrainën e sotme...

Xhelal Zejneli: Shpallja e Pavarësisë, akt me rëndësi historike

Fitoret e shteteve ballkanike i detyruan Fuqitë e Mëdha të rishikonin vendimin e tyre për të mos lejuar ndryshimin e status quo-së në Ballkan, në të mirë të aleatëve ballkanikë. Patriotët shqiptarë që ndodheshin jashtë atdheut vendosën të ndërmerrnin një veprim të ri politik, krahas atij të...

Xhelal Zejneli: Shoqërisë i duhet mendim kritik dhe jo opinion destruktiv

Ka edhe të tillë që e konsiderojnë veten atdhetarë, patriotë. Ka që e marrin veten për intelektualë. Me fjalë të tjera, e konsiderojnë veten intelektualë! Intelektual, i cili librin e fundit e ka lexuar para tridhjetë e pesë vjetësh. Intelektual, i cili s’di të shkruajë shqip, s’di ta shkruajë pra, gjuhën amtare, domethënë gjuhën e nënës!...

Xhelal Zejneli: 117-vjetori i Kongresit të Manastirit

Shqipja e shkruar dokumentohet që nga shekulli XIV me alfabetin latin. Po këtë alfabet, të plotësuar me ndonjë shenjë greke, e përdorën edhe shkrimtarët arbëreshë. Duke qenë se  greqishtja përdorej si gjuhë e kishës ortodokse, shqipja u shkrua edhe me shkronja greke...

Xhelal Zejneli: VMRO-ja synon dekapitacionin e faktorit politik shqiptar

Skena politike shqiptare në Maqedoni nuk identifikohet me VLEN-in, por me Bashkimin Demokratik për Integrim. Faktori politik sllavo-maqedonas, sidomos VMRO-ja, është e interesuar ta nxjerrë nga skena politike faktorin politik shqiptar, përkatësisht Bashkimin Demokratik për Integrim...

Xhelal Zejneli: Hose Ortega y Gaset, mbështetës i integrimeve evropiane

Hose Ortega y Gaset (Jose Ortega y Gaset, Madrid, 1883 – Madrid, 1855) ka qenë eseist dhe filozof spanjoll.  Jetoi dhe veproi në gjysmën e parë të shekullit XX kur Spanja luhatej midis monarkisë, republikanizmit dhe diktaturës. Pas edukimit jezuit studioi letërsinë. Në vitin 1904 promovon në universitetin e Madridit...

Xhelal Zejneli: Romani

Romani është tekst i gjatë narrativ i shkruar në prozë. Sipas ndarjes në gjini letrare, romani i takon epikës, më saktë konsiderohet lloj letrar në poezinë epike në prozë. Veçoritë formale të romanit është vështirë të përkufizohet me përpikëri, por në parim bëhet fjalë për formë narrative voluminoze, të përbërë, si në pikëpamje të sasisë së tekstit...

Xhelal Zejneli: Romanet distopike

Ekzistojnë shumë lloje romanesh: autobiografike, biografike, fantastike dhe fantastiko-shkencore, aventureske, kriminalistike, erotike (dashurie), roman për fëmijë, historike, humoristike, publicistike, satirike etj...

Xhelal Zejneli: Revolucioni me ngjyra

Revolucioni me ngjyra – Në komunikimin e përditshëm ky term nuk ka ndonjë konotacion pozitiv. Në shkencat politike apo në politikologji, me këtë term përshkruhet ndërrimi i regjimeve dhe i rendit shoqëror që i përfshijnë në fillim të shekullit XXI ish-shtetet sovjetike. Disa autorë i përfshijnë në këtë grup edhe...

Xhelal Zejneli: Mercenarët dhe politika

Bota shqiptare vlon prej mercenarëve, domethënë prej njerëzve të paguar. Mercenarët i hasësh në shumë lëmenj të jetës, në shumë fusha dhe në shumë sfera. Për të përparuar në pozita shoqërore, një poltron apo një butak lehtë i bindet dhe i nënshtrohet eprorit të vet. Në thelb, personi i tillë...

Xhelal Zejneli: Librat më të lexuar në botë sipas versionit të amerikanit John Chempen

1. “Bibla”, janë shitur apo janë shpërndarë 3 miliardë e 900 milionë kopje;2. “Kurani” është botuar, është shitur apo është shpërndarë në numër të madh kopjesh;3. “Citate“, Mao Ce Dun (1893-1976); janë shitur apo janë shpërndarë 820 milionë kopjesh;4. Ëndrra në dhomën e kuqe (The Dream of...

Xhelal Zejneli: Krasznahorkai është laureat i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2025

Çmimi “Nobel” i sivjetshëm për letërsi iu dha shkrimtarit, romancierit dhe skenaristit   hungarez Laslo Krasnahorkai (László Krasznahorkai, 5 janar 1954). Ka lindur në qytetin Gjula (Gyula) të Hungarisë. Babai i tij ka qenë hebre, me profesion avokat. E ëma, administruese e sigurimit social...

Xhelal Zejneli: 25 vjet nga rënia e regjimit të zjarrvënësit të Ballkanit – Millosheviqit

Më 5 tetot të viti 2000 i erdhi fundi sundimit të kasapit të rajonit, Milosheviqit. Kaluan 25 vjet nga demonstratat masive në rrugët e Beogradit. Piromani i Ballkanit ra nga froni, kurse regjimi i tij u shemb. Ky regjim do të mbahet në mend për luftërat, sanksionet, krizat, inflacionin milionësh dhe rrokullisjen ekonomike të Serbisë...

Xhelal Zejneli: Pjatalarësit dhe politika

Në botën shqiptare ka pjatalarës që pretendojnë të merren me politikë. Në mesin e tyre ka edhe të tillë që e konsiderojnë veten edhe ideologë të kauzës kombëtare. Në mos ideologë, të paktën shokë dhe miq të politikanëve apo të etërve të kombit.Çdokush mund të jetë i mirë dhe i dobishëm në punën e vet, në profesionin e vet...

Xhelal Zejneli: Marrëdhëniet e Serbisë me vendet jodemokratike

Në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, më 24 shtator 2025 mbajti fjalim edhe kryetari i Serbisë, Vuçiqi. Ai tha: “Kosova dhe Metohia janë pjesë e pandarë e Serbisë. Serbia kurrë s’ka për ta njohur shtetin e Kosovës. Serbët në Kosovë i nënshtrohen dhunës së autoriteteve të Prishtinës”...

Xhelal Zejneli: Euergetizmi (Bamirësia)

Euergetizmi është term shkencor modern që vjen nga fjala euergetes e greqishtes së lashtë (bamirës). Kjo fjalë ka të bëjë me fenomenin e dhënies së dhuratave nga elita qyteteve (ose grupeve brenda tyre) në shoqëritë greke dhe romake. Termi përfshin bamirësitë nga mbretërit helenë...

Xhelal Zejneli: Politika 'bukë dhe argëtim'

Jepi popullit bukë, zbavitje të lirë, futboll, muzikë shund dhe kiç, këngë magjike, pornografi, reality show, shëtitje si në festën komuniste të “1 Majit”, ceremoni fetare, kazino, bastore, lokale kumari, lëndë narkotike, ahengje - dhe sundo mbi të si të duash dhe sa të duash...

Xhelal Zejneli: Mishel Zevako

Ne romanin “Ura e psherëtimave” (Le Pont des Soupirs; 4 vëllime, 1921) Xevako, duke mbajtur frymën pezull, flet për historinë e dy të rinjve, djalit të Dukës së Venedikut - Roland Kandianos dhe Leonora Dandolos.Ditën e shpalljes së fejesës së dy të rinjve, Rolandit i thurin...

Xhelal Zejneli: Vrasjet në botën shqiptare

Një ushtarak i huaj, i shoqëruar nga një prift, me lejen e autoriteteve të vendit nikoqir, kishte ardhur në Iliri për të parë botën homerike. Me t’i parë majat e  kreshtave, i kishte thënë shoqëruesit: “Si jetojnë këta njerëz në këto gërxhe dhe brinjë shkëmborë?!” Shoqëruesi me kryqin në gjoks ia kishte kthyer: “Gjeneral, janë do...

Xhelal Zejneli: Zjarre apokaliptike në botën shqiptare

Për pësimin e bagëtisë, përkatësisht të kafshëve të pyllit, duhet të reagojnë edhe shoqatat e mbrojtjes së kafshëve. Duhet të ndalohet ruajtja e bagëtisë nëpër zona të cilat potencialisht rrezikohen prej zjarreve. Shfrytëzoje kalin apo gomarin vite me radhë nëpër terrene të vështira kreshtash dhe katundesh, që në fund të digjen të gjalla...

Xhelal Zejneli: Bombardimi bërthamor i Hiroshimës dhe i Nagasakit

Bombardimi bërthamor i qyteteve japoneze Hiroshimës dhe Nagasakit ndodhi më 6 dhe 9 gusht 1945. Bombardimin e miratoi presidenti i ShBA-së Hari S. Truman (Harry S. Truman; Lamar, Missoury, ShBA, 08.05.1884 - 26.12.1972, Research Medical Cenetr, Kansas City, Misssouri). Bombardimin e kreu Flota Ajrore Luftarake...

Xhelal Zejneli: Serbia e Madhe – Ideologjia dhe politika

Serbia e Madhe është nocion i përdorur shpesh për projektin nacionalist politik serb dhe për ideologjinë irredentiste serbe rrënjët e të cilit paraqiten në shekullin XIX. Mbështetësit e këtij projekti nacionalist thonë se kufijtë e Serbisë së Madhe duhet t’i përfshijnë të gjitha rajonet dhe territoret që për serbët kanë rëndësi...

Xhelal Zejneli: Ideja e Serbisë së Madhe shkaktare e tragjedive në rajon

Ideja e krijimit të Serbisë së Madhe zgjatë gjatë gjithë historisë politike të kohës më të re, që nga Dositej Obradoviqi (1739/1742 – 1811) dhe Vuk Karaxhiqi (1787-1864) deri në ditët tona. Rreth 250 vjet. Me Serbinë e Madhe, me këtë murtajë të zezë të Ballkanit, janë marrë...

Xhelal Zejneli: Miti i Kosovës në shërbim të ekspansionizmit serb

Miti i Kosovës paraqet një pasqyrë të thjeshtuar dhe të pasaktë të Betejës së Kosovës dhe të ngjarjeve të lidhura me të. Baza e mitit përbëhet nga cikli kosovar i këngëve epike.Miti i Kosovës konsiderohet si një nga mitet politike kryesore serbe, që përbën bazën e identitetit kombëtar serb...

Xhelal Zejneli: Mitet dhe të vërtetat për betejën e vitit 1389 në Fushë Kosovë

Fushë Kosova gjithmonë ka qenë një vend i përshtatshëm për zhvillimin e betejave masive në mesjetë. Në atë zonë janë zhvilluar të paktën dhjetë beteja të mëdha. Në tri beteja, ose prijësit e luftës kanë qenë kroatë, ose pjesa më e madhe e luftëtarëve kanë qenë kroatë...

Xhelal Zejneli: Lidhja Shqiptare e Prizrenit (1878-1881)

Është organizatë e parë politike dhe ushtarake mbarëshqiptare me frymëzim atdhetar. U themelua në Prizren më 10 qershor 1878 në kushtet e sundimit osman dhe të Krizës lindore të viteve ’70 të shekullit XIX. Lidhja mori përsipër të zgjidhte tri detyra themelore që shqetësonin në atë kohë opinion shqiptar...

Xhelal Zejneli: Solzhenjicin - 'Një ditë e Ivan Denisoviçit'

Romani i shkurtër “Një ditë e Ivan Denisoviçit” bazohet në vuajtjen e dënimit me burg të Solzhenjicinit në kampin e punës. Autori flet për një fshatar të thjeshtë të dërguar në Siberi. Është dënuar pa të drejtë për shkaqe politike.Autori i është shmangur censurës ngase ka qenë në fuqi...

1 2 3 4 5
Në Fokus