Kulturë

Albert Vataj: Kjo është Emma Lilian Todd, gruaja e parë që projektoi një aeroplan

Emma Lilian Todd (1865–1937) ishte një pioniere amerikane në fushën e inxhinierisë dhe aviacionit, e njohur për kontributet e saj si shpikëse e aeroplanëve. Ajo është vlerësuar si një nga femrat e para që dizajnoi dhe ndërtoi një aeroplan.Todd ishte gruaja e parë në botë që ndërtoi një makinë më të rëndë se ajri, (1906), gruaja e parë që...

Albert Vataj: Gjithë dija e botës së një shekulli në një foto

Nga data 24 deri më 29 tetor 1927, në Bruksel u zhvillua Konferenca e pestë "Solvay". Ndoshta konferenca më e famshme shkencore në histori. Shtatëmbëdhjetë nga 29 pjesëmarrësit, ishin ose u bënë fitues të Çmimit Nobel.Ky aktivitet që është jetësuar në këtë foto zyrtare është historike sepse pikërisht në këtë konferencë, fizikanti i madh, Albert Ajnshtajni...

Albert Vataj: Çdo nënë është një shenjtore dhe çdo shenjtëri na shpërblen me vullnet prej nëne!

Ajo është “La Charité” (Mëshira), e piktorit William Adolphe Bouguereau (30 nëntor 1825 - 19 gusht 1905 ). Eshtë realizuar në vaj, kanavacë në vitin 1878. Përmasat: 196 x 117 cm (77,17 " x 46,06 "). I përket një koleksioni privat.“La Charité” është një nga punët që sinjifikon krejt galerinë...

Albert Vataj: “Fluturimi” i malësores në krahët e erës

Është kjo malësore e hirshme në këtë foto, e fiksuar në një cak kredhjeje në krahët e erës, në një moment shpengimi dhe shkujdesjeje, që jep asaj shprehinë e një akti solemn çlirimi, dhe e hedh në prehrin e një përjetimi dehës, gosti ku ndihemi edhe ne të përfshirë. Me shtojzovallet vjen nga...

Albert Vataj: “Barbarët” që shpëtuan qytetërimin dhe kulturën perëndimore

Në muzgun e shekullit të 5-të, ndërsa Perandoria e fuqishme Romake u shkatërrua, një hero i papritur doli nga mjegulla e një ishulli të vogël në buzë të botës së njohur. Irlanda, një tokë e prekur mezi nga ndikimi romak, u bë mbrojtësi i pamundur i njohurive klasike...

Albert Vataj: Padrejtësia e drejtësisë për arrestimin e Ilir Metës

Në këtë spektakël mediatik, ajo që ishte dhe mbeti kryelajmi i ditës së sotme, është jo urdhërarresti i lëshuar nga SPAK për Ilir Metën, por mënyra se si ai u detyrua t’i jepej ligjëzbatuesve, të një shteti demokratik, i cili duhet të respektojë normat detyruese të lirive dhe të drejtave të njeriu, edhe në ndalimin apo prangosjen e një të dyshuari...

Albert Vataj: Alessandro Albani, kardinali katolik romak me origjinë nga Shqipëria veriore, vendosur atje në shekullin e 15-të

Kardinali katolik romak me origjinë shqiptare, Alessandro Albani u lind më 15 tetor 1692 në Urbino, atëherë pjesë e Shteteve Papale. Ai ishte djali i Orazio Albanit. Ai ka studiuar jurisprudencë në Universitetin La Sapienza në Romë. Në fillim të jetës ai u përgatit edhe për një karrierë ushtarake. Në moshën 9-vjeçare, më 26 gusht 1701...

Albert Vataj: John Atkinson Grimshaw, një autodidakt që shkëlqeu me peizazhin hënor

Panoramat e natës kanë një shprehi gati mistike. Ato depërtojnë me një gjendje gati të pashpjegueshme edhe pse përmes një mëtimi real. Diku mes një zbrazëtie që të përpin dhe një plotësie që të përfshin, panoramat e Grimshaw, kryesisht ato muzgjeve dhe natën, janë një lojë me realitetin...

Albert Vataj: Dasëm në varreza

Dhjetë muaj para se ata të martoheshin, vdekja u hyri në mes. Por dashuria dhe dita e shënuar e dasmës nuk do të fikeshin atë ditë të kobshme. Asgjë nuk do të ndryshonte nga ajo çfarë ata kishin bërë plan së bashku.Jessica Padgett, shkon e veshur nuse tek varri i të fejuarit...

Albert Vataj: Dita vjen me dritën e vezullimit hyjnor, në kraharorin e një nëne

Dita vjen me dritë vezulluese në krahët e një nëne, në prehjen e hyjshme të një premtimi të lartësuar në shenjtërim. Behin sfiduese ato kraharorë që i rrethvijnë me dashuri dhe adhurim plot shpirtje, në përpjekjen e tyre për ta ndjerë rrahjet e zemrave dhe ritmin e jetës, për ta përshkuar në një pulitje...

Albert Vataj: Beteja e Vjenës, 12 shtator 1683, humbja që çoi në tkurrjen e pandalshme të sundimeve të Perandorisë Osmane

Më 12 shtator 1683 – Ushtri të vendeve evropiane (Francë, Gjermani, Austri) bashkojnë forcat dhe mposhtin ushtrinë osmane në betejën e Vienës. Trupat osmane komandoheshin nga veziri Mustafa Pasha, pjesëtar i familjes së njohur shqiptare të Qyprilinjëve, e cila qeverisi Perandorine Osmane për dekada...

Albert Vataj: Pashko Gjeçi, shqipëruesi i monumenteve të letërsisë

Sot 106 vite më parë, u lind në qytetin e Shkodrës, Pashko Gjeçi, ai që do të hynte në testamentin e njohjes dhe kujtesën, si shqipërues dhe dijetues.Puna pasionante e një vetëmohuesi, si e tija, tejkaloi të gjithë caqet e ngadhënjyesve, për të mbetur emblemë e sfidës së përkushtimit që mposht pamundësinë...

Albert Vataj: Thënie nga Nënë Tereza

- Të duash do të thotë të bësh gjëra të vogla me dashuri të madhe.- Nëse i gjykoni njerëzit, nuk keni kohë t’i doni ata.- Ngaqë nuk mund ta shohim Krishtin, nuk mund ta shprehim dashurinë tonë për Të, por fqinjët i shohim...

Albert Vataj: Tano Banushi, gjithçka që mëkoi ishte dielli i të qeshurave me gjithë shpirt që ai na dhuroi

Athanas Banushi, njohur si Tano Banushi, u lind në Shkodër më 4 Shkurt 1927 dhe u shua më 7 gusht 1993 në moshën 66-vjeçare duke lënë një emër të skalitur në tipe e karaktere, në personazhe dhe profile që u përjetësuan nga shpirti i tij që mbeti i gjithmonshëm në kujtesën që e ruan...

Albert Vataj: Macja, ajo që ka sjellë në jetën e njeriut kuptimin e shpirtit

Jules Verne thoshte se “Unë besoj se macet janë shpirtra që erdhën në tokë.” E butë për njerëzit që do, por gjithmonë e gatshëm për të nxjerrë kthetrat nëse është e nevojshme. “Macet u sollën në botë për të kundërshtuar dogmën, sipas së cilës të gjitha gjërat u krijuan për t’i shërbyer njeriut.” kumton, Paul Grey...

Albert Vataj: Prej sot unë jam më i pasur

Vepra e plotë e Kadare, botim i “Onufri” bëhet pjesë e bibliotekës sime, i të drejtës për t’u krenuar, për të zotëruar një vlerë dhe trashëguar një testament.Pa dashur të justifikohem, librat nuk janë e gjithë jeta ime, dhe jo çdo lumturi erdhi te unë përmes fjalës dhe letrës, por nevoja për të besuar, më ka çuar gjithnjë te i njëjti altar,,,

Albert Vataj: Agnodice, gruaja që u dënua me vdekje, sepse u shkollua dhe shërbeu si mjeke kundraligjshëm

Agnodice ose Agnodike është një figurë legjendare e cilësuar si mamia ose mjekja e parë femër në Athinën e lashtë. Historia e saj tregohet nga autori romak Gaius Julius Hyginus në Fabulat e tij. Agnodice nuk besohet përgjithësisht të jetë një figurë historike, por historia e saj është vendosur si në mbështetje...

Albert Vataj: Arshi Pipa, disident në jetë dhe në vepër

Asht pak me than, se Arshi Pipa mbetet nji prej figurave ma t’njimendta të vetëdijes dhe veprimtarisë ngadhënjyese demokratike. Ai ishte shumë më shumë se kaq. Ai ishte dhe mbeti nji za i kurajshëm i vlerave, dinjitetit dhe kuntributeve. Ndoshta do ta kishit t’pamujtun për me e gjet nji personifikim...

Albert Vataj: Shqiptarët mahnitës në pikturat e austriakut ushtarak, Rudolf Otto von Ottenfeld

Fundi i shekullit dhe fillimi i një tjetri, i gjen shqiptarët në një prani impresionuese në veprat e mjeshtrave të penelit. Trajtesa është e larmishme, siç mbetet e tillë edhe gjeografia prejku ata u ngjitën në tablo për t’u bërë pjesë e thesareve të artit dhe një testament i shpirtrave krijues që e...

Albert Vataj: Martin Camaj, një vullnet qiellor që na shpërbleu me urtësi dhe zemërbardhësi

Martin Camaj ishte padyshim një vullnet qiellor që na shpërblen bujarisht me urtësinë e asaj mendjeje të dritshme dhe zemërbardhësinë e atij hiri të lartë. Askush nuk do ta besonte se një i lindur “… në një vis të egër, ‘ku s’ka shkelë kurrë kamba e kalit’”, do të arrinte të bëhej një emër i rëndësishëm në historinë e letërsisë dhe albanologjisë...

Albert Vataj: Sot në përvjetorin e lamtumirës së poetit të kushtrimeve lirike, Ali Podrimja

Qysh prej 21 korrikut të vitit 2012, liriku Ali Podrimja do ti mungojë poezisë shqipe. Hapat e tij ndaluan kaq papritmas, sa nuk la kohë as të besonim vërtetë se ai nuk do të ishte më. Zemra dhe pena e këtij shpërthimi, janë thyer në syprinën e një pikëllimi e grishjen e një lamtumire të pakohë dhe zemërthyese...

Albert Vataj: Frederik Rreshpja, poeti që i këndoi gjëmishëm vetmisë, ngulmueshëm tragjizmit dhe trazueshëm dhimbjes

Gjithçka në jetën e poetit lirik, Frederik Rreshpja, nisi si një psherëtimë e zëshme përkoreje në qytetin e Shkodrës 79-vite më parë, më 19 korrik 1940. Erdhi në jetë si një amanet dhe përfundoi si një anatemë.I ngjizur me dashuri dhe forcë besimi katolik, kurmi i këtij...

Albert Vataj: Si u shuan në Shkodër më 17 korrik 1915, rilindasi Çerçiz Topulli dhe intelektuali Muço Qulli

Si çdo vrasje e këtij kalibri, edhe kjo e këtyre dy personazheve me peshë, do të vinte me kohën të interpretohej një mënyra dhe pretendime të ndryshme të së vërtetës. Por falë dëshmitarëve që jetuan atyre kohëve të trazimta, thjeshtësisë dhe vërtetësisë, me të cilën ata rrëfejnë këtë ngjarje, ne kemi mundësinë të njohim të...

Albert Vataj: Lamtumira nën hijen e shenjtores Nënës Terezë për Ismail Kadare, shqiptarit që i përket botës

Sot, Tirana dhe e gjithë shqiptaria, i dhanë lamtumirën e fundit “Gjeneralit të letrave shqipe”, shkrimtarit që si pakkush lëvroi shqipen dhe e lartësoi letërsinë shqipe në panteonin e madh të korifenjve. Përmes penës së tij, Shqipëria dhe shqiptarët, ju bënë të ditur botës, si një komb, një histori, lashtësi, pasuri dhe identitet...

Albert Vataj: Vdiq Ismail Kadare, vdiq ai që shumë e donin të vdekur sa ishte gjallë

Sot më 1 korrik 2024, vdiq Ismail Kadare, ai që shumë e donin të vdekur. Kjo sepse vdekadashësit e poetit dhe shkrimtarit tonë të madh, patën frikë për vdekje, përjetësinë e tij, gjithmonshmërinë që ai rrëmbeu në një botë sfidash dhe ndeshjesh titanike...

Albert Vataj: Skandali te Onkologjiku dhe skandalizimi "legjitim" i opinionit publik

Duhet të ndodhte skandali i Onkologjikut, që të merrej vesh se çfarë abuzimesh skandaloze bëhen në trajtimin shëndetësor shtetëror. Edhe kësaj here, u ranë alarmueshëm kambanave të alamit, thua se ishte hera e parë që fatkqinjtë janë në mëshirën e pamëshirshme të abuzimeve skandaloze. Masmedia, i parapriu...

Albert Vataj: Yuval Noah Harari - "Perëndia", një nga 21 leksionet për Shekullin 21

Ekziston Zoti? Kjo varet se për cilin zot po mendon. Misterin kozmik apo ligjvënësin e përbotshëm? Ndonjëherë kur njerëzit flasin për zotin ata flasin për një enigmë të madhe e të mrekullueshme, por që për të cilin nuk dimë absolutisht asgjë. Ne e thërrasim këtë zot misterioz për të shpjeguar enigmat...

Albert Vataj: Dashuria më e madhe që na është dhënë duke u plakur...

Një ditë po shëtisja në park i shoqëruar nga një miku im. Duke u endur pa ndonjë qëllim, pamë shumë çifte të dashuruarish. Miku im nuk bëri ndonjë koment deri në çastin kur në mesin e blerimi ëmbëlsie ndeshëm një burrë e një grua, të moshuar, të cilët ulur në një stol ishin përqafuar ëmbëlsisht...

Albert Vataj: Agim Doçi, ikja e pakohë e një bardi

E megjithatë ai iku, iku për të mbetur këtu shumë më shumë se çfarë do të mund të marrë me vete në këtë ikje. Iku pa e përmbushur misionin e tij. Por sa qëndroi, nejti si burrat. Nuk ju dresht asnjë përleshjeje, siç nuk i dredhoi asnjë prite. Luftoi me zë, me zemër e me shpirt, për të fituar, Agim Doçin dhe përjetësinë...

Albert Vataj: Historia e një profesori shqiptar nga Kalabria

Aty nga fundi i viteve gjashtëdhjetë të shekullit XX, një profesor nga Kalbaria jetonte në Paris, Luigi Giuri, ku jepte kurse të gjuhës dhe letërsisë italiane.Fëmijët e tij flisnin shumë mirë shqip, italisht, anglisht dhe frëngjisht. Një mbrëmje, kur u kthye nga universiteti, dëgjoi...

Albert Vataj: "Kukulla" e Ismail Kadare, romani i përjetimeve të fuqishme dhe mesazhit të themeltë

E lehtë si një kukull letre. Nënë, një nënë që zbret nga kreshta e kujtesës së shkrimtarit si një fije letre që rrëzohet prej një shkujdesje dhe cytet të mëtojë duke e pikënisur, prej ditëve të shterrimit, prej fryme të kësaj nëne, vdekjes që vjen për të rrëmuar si një mall në sundukun e kujtimeve...

Albert Vataj: Një tifozeri që meritonte më shumë se një humbje dinjitoze

Ne humbëm përballë Italisë 2-1, në sfidën e parë të Grubit B, në Euro 2024. Humbëm denjësisht!Kjo vlen për ata që luajtën dhe dhanë maksimumin e tyre në fushë, gjithashtu për stafin teknik dhe organizatorët e përfaqësimit të Shqipërisë në Euro 2024, dhe kurrsesi jo, për ata që u shkulën nga çdo skaj i botës për të shkuar ...

Albert Vataj: Pano Taçi, poeti që lëvroi në një tokë prej zjarri dhe pasioni, epshi dhe dalldie

Nuk mund dhe nuk duhet të ike ky përvjetor ndarjeje me skalitësin e zemrës prej fjalësh dhe përjetimi, pa një kujtesë, pa disa ndërmendje të bukura dhe të çiltra për poetin që jetoi poetikisht dhe shkroi poezi të guximshme, lëvroi në një tokë prej zjarri dhe pasioni, epshi dhe dalldie, metafora...

Albert Vataj: Agron Luka, fiket nji tjetër dritë dijeje e Shkodrës

Prej sod, 13 qershor 2024, nuk asht ma mes nesh, Agron Luka. Ai ka me mungu tash e mbas prej t’ditunve që na mëkuan me dritën e vet të mendjes dhe shpirtit. Shkodrës i ikën për me e lan nji herë e përgjithmonë. Shkon për mos me mujt me u kthy ma te çdoditshmënia, kah hapat e tij...

Albert Vataj: Çfarë është arti për artistët?!

Qëllimi i artit nuk është të përfaqësojë pamjen e jashtme të gjërave, por rëndësinë e tyre të brendshme.AristoteliArt! Kush e kupton atë? Me kë mund të konsultohet për këtë perëndeshë të madhe?Ludwig van BeethovenNjë sy sheh, tjetri ndjen.Paul Klee...

7 8 9 10 11
Në Fokus