Kulturë

Albert Vataj: Shkodra, qyteti i parësive të përkatësisë së identitetit tonë kombëtar

Shkodra nuk është thjesht një qytet, por një themel identiteti kombëtar, një vatër shpirtërore e Shqipërisë dhe shqiptarisë. Është djepi ku historia, kultura, qytetaria dhe qëndresa shqiptare kanë gjetur shprehjen më të lartë. Qyteti i përfaqësive të huaja dhe i komunikimit të hershëm me botën; qyteti i kartolinave...

Albert Vataj: “Kur vdes nëna, fillon vdekja jonë” e ditëpasditshem

Në mënyrë të thellë, tronditëse dhe thellësisht personale, Oriana Fallaci shpreh në këtë pasazh të jashtëzakonshëm marrëdhënien ontologjike mes nënës dhe fëmijës, një lidhje që shkon përtej ndjenjës, kohës dhe madje edhe jetës, një zë që dëgjohet si një jehonë që zbret nga galaksia dhe derdhet...

Albert Vataj: Monumenti i Skënderbeut në Ulqin, skulptura ndryshe që pritet me refuzim dhe Kritika

Siç është bërë e pranishme, vepra e piktorit dhe skulptorit, Sabri Behramaj, monumenti kushtuar Heroit ton Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu me Burrat e Ulqinit, është fitues në konkursin ndërkombëtar të shpallur nga Komuna e Ulqinit.Në këtë konkurs kanë marrë pjesë 17 punime nga autorë të...

Albert Vataj: Midis shpejtësisë së mendjes dhe thellësisë së shpirtit

Në një botë ku emrat e mëdhenj të shkencës duken si maja të një mali që rrallëkush mund t’i prekë, Eugene Wigner, një nga fizikantët më të shquar të shekullit XX, na dhuron një çelës të rrallë për të soditur jo vetëm mendjen, por edhe natyrën njerëzore të gjigantëve të dijes. Në kujtimet e tij, ai rreshton emra...

Albert Vataj: Ana e panjohur e Mbretëreshës Victoria, e zbuluar nëpërmjet dhuratave që ajo i bëri Princit Albert

Mbretëresha Victoria nganjëherë mbahet mend si e kotë, e zbukuruar dhe e pakënaqur, por një shfaqje e re zbulon një grua të mirë në kontakt me anën më sensuale të natyrës së saj.Dhuratat romantike dhe të rrezikshme të shkëmbyera ndërmjet Viktorias dhe Princit Albert do të dalin në shfaqje...

Albert Vataj: "Gomari në shpinën e ushtarit", një çast human në mes të zjarrit të luftës

Në korrik të vitit 1958, në një fushë të thatë afër Jebelit në Algjeri, një grup ushtarësh të gjysmë-brigadës së 13-të të Legjionit të Huaj Francez u ndesh me një krijesë të braktisur, një gomar i vogël, këlysh, që po vdiste nga uria. Në vend që ta linin aty, të pafuqishëm përballë rrethanave...

Albert Vataj: E megjithatë “Zjerm”-i i Shkodra Elektronike, ka me shndrit si një flakadan

Si shkodran, edhe në përballjen e ethshem për triumf të "Zjerm" në Bazel, isha bërë gati të përlotesha si mbrëmjen 30 majit 2013, kur Elhaida Dani fitoi  "The Voice of Italy". Por zjermin në shpirt nuk na ma fiku dot e pamujtuna e Shkodrës Elektronike me u ngjit në podin e fituesit...

Albert Vataj: Secili nga ju, sonte mund ta shkërmoqi gjeopolitikën diskriminuese të gjykimit të Eurovision

Sonte, në natën finale të Eurovision 2025, Bazel, Zvicër, përfaqësimi i Shqipërisë me “Zjerm” dhe Shkodra Elektronike, kanë mbi supe, në shpirt dhe në vetëdijen artistike, barrën e rëndë të kombit, të një historie mijëvjeçare që thërret shpirtrat në këtë zgjim të zjermët...

Albert Vataj: "Zjerm", kënga që ngjitet nga toka në qiell, si një lutje për me ndez diellin në çdo zemër

“Piccole Storie” një nga faqet më të ndjekura italiane, ka bërë një trajtim të mrekullueshëm për përfaqësimin befasues të Shqipërisë në Eurovision 2025.… pse kënga e Shqipërisë është një kryevepër e vërtetë e paparë më parë?!, pyet “Piccole Storie” në hyrje të këtij shtjellimi; sa prezantues aq dhe emocionues, sa të vërtetë...

Albert Vataj: Shuhet "Pepe", revolucionari dhe idealisti i fundit

Bota sot i jep lamtumirën e fundit një prej burrështetasve më atipik, atij që erdhi në botën politike përmes revolucionit, dhe la shembullin më unik që do të mbetet në histori.ishte një politikan, revolucionar dhe fermer uruguaian i cili shërbeu si presidenti i 40-të i Uruguait nga viti 2010 deri në...

Albert Vataj: Kur kujtesa kthehet në strehë dhe qyteti në mit, John Updike mbi Kadarenë dhe Márquezin

Në një reflektim krahasues, i ndritshëm për nga thellësia dhe sinteza, shkrimtari dhe kritiku amerikan John Updike ndalet te dy figura madhore të letërsisë botërore të shekullit XX: Ismail Kadare dhe Gabriel García Márquez. Ai i vendos këta dy gjigantë të letrave përballë njëri-tjetrit jo për të shpallur fitues...

Albert Vataj: Kardinali amerikan Robert Francis Prevost është zgjedhur Papa i 267-të i Kishës Katolike

Kardinali amerikan Robert Francis Prevost është zgjedhur Papa i 267-të i Kishës Katolike dhe pritet të shfaqet së shpejti në ballkonin e Bazilikës së Shën Pjetrit si udhëheqësi i ri shpirtëror i mbi 1.4 miliardë katolikëve në mbarë botën...

Albert Vataj: Maks Velo, zëri i pavarësisë krijuese dhe dinjitetit njerëzor

Në kalendarin e kujtesës sonë, 7 maji nuk është më një ditë e zakonshme. Është dita kur u nda nga jeta Maks Velo, një nga figurat më të fuqishme dhe më përfaqësuese të kulturës shqiptare moderne. Emri i tij qëndron në ndërkthim të fortë midis artit dhe vuajtjes, ndershmërisë intelektuale dhe burgimit ideologjik...

Albert Vataj: Sokrati dhe gruaja e tij Xantipa, një marrëdhënie e tensionuar që hyri në histori

Niçe ka një shprehje legjendare sipas së cilës, çfarë nuk të vret të bën më të fortë, ndërkohë që nga antikiteti vjen mësimi i një përvoje, sipas së cilës, një grua e vështirë nëse nuk të çmend, të bën filozof. Do të ishte ironikisht e patolerueshme ky krahasim, por ajo çfarë ka thënë Sokrati...

Albert Vataj: Një faqe absurditeti nga tregtia e skllevërve

Më 6 shtator 1781, anija britanike Zong la brigjet e Afrikës Perëndimore me rreth 442 afrikanë të skllavëruar në bord. Ata nuk ishin shpirtra të lirë në udhëtim, por trupra të kthyera në mall, në inventar të gjallë, të përgatitur për t’u shitur si kafshë pune në plantacionet e Karaibeve. Sistemi i tregtisë atlantike të skllevërve...

Albert Vataj: Homazh për Papa Françeskun

Në mëngjesin e sotëm, qielli hapi portat për të mirëpritur një shërbestar të përulur, një pasardhës të Shën Pjetrit që e përjetoi papatin si një thirrje për të qenë bari i të vegjëlve, i të margjinalizuarve, i atyre që historia shpesh i lë në harresë. Papa Françesku, udhëheqësi i Kishës Katolike dhe zemra e një bote në...

Albert Vataj: Paradoksi i lutjes së Jezusit: “Fali, o At, sepse nuk dinë çfarë bëjnë”

Shprehja legjendare e Jezusit në kryq, "Fali, o At, sepse nuk dinë çfarë bëjnë" (Luka 23:34), është një nga momentet më të thella dhe tronditëse të narrativës ungjillore. Ajo mbart një peshë të madhe religjioze dhe filozofike që përshkon thelbin e krishterimit dhe sfidon mendimin etik të njeriut përtej shekujve...

Albert Vataj: Trashëgimia e dinastisë shkodrane të fotografisë “Marubi” në UNESCO

Shkodra, qyteti që ushqeu me frymë poetike dhe qytetare këtë dinasti fotografësh, bëhet për herë të parë një pjesë fizike dhe shpirtërore e Kujtesës së Botës. Ajo që nisi me aparatin fotografik të Pietro Marubit në mesin e shekullit XIX, u kthye në një epope kulturore me më shumë se 500 mijë negativë, të...

Albert Vataj: Ferid Kola, zashmëria shkodrane e shpirtit krijues, mirësia si shëmbëllim vlerash përfaqësuese

Prej tana arsyeve me shku n’Shkodër, Ferid Kola, asht një kryeherë. Ferid Kola, asht nji shkas me nda me ju faktin se dashnin e Shkodrës, s’asht se munden me e mbajt mbi shpirtje, vetëm hiret dhe stolisjet e saj t’nusnimit t’kahmotshëm, pa ju ba gajret njata qi mëkimin e...

Albert Vataj: Simone de Beauvoir, gruaja që i’u imponua botës me modelin e triumfueses

Simone de Beauvoir është një prej grave që u shndërruan në flamuj revolucionesh. Pakkush guxoi si ajo. Gjithëçfarë bëri mbetet një kontribut i qenësishëm për të futur rolin e gruas në një erë ndryshimesh, duke e udhëprirë atë në një ardhmëri sfidash...

Albert Vataj: Historia e një fotoje dhe e vërteta e Kajë Gale - Selmanja, malësores që u shndërrua në legjendë

Foto e kësaj gruaje malësore e fillimshekullit të shkuar, është stampuar në kartolinat e kohës me mbishkrimin “Kujtim nga Shqypënia”, “Nuk a grue por ashtë Krajlic/ Katër Krêna i pret n’sakic”. Përkundër një stampimi tjetër, ndoshta i mëvonshëm që mbanë mbishkrimin frëngjisht “Souvenir de Scutari d’Albanie”, më e plotë si imazh...

Albert Vataj: Helen Dukas, jo vetëm sekretarja e Ajnshtajnit

Kjo fotografi prekëse dhe intime na fut në botën e përditshme të një prej mendjeve më brilante të shekullit XX, Albert Ajnshtajn, duke na e shfaqur atë jo në laborator apo në podium, por në ambientin e tij të qetë, në shoqërinë e Helen Dukas, sekretarja, bashkëpunëtorja dhe...

Albert Vataj: Paja Jovanoviç, një piktor serbo-kroat që skaliti me mjeshtërinë e ngjyrës karakteristikat e shqiptarëve

Paja Jovanoviç ishte një piktor serb me origjinë kroate, i cili njihet më së shumti për stilin realist. Punimet e tij të para përfshijnë piktura me motive orientale, të cilat ishin mjaf të arrira nga pikëpamja artistike. Ai është konsideruar si “orientalisti” më i shquar serb.Por për shqiptarët pikturat e Paja Jovanoviç dëshmojnë...

Albert Vataj: Foto nga një foto

Kur publikojmë një foto të hershme, e cila në thelb shënon një moment historik, ose në përbërje të së cilës janë personazhe që janë pjesë e historisë dhe përkatësisë sonë identitare, në këtë iniciativë për të promovuar dhe shprehur një lloj mirënjohje dhe nderimi, ndoshta nuk mjafton  dashamirësia dhe zelli patriotik...

Albert Vataj: Mirënjohja emblematike në botën e kafshëve, dhe një mesazh për marrëdhëniet e njerëzve

Ka imazhe që nuk janë thjesht të bukura, por që ngërthejnë në vetvete një dramë të butë dhe fisnike, që flet me gjuhën e emocioneve më të thella. Një prej tyre është një fotografi që është bërë virale në rrjet, e publikuar fillimisht në National Geographic Wild Planet. Pavarësisht mungesës së të...

Albert Vataj: Kartolina, dritarja e parë drejt bukurisë së gruas dhe veshjes shqiptare

Bukuria e gruas dhe magjia e mrekullisë së veshjes karakteristike shqiptare patën kartolinën si përçuesin më origjinal dhe më besnik të asaj vlere unike të përkatësisë sonë identitare, e cila shërbeu si një mundësi komunikimi dhe prezantimi me kulturat dhe traditat...

Albert Vataj: Fjalimi i Bill Klinton, drejtuar kombit amerikan për sulmin ndaj Jugosllavisë më 24 mars 1999

Populli im amerikanë, sot forcat tona të armatosura iu bashkuan aleatëve tanë të NATO-s në sulmet ajrore kundër forcave serbe përgjegjëse për brutalitetin në Kosovë. Ne kemi vepruar me vendosmëri për disa arsye...

Albert Vataj: Gëzim Murajza, poeti n’kapërcyellin e shpërfaqjes së një shpirti krijues

Letërsia është një atdhe tjetër për ata që e mbartin brenda vetes mallin, dhe Gëzim Murajza është një nga ata që e ka shndërruar përvojën e tij jetësore në poezi e prozë. Shtegtimi i tij mes Shqipërisë, Greqisë dhe Italisë nuk ka qenë thjesht një zhvendosje gjeografike, por një rrugëtim...

Albert Vataj: Vjosa Osmani jep përqafimin e mirënjohjes historike të shqiptarëve ndaj Amerikës

Nëse ju po kërkoni për të gjetur një diçka që përfaqëson konsideratën e thellë të gjithë shqiptarisë, të popullit të Kosovës në veçanti, për atë që bëri Bill Clinton për të ardhmen e popullit martir, kjo është ikonikja, që do të qëndrojë gjatë në memorien e shqiptarëve.Dy moment kyçe në hisatorinë e shqiptarëve na lidhin...

Albert Vataj: Sabina Chebichi, një talent i atletikës, që nisi këmbëzbathur rrugën drejt legjendës

Historia e sportit është e mbushur me emra të mëdhenj, por disa prej tyre qëndrojnë si simbole të ndryshimit dhe guximit. Një prej tyre është Sabina Chebichi, një emër që ndoshta nuk është aq i njohur sa duhet, por që përfaqëson një epokë të re për gratë në atletikë. E lindur në Kenia, një vend që...

Albert Vataj: Koloseu, ky gur i çmuar në gjeradanin e memories së qytetërimit

Ai është ende madhështor. Vitet nuk kanë mundur t'ia dalin ta gjunjëzojnë këtë kapërdisje antike, këtë akt të pashembullt të ngadhnjimit të gjurmëve prejnga rendi për të behur tekktu shkëlqimi i një qytetërimi. Koloseum mbetet guri më i çmuar në gjeradanin e memuarin e qytetërimit. Amfiteatri Flavio, që njihet me emrin Koloseo...

Albert Vataj: Agatha Christie, rrugëtimi i vështirë një gruaje për t'u bërë novelistja më e njohur në histori

Jeta e Agatha Christie mori një kthesë dramatike në vitin 1926. Në moshën 35-vjeçare, ajo u zhyt në dëshpërim nga humbja e nënës dhe tradhtia e burrit të saj, Archie, i cili e la për një grua tjetër. Kjo goditje e dyfishtë e dërgoi atë në një depresion të thellë, duke e lënë të ndihej krejtësisht e humbur dhe e zhgënjyer...

Albert Vataj: Marie Tuci, dëshmia më unike e qëndresës së shpirtit të gruas ballë mizorive komuniste

Historia e Marie Tucit është një nga dëshmitë më të dhimbshme dhe madhështore të qëndresës ndaj shtypjes dhe dhunës ideologjike. Në një kohë kur regjimi komunist shqiptar nisi një valë terrori ndaj klerit katolik dhe atyre që nuk pranonin të mohonin besimin, Marie Tuci, një grua e re, e ndritur dhe e...

Albert Vataj: Sot, në përvjetorin e vdekjes së Martin Camajt

Më 12 mars 1992, në moshën 67-vjeçare, u shua Martin Camaj, një nga figurat më të ndritura të letërsisë dhe kulturës shqiptare. Një zë i veçantë poetik, një studiues i palodhur dhe një ruajtës i trashëgimisë gjuhësore e shpirtërore të kombit, Camaj mbeti për dekada një simbol i lidhjes së pandashme mes atdheut dhe mërgimit...

Albert Vataj: Letra e Nënë Terezës drejtuar grave në Konferencën IV Botërore të gruas në Pekin

Më duhet të them se nuk arrij të kuptoj se përse disa pohojnë se burri e gruaja janë saktësisht të barabartë, duke mohuar kështu bukurinë e diversitetit që ekziston midis burrit e gruas.Dhuratat e Zotit janë të gjitha të mira, por jo domosdoshmërisht të njëjta. I përgjigjem shpesh kujtdo që...

4 5 6 7 8
Në Fokus