Vataj - Zemra Shqiptare

Albert Vataj: Në Lezhë, aty ku pesë shekuj histori katandisen në nevojtore publike

Këto fragmente muresh i përkasin Katedrales së Shën Nikollës, e cila ka privilegjin të gëzojë rëndësinë e veçantë të kujtesës sonë historike, jo vetëm për Kuvendin e Lezhës që zhvilloi punimet në këto gurë e mure, duke arritur të vetmen besëlidhje të arbërve në histori, më 2 mars 1444, por edhe si vendvarrim i Gjergj Kastriot...

Albert Vataj: Havzi Nela, martiri i fjalës së lirë

Nga pak na shtrëngon të gjithëve në fyt ai litar që të shteri frymën e fundit, Havzi Nela asaj pasmesnate të 10 gushtit 1988. Sot pas kaq vitesh qysh prej atij akti mizorie, sekush ndër ne e ndjen peshën e rëndë të atij krimi. Ata që kanë moshën e këtij ekzekutimi do ta kenë të vështirë të besojnë mbi absurdin që çoi në litar një poet të...

Albert Vataj: Një reality show policoro-mediatik që degjeneron

Kam qenë dhe mbetem përjashtues i lajmeve të kronikës, me predispozitën qëllimmirë për ti ofruar një kualitet më cilësor, jetës së qytetarëve. Duke e çliruar përditshmërinë e nevojës për informim, nga horrori i lajmeve. Megjithatë masmedia, jo vetëm e jona, por gjithandej ku ushqehet dita e njeriut paqësor me krisma...

Albert Vataj: Caqet e njeriut dhe shkrimtarit te Ismail Kadare, ngadhnjyesit të epokave dhe mendësive

Ky korife vazhdon të mbetet qëndrestar nën një mal akuzash dhe sharjesh nga më të flligtat, çlirimesh të mbartura zehri dhe helmi që ndërsehen mbi të pareshtur. Ai edhe sot pas kaq vitesh mban mbi supe peshën e moshës dhe përballjes me ata që shamatojnë e çuçurisin, kërcëllijnë dhëmbët e zgurdullojnë sytë...

Albert Vataj: 33 vite nga vdekja e poetit

Qyteti, njerëzit, liqeni, valët, qielli, retë, era, gjethet, çapitja e hapave, mbeten të nderura në kujtesën e kohës si qiej të zbrazur nga fluturimet.Ai, poeti, Lasgush Poradeci, u këput bashkë me gjethen e fundit dhe iku me valën e liqenit, tej, atje kur asnjë ikje nuk mbërrin dot...

Albert Vataj: Dashuria, çfarë ajo nuk është në një zemër dhe çfarë nuk mund të jetë në një shpirt

Ka shumë mënyra për të shprehur dashurinë dhe po aq për ta kuptuar, se rreth teje tashmë është krijuar një realitet galaktik. Për ta kuptuar se tashmë, ju, ju jeni një proces transformimi, një hap në hovin e shtytjes së pafundësisë drejt të tjerë thellësie, matshmërinë e së cilës mund ta arrij vetëm një gjendje...

Albert Vataj: Migjeni, nji urdhnesë e shëlbyeme ndër shpirtna t’dlirë e vullnete t’epërme zotnimi

Asht ai emër, ai za, ai kushtim që vjen dhe rivjen te sekush prej nesh, për të dëshmu, për të kremtu, për të ysht e me zgju prej thellë, nër ne, vullnesën njerëzore. Po atë forcë, të cilës i duhet dhan krahë sa herë që qiejt kërkojnë fluturimin, i duhet dhan këmbë t’forta e kivet, sa her i duhet me mposht mitin antik...

Albert Vataj: Shuhet Besim Zekthi, shpirti i “Valles së shqipes” nis fluturimin e përjetësisë

Është ndarë nga jeta në moshën 84-vjeçare, Besim Zekthi, mjeshtri i valles popullore mbarëshqiptare si dhe i vlerësuar me titullin e lartë “Nderi i Kombit”. Lajmi është bërë i ditur nga Teatri Kombëtar i Operës, Baletit dhe Ansamblit Popullor, ku mjeshtri Zekthi humbi betejën me një sëmundje të rëndë...

Albert Vataj: Anekdota dhe episode nga jeta e njerëzve të shquar

Balzakut po i binte në qafë një i patalentuar që i jepte çdo ditë me dhjetra faqe për t’i lexuar.– Dëgjo, – i tha Balzaku,- ti ke prirje por duhet të lexosh më shumë.– E çfarë përfitimi do të kem? – e pyeti ai me naivitet.– Duke lexuar shumë do t’ju mbetet më pak kohë për të shkruar…

Albert Vataj: Persiatje idilike për bukurinë e femrës dhe hiret e kthjellëta të lules

Poetika e një ndjesie e shpie shpirtin tonë atje ku llamburitin vetëm drita hiresh të kthjellëta, atje ku idilika e bukurisë dehet ndër ëndje dalldisëse që pulsojnë rrëmbimshëm në vërshimin e dëshirave për prehje. Atje fjala ushqehet në polen lulesh dhe thith vesë agimesh të bardha bilur në gjithnjë vashash e zgjohet krahëbardhë...

Albert Vataj: Shaqe Marie Çoba, e para femër që udhëpriu gruan në luftën për liri dhe të drejta

Historia e Shqipërisë ka një panoramë të larmishme mbi rolin e gruas në kontributin e dhënë prej tyre në luftën për liri, identitet dhe të drejta. Përkundër përfoljeve gojëkëqija dhe anatemimit, shpërdorimit të rolit të saj përtej bashkëshortes dhe nënës, ajo ka shkrepëtirë në faqet e historisë si një shpërthim i fuqishëm drite...

Albert Vataj: 95-vjetori i vdekjes së Luigj Gurakuqit

I pashoq ishte ai në vlerat e nalta të qytetarisë dhe dijes, kombtarizmës dhe përkushtimit. “Shqiptar i vlefshëm” do të mëtonte kësisoj At Gjergj Fishta. “Pionier i qytetërimit” ishte përcaktimi i klerikut, politikanit dhe veprimtarit të letrave, Fan Noli. Padër Anton Harapi për Gurakuqin do të shtonte: “mishnoi, madhnoi, përjetoi...

Albert Vataj: Psicho, absurdi ekzistencial

Shqyrtim i psikës së personazhit te "Psycho" e Ilir Muharremit është e themelta e shtjellimit të një vepre, kur kryekëput ky personazh e kumton në vetvete tërësinë e këtij ansambli solemnitetesh narrative që zëfillin në këtë roman...

Albert Vataj: Moskuptimet e Ilir Muharremit

Njeriu si unitet dhe mendimi estetik si trysni e procesit evolutiv të gjithësisë përbërës dhe veçantisë shpjeguese të të vetvetishmes në realitet dhe në botkuptim; Zoti si shtysë shtjellash sendërgjuese të mendimit dhe kumtit; moskuptimet, si gjendje e amullt dhe gjithnjë ...

Albert Vataj: Bik Ndoja, i magjishmi i këngës

Prej dje, rrugëve të Shkodrës do t'i mungojë ai që erdhi me këngë në buzë e po ikën me lot. U ngjit në apogje dhe shndriti si yll, pa arritur të shkëlqente dot në podet e nderimeve që i meritonte aq shumë, sa ç'shndriti me virtuozitetin e...

107 vite më parë, Kongresi i Manastirit

Albert Vataj - Sot 107 vite më parë, më 22 Nëntor 1908 përfundon punimet Kongresi i Manastirit, vendimi me i rëndësishëm i të cilit ishte miratimi i alfabetit të njësuar të gjuhës shqipe - prandaj shpesh quhet edhe Kongresi i Alfabetit. Por ky kongres, kishte në plan edhe ...

Woodrow Wilson - dalzotësi i shtetit shqiptar

Sot 103 vite më parë, më 5 nëntor 1912 Woodrow Wilson zgjidhet President i 28-të i Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe shërben për dy mandate.Ishte dalzotësi më i zellshëm i shtetit shqiptar në Konferencën e Paqes në Paris. Asokohe pas mbarimit të Luftës së Parë Botërore kur ...

Vataj: Frashëri, zani i përmallshëm i këndimit shqip

Sot 115 vite më parë, më 20 tetor të vitit 1900, do të shuhej një prej poetëve më të zëshëm të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, atdhetari, mendimtar dhe veprimtar i përkushtuar i arsimit e i kulturës shqiptare, Naim Frashëri...

Albert Vataj: Fridrih Niçe, sa i adhuruar aq dhe i urryer

Mendimi filozofik, bota e artit sot më 15 tetor kremtijnë ditëlindjen e Fridrih Niçe, gjermanit që guxoi si askush dhe triumfoi mbi gjithçka, atij që lindi mbinjeriun dhe përqafoi amshimin me afshin e stuhisë.Niçe ishte i bindur se kishte disa të vërteta jetësore për të dëshmuar...

Vataj: Oscar Wilde, ky “demon” që u përndoq nga ferri

Pena magjepsëse e gjeniut rebel që do të shkundte nga themelet një epokë dhe do të kthente pasionet e tij në një lëndë vdekatare që ngjizej me helmin dhe paragjykimin, perceptimet e shoqërisë së athershme viktoriane. Moderimi është diçka fatale...

Vataj: 36-vjetori i Nënë Terezës si laureate e Nobelit

“Kam lindur në Shkup, jam shkolluar në Londër, jetoj në Kalkutë dhe punoj për të gjithë njerëzit e varfër në Botë. Atdheu im është një vend i vogël me emrin Shqipëri", ishte kjo përgjigja që Nënë Tereza i jep një kleriku të pranishëm...

Albert Vataj: At Zef Pllumi, ky Dante i ferrit komunist

Tetë vite më parë do të ndalonte së rrahuri në spitalin Gemelli-Romë, Itali, zemra e nji prej gjëmimeve ma të zashme të kallzimit të ferrit komunist, denoncimit të një prej mizorive më të përbindshme të ...

Vataj: 11 Shtatori 2001, “therori” që transformoi botën

Përkujtimi i ngjarjeve të përmasave apokaliptike, siç ishte ajo e sulmeve terroriste të 11 Shtatorit 2001 në SHBA, më shumë se një përshpirtje për viktimat e kësaj gjëme, është një ndërmendje për të tashmen, për themelet ku kemi ndërtuar ëndrrat tona, ardhmërinë e fëmijëve tanë...

Vataj: Nënë Tereza, toksorja e hyjshmje e mëshirës

Sot 105 vite më parë, më 26 gusht 1910, lindi në Shkup të Shqipërisë, asokohe nën pushtimin otoman, Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, e njohur si Nënë Tereza, humanistja shpresëdhënëse ndaj të varfërve, të sëmurëve, të pamundurve...

Albert Vataj: Migjeni, uragani i poezisë shqipe

Po, ai lindi më 30 shtator 1911, sot 104 vjet ma parë. Të paktën faksimilja e një certifikate, e cila ruhet në Muzeun Historik të Shkodrës, dhe që është botuar në përmbledhjen e veprës së Migjenit dëshmon këtë...

Albert Vataj: Dita Ndërkombëtare e Puthjes

Sot 6 Korrik është Dita Ndërkombëtare e Puthjes, kremtja e një prej akteve më delikate të komunikimit ndjesor, një prej urave më të hyjshme të njerëzores në marrëdhënien dashurore, respektin dhe mirënjohjeje që në ushqejmë me këtë copë të prushtë të kurmit tone...

Albert Vataj: Franz Kafka, ndihej si një perëndi

Fjalët e filozofit gjenial të lashtësisë, Sokratit, i shkojnë shumë për shtat në mënyrë të veçantë Kafkës: „ Nevojtar për shumë pak gjëra, ai ndihej si një perëndi “. Talenti i tij i jashtëzakonshëm e ndërgjegjësoi të zgjidhte dhe ai zgjodhi, zgjodhi kufizimin e nevojave që nuk kishin lidhje me artin...

Albert Vataj: 25 vjet nga hapi i parë drejt ëndrrës

Edhe në ëndrra po të ngjizej ajo që ndodhi 25 vite më parë do të ishte një makth. Por ata guxuan dhe fituan, duke u bërë shkëndija e parë e shpresës. Ata vendosën spariherë të dëgjojnë zërin e zemrës, t'i jepen gufit të kraharorit, të shkallmojnë vargonjt e robërisë për të besuar se në qiell ...

Vataj: George Sand, gruaja e kapërcyellit të epokave

Sot 211 vite më parë, më 1 korrik të vitit 1804, lindi George Sand, erdhi në jetë një grua, zëfilli një epokë, i mbujt në të asokohshmen tokësore një personazh i pazakontë, gjegji në galaksi një konstelacion yjësie...

Albert Vataj: Nan, akt i lumnuem shejtnimi

Një mall dhe një dedikim për nanën teme, e cila mbush sot 73 vjeç.Në këtë foto ajo është me të vëllain Engjull Frroku, i cili pak muaj më parë u nda nga jeta. Ndërsa vitet ikin ato që mbesin janë kujtimet, kjo foto e hershme që ndal kohën dhe krahë i jep përmallimit...

Albert Vataj: "Mëshira" drithëruese e Mikelanxhelos

Dhe ja ku gjendemi te "Mëshira" (1498-1499). Ajo është një kryevepër e Mikelanxhelo Buonarroti, e vendosur në Bazilikën e Shën Pjetrit në Vatikan. Kjo është sprova zanafillore e kësaj tematike që do të pasohet në të pastajmen me të tjera shpërthime kushtruese të mjeshtrit...

Albert Vataj: Bouguereau, një cytje ngasëse estetike

William-Adolphe Bouguereau gjaset me ken francezi më i madh i piktorës akademike të shekullit të 19. Nuk ka asnjë mëdyshje se ai ishte më i miri në teknikën e tij. Jetoi me tablonë, në çdo penelatë ai kridhet me një pasion të parrëfyer përjetimi. Askush, më parë e më pas nuk e fotografoi me ...