Kulturë

Albert Vataj: Gjyqi ndaj At Gjergj Fishtës në Konferencën e Tretë të Lidhjes së Shkrimtarëve më 1949

Një dosje e këtij viti ruajtur në AQSh me materiale mbi përgatitjen e kësaj Konference përmbledh një mori dokumentesh ku dëshmohet se si po zyrtarizohej nga viti në vit ‘historia e re’ e letërsisë shqipe.Ndër tezat që po përgatiteshin të diskutoheshin në Konferencën e III-të të Lidhjes parashtrohet dhe kjo analizë...

Albert Vataj: Arthur Schopenhauer - Gruaja është qenia, tek e cila krijuesi më i lartë ka dashur të paraqesë sa më mirë

Që nga kohët e lashta marrëdhëniet ndërmjet filozofëve dhe grave kanë qenë karakterizuar nga një “misalliance” (martesë e pabarabartë) e pandreqshme. Duke vështruar historinë e mendimit filozofik në këtë perspektivë, të krijohet aty për aty përshtypja, se filozofia gjithmonë ka qenë e do të jetë një çështje vetëm e meshkujve...

Albert Vataj: Robert Burns, poeti që filloi me dedikime dashurie dhe u shndërrua në një bard skocez

Edhe pse ai nisi karrierën krijuese me poezi dashuria, dedikime për vajzat që njohu, vargjet e tij u bënë uragani i zërit të shpirtit të jetës në fermë, përvojës rurale, kulturës tradicionale dhe dallimeve klasore dhe praktikës fetare.Ai konsiderohet si poeti kombëtar i Skocisë. Edhe pse ai nuk u nis për të arritur...

Albert Vataj: Hapat në hënë, gjurmët që lamë në ëndrrën e madhe

Për 3 ditë bëhesha 3 vjeç, as se i’a kisha idenë se pluhuri ku shkelte këmba ime e vogël, kishte diçka të ngjashme me atë që gdhendte gjurmën e parë të njeriut në sipërfaqen e hënës. Por të dy ishim fëmijë në botë të ndryshme, që rrekeshim njëjt sfidues që duke lënë gjurmët e hapave tanë...

Albert Vataj: Nëpër Shkodër, nadje heret, flatrue kujtimesh e përflakun mallit

Asht nadje korriku, dilli lan me dritë tan’ ç’ka sheh. N’mu asht prush malli, qi përpushet në çdo hap qi çapit nëpër rrugica dhe kujtime. T’pakt janë ata qi pahen me dritën e vezullimtë t’agut n’kyt orë t’ditës kur avllit djersin, e xhamave duken t’drojshme gjurmët e nji dëshirimi t’flakun. Hala ka gjum n’syt qi puliten tamëlcimit t’nji paqeje t’hyjt...

Albert Vataj: Pena e poetit e ngjyer në zjarrin e epsheve të dashurisë

E trishtë është zemra e një poeti, e një poeti që druhet të ngjyejë penën në përroin vërshues të epshit. E së andejmi të na sjellë atë përmbytje ngulmesh të ethshme pasioni. Të na shpërfaq atë kurajë miklimesh delikate që zvarget përmes hukamash e buzësh që djegin përgjatë një kurmi që gufon...

Albert Vataj: Fjalimi i famshëm i Skënderbeut

Ky fjalim është shkëputur nga vepra e Marin Barletit, “Historia e Skenderbeut”, fjalimi të cilin Skenderbeu e kishte mbajtur para ushtrisë, në momentet kur po bëhej gati për mësymje ndaj qyteteve të tjera për t’i çliruar nga pushtimi osman. Ky është përshkrimi më autentik i fjalimit të famshëm të Skenderbeut të cilin e njohim sot...

Albert Vataj: Më 29 qershor të vitit 1444, Beteja e Torviollit, beteja e parë e Skënderbeut

Sot 579 vite më parë më 29 qershor të 1444 u zhvillua beteja e parë e Skënderbeut kundër osmanëve, e ashtuquajtura "Beteja e Torviollit". Kjo është përballja e parë ushtarake e ushtrisë shqiptare nën udhëheqjen e Skënderbeut. Kjo ishte disfata e parë e Ali Pashait, komandantit të sprovuar që çonte...

Albert Vataj: Robert Shuman, romantiku shpirttrazuar

"E gjithë jeta ime ka qenë një rrëmujë e vërtetë, në fillim mes poezisë dhe prozës, ndërsa tani mes muzikës dhe drejtësisë", kësisoj i shkruan së ëmës, Robert Shuman, e cila në ngasjen për muzikën, ngulmoi më fort që i biri të ishte një muzikant, ndryshe nga dëshirimet e të atit, August...

Albert Vataj: 'Mjerimi s’don mëshirë, por don veç të drejtë'

Ky varg i gjëmimshëm vazhdon të godasë plot pezëm e tërsëllëm ndërgjegjien e topitur të qytetërimit, të tashmen apatike të shpirtrave të drobitur nga dhembshuria dhe virtuoziteti mizor i mjeshtrave të së keqes.Mëshira, bujaria, altruizmi, zemërbardhësisë; nga gjeste humanitare kanë marrë atributet e spektaklit tragjik...

Albert Vataj: Te Kisha e Shna Ndout

Isha me bashkëshorten edhe këtë të martë, në kremtim të të Martave të Mëdha te Kisha e Shna Ndout, Laç. Të jem i sinqertë me ju, aq sa jam përpjekur të jem me të lartin vullnet hyjnor, zemërhapur e mendjekthjellët, them, se unë kam një qasje jokonvencionale të të shprehurit të besimit...

Albert Vataj: Çun Lajçi dhe dhimbja që kacafytet me vdekjen

N’se don me mësue se ç’ka mundet me ba dhimbja e nji gjoksi qi s’mundet me gjimue, e një zemre qi kurrë nuk ka me e mësu, se n’sa copa asht shpërba, e një shpirti qi lyp prehje n’ç’ka e trazon, ti duhet më mësu se si me lexue “... nji letër t’pashkrueme”...

Albert Vataj: Ajo çfarë neve si prindër, na mësoi fëmijëria jonë për një prindërim model

Pavarësisht se janë shkruar libra pafund, krijuar vepra arti të të gjitha zhanreve dhe gjinive, endur histori dhe fabrikuar modelime të sjelljes, gjithçka e thënë dhe e bërë rezulton e pamjaftueshme, sepse nuk ka një formulë perfekte, se si të rritësh dhe të edukosh një fëmijë dhe si të...

Albert Vataj: Bijë plangprishës, etërish hekakeq!

Rriti rrogën vetes, e mos e vri mendjen, se sa thellë mjerimi ngul dhëmbët dhe pleks thonjtë në kurrizin ulok të kësaj kashoreje dertmadhe, këtij identiteti që çorollepset të korrë lavditë ilirike në aliazhet e folklorizmit të masmedias, dhe lë në rrugë të madhe ç’ka frymon shqyp e jeton gjaknxehur në kacafytje shqiptarizme...

Albert Vataj: Fundi tragjik i albanologut Franc von Nopça, sipas Robert Elsie

Më datën 26 prill 1933 gazeta Neue Freie Presse e Vjenës botoi artikullin e mëposhtëm: Drama e përgjakshme në rrugën Singer Studiuesi si vrasës dhe vetëvrasës "Siç u njoftua, Privatdocent (Baron) Dr. Franc Nopça, pesëdhjetepesë-vjeçar, vrau dje paradite sekretarin e tij...

Albert Vataj: Albert Ajnshtajn, urtësia dhe largëpamësia që pasuroi botën me dije

Mbamendja e historisë njerëzore nuk ruan në kujtimet e saj një të dytë si ai. Asnjëherë nuk ka gjalluar faqe kësaj toke një krijesë kaq e jashtëzakonshme dhe kaq me të papritura. Një jetë të tillë të stuhishme dhe rrapëllitëse, s’kishte kapluar as marinari më i stërvitur i deteve. Ai u dha vullnetlirë nëpër krejtçka përbën ndryshesat...

Albert Vataj: S’pati qiell për dhimbjen teme

Elegji për viktimat e tërmetit të 26 nandorit 2019 -I-U dridhe ligsht toka e amës,dheu i andrrave t’mija t’molisuna.Asaj nate 26 nandori 2019,Tokë e t’parve lërumun n’varre, n’gjak vaditun,shtërzeve thekshëm si nji shpirt i drobitun hekash,gjimove trazimshm, e gjama u lshue n’ty me turr.Shterroi fryma...

Albert Vataj: Sot në ditën e Darvinit dhe darvinizmit

Sot 163 vite më parë pa dritën e botimit një prej kryeveprave të mendimit iluminist. Botohet libri "Mbi Origjinën e Specieve". Ai është libri që tronditi nga themelet botëkuptimin e njeriut për prejardhjen. Një prej dilemave më jetëgjata që ka ngërthyer ëndjen dijetuese të njeriut, u gjend para një kërcënimi shpërbërës...

Albert Vataj: Bukuri shqiptare

"Vajza shqiptare" e holandezit, Jan Frederik Pieter Portielje, emblema e hirit që e shenjtëron piktura, përkorja që përjetësohet në artiJu e keni parë edhe tjetërherë. Keni dëgjuar të flitet për të. E keni përjetuar në ndijim atë çfarë kjo delikatesë e kristaltë dhe ky hir i stolisur me ngjyra prej zjarri...

Albert Vataj: Në shkulmet e një shpirti që turret për nga liria

Qasja për ta kumtuar këtë visar të fjalës së pshërëtimave të një shpirti të lirë, spariherë është orvatja për ta shpaluar para jush, ndoshta pak me vonesë, por kur thotë populli: “Më mirë vonë se kurrë”, atë që ai është përpjekur dhe ka mund me mbërrit si pakkush tjetër në sinorin e tij. Është fjala për dy librat me poezi të Gëzim Murajza ...

Albert Vataj: Ndre Mjeda, ma i bylbylshmi za

Ndre Mjeda gjas me ken e me met nji majë e ngjitun fort nalt në kreninë e shqipes dhe shqiptarëve. Nji ngadhnjyes i paepun i hyjnores qi zafill prej shpirtit të prushtë të atdhetarit. Kushtet e vështira ekonomike nuk e zhytën dot në terr shndritjen e një ylli që e pikasën jezuitët dhe panë tek ai tharmin e një shërbestari të devotshëm...

Albert Vataj: Panairi i Librit dhe unë

Prej disa vitesh, Panairi i Librit më gjen pa para të mjaftueshme për të qenë vizitor dinjitoz i tij, ose për të shkuar me pavramendjen se sa shpenzova dhe se çfarë më mbeti merak.Edhe ky panair, që shënon i 25-ti, 16-20 nëntor, erdhi duke më gjetur dhe mbajtur përdhunshëm larg, si një rregullthyes që e kyçin në izolim...

Albert Vataj: Fjoralba Pelivani, trokitjet e ndrojtura të një shpirti penelatash të ngjyrshme

Quhet, Fjoralba Pelivani, nxënëse në klasën e 12 të gjimnazit gjuhësor, “Faik Konica”, Korçë. Viganët e pikturës shqiptare sapo e kanë dëgjuar trokitjen e saj. Ajo hesht në këtë pritje, hesht dhe përgjon se mos zëra pipëtijnë apo hapa afrohen, hesht dhe druhet njiherash prej dyshimit se trokitja e saj është në portën e gabuar...

Albert Vataj: Fjodor Dostojevski - Maria Dmitrievna Isaeva, një dashuria e madhe e shpirtrave ngadhënjyes

"Unë e dua lumturinë e saj më shumë se timen.", Ndoshta ky perifrazim nuk i thotë të gjitha, por gjithçka që këto fjalë shprehin është thelbi i asaj që shënon një ndër dashuritë më të mëdha të të madhit të letërsisë Fjodor Dostojevski. Dashuria e tyre përkoi shpirtrat si një fill drite që çan terrin dhe shndërrohet në një shpërthim...

Albert Vataj: Të mjaftohesh me botën prej letre, fjalësh dhe shpirtjeje

Nuk mund ta përfytyroj se si mund të ishte bota pa libra, pa fjalën e farkëtuar në shpirtjet prej zjarri dhe pasioni, pa letrën e njomur me gjak e me lot, por ajo për të cilën jam i vetëdijshëm është se çfarë isha dhe arrita të jem para dhe pasi në jetën time hyri libri, u bëra rob i fjalës dhe i vëllimt prej letre...

Albert Vataj: Marie Curie, e shenjta Mari e shkencës, e para grua e lauruar me çmimin Nobel

Për një grua të asaj kohe nuk do të ishte aspak e lehtë të ndiqte ëndrrën. Por ajo i përkiste një prej atyre grave, të cilat kishin ardhur të shkruanin emrin në faqet e historisë së njerëzimit, një prej atyre vullneteve që do të ngriheshin fuqishëm me misionin e tyre në kreshtën e vëmendjes. Mari Kyri, kjo grua e të...

Albert Vataj: Sytë e Nënës që na shenjtëroi, sytë që shihnin thellë në shpirt

Po, drejt e në shpirt shihnin sytë e saj, thellë aty ku kurrë nuk mund të zbriste një zemër, të pamundur e kishte të dëgjohej një zë, cfilitur sfidave do ta kishte të mëkohej ai vullnet mbrujtur në përkushtim dhe devocion, në sakrificë dhe besim, në më të larten fuqi të shndërrimit të vullnetit njerëzor në një akt sublim që...

Albert Vataj: Poezitë... janë mendime që marrin frymë dhe fjalë që digjen për të dritur botën me shpirtje

Vendosa që nuk ishte mençuria që i mundësoi poetëve të shkruajnë poezinë e tyre, por një lloj instinkti apo frymëzimi, siç i gjeni tek shikuesit dhe profetët që i dërgojnë të gjitha porositë e tyre sublime, pa e ditur më së paku se çfarë kuptimi kanë...

Albert Vataj: Shkodra, ishte dhe mbeti, njajo që Migjeni i'u dha me nji "dashuni tragjike"

E deshti dhe s'drashti tue i dhan njaq dashni e adhurim, njaq amëlci e idhnim, njaq andrra dhe gazmim anipse t'vdirun prej lëngimit qi e përndoqi... Kjau e kangës i'a dha, qeshi e u mner, heshti dhe foli... jo nuk foli por gjimoi, siç nji krahnuer din me gjimu nën peshën e rand t'dhimbjes qi s'mujti...

Albert Vataj: Paulo Coelho - Ai që dashuron nuk largohet

Ne nuk e zgjedhim njëri-tjetrin rastësisht... Takojmë vetëm ata që tashmë ekzistojnë në nënndërgjegjen tonë... Aty ku na presin, prandaj arrijmë gjithmonë pikërisht në kohë... Në dashuri është fuqia e jetës. . Në dashuri fshihet përpjekja për t'u bërë më të mirë. Mos kini frikë t'i lini të largohen nga ata që po mbani...

10 11 12 13 14
Lajme Popullore