Kulturë

Albert Vataj: Rrënjët pagane të 14 Shkurtit, Ditës së të Dashuruarve, ditës së Shën Valentinit

Do t'ju falet nëse mendoni se 14 Shkurti i ka rrënjët në besimin e krishterë, dhe ditës që ju atribuua Shën Valentinit, një prift që jetoi gjatë shekullit të tretë pas Krishtit, i cili kishte kryer martesa klandestine, duke mos iu bindur drejtpërdrejt urdhrave të perandorit romak Klaudi II, i cili kohët e fundit i kishte nxjerrë jashtë ligjit...

Albert Vataj: Dita kur qëlluam Zotin me gurë

Mund të ishim të parët në çdo qasje progresi, por zgjodhëm të ishim të parët në mohimin e Zotit. 6 shkurti i vitit 1967, Enver Hoxha mbajti fjalimin ”Revolucionarizimi i mëtejshëm i partisë dhe pushtetit”, me të cilin filloi lufta kundër ”ideologjisë fetare” e ”zakoneve prapanike”. Nisi kështu një nga etapat më të errëta të diktaturës komuniste...

Albert Vataj: Vaçe Zela, kumbimi i zërit që vazhdon të na magjeps

Të gjithë ikin një ditë, ashtu siç zgjolli dhjetë vite më parë, e magjishmja e traditës sonë të këngës, Vaçe Zela. Ajo që mbetet pas është çfarë do të skaliste me shkronja përjetësie shkëlqimimin prej ylli të veprës, atë sublimitet të shpirtshëm që ju mëkua gjeneratës si një ambroz perëndish...

Albert Vataj: Albri Brahusha, një frymë që këputet për të dëshmuar se sa i hollë është filli jetës

E mora lajmin e trisht të ndarjes nga jeta të Albi Brahushës, mikut të vlertë dhe zelltarit të përkushtimeve të cilësishme krijuese, përmes Facebook. Mu desh ta lexoja dhe ta rilexoja njoftimin e Bashkisë Shkodër që ta besoja se nuk është më mes nesh “Sokrati” i atyre viteve të pështjellimta, kohë ku ne kërkonim vetveten...

Albert Vataj: Ti je grua!

Ti je grua, grua që vjen me prehrin e mbushur plot me prehje dhe ledhatime, gjoksin kafshuar nga etja e dëshirimeve, e trupin përpushur andjeve të zjarmëta të përjetimeve. Je një vullnet qiellor që vjen nga çdo tashmëri që mbushet në ty me përjetësi. Je, ndoshta çfarë nuk pati dikush mirësinë ...

Albert Vataj: Gjergj Kastrioti - Skënderbeu, kreshta më e lartë e krenarisë sonë kombëtare

Ai, vepra dhe emri i të cilit do të shndërrohej në legjendë, do t’i përkiste përjetësisë, siç ishte dhe mbeti të gjallët e tij nga më të zëshmit kushtrime të ekzistencës sonë në histori.Ishte 17 janari i vitit 1468, kryezoti i Arbërisë do të ndërroi jetë në moshën 63-vjeçare në vitin e 24 të mbretërimit.– Mblidhuni, mblidhuni të gjithë o princër e sundimtarë arbëror...

Albert Vataj: Ti shpirt je e flakun ndijimit

Më mungoi fjala me ardh te ti, e zemra me e nguc e përpush pulsin tand t'teptisun n'hoka dëshrimtare. Buza nuk i çau t'tana shegat e stinës së gjakosuna t'perëndimeve, ku don me lind nji ag n’synin e dritun zjarmshëm, thell n’ty e fundmë n'mue. Njatje ku pahena nëpër epje t'përmallshme e prajmë zoritjeve t'lume, ku hana t'epshme lagin gjinjt...

Albert Vataj: Agatha Christie, pena shigjetare e gruas së pazakontë të letërsisë së trillit

Agatha Christie ishte dhe mbeti e veçante. Gjithçka që konturon profilin e saj krijues dhe njerëzor është një shkas kureshtues. Ajo jo vetëm i dha vlerë gjinisë në të cilën shkroi, por futi në brazdë pasionin përfshirës në botën gjithnjë të mbuluar nga një mjegull e trashë misteri. Ngjizja dhe trajtesa e tematikës së romaneve e mban këtë...

Albert Vataj: Karl Gega, fama e shqiptarit që u rëndit me Moxartin, Frojdin, Kafkën e Frans Jozefin

Karl Gega, figurë e shquar shqiptare e teknikës hekurudhore në shek. XIX, ndërtuesi gjenial i hekurudhës së famshme të Semmeringut. Karl Gega lindi në Venedik me 10 janar 1802 dhe vdiq në Vjenë, më 14 mars 1860, duke vrarë veten nga dëshpërimi. Të parët e Karlit kishin mërguar në Venedik...

Albert Vataj: Në përkujtim të viktimave të tragjedisë së 9 Janarit 2004 në ujrat e Karaburunit

Nisja fatkob nga brigjet e Vlorës së një gomoneje me 31 persona në bord, me synim brigjet italiane, më 9 janar 2004, pati fund të ngjashëm tragjik me të tjera ngulme, ku ata që në përpjekje për të ndjekur ëndrrat ranë në grackën e fatit fatal.Ata u nisën asaj mbrëmje nga brigjet e Vlorës, për një jetë...

Albert Vataj: Fatmir Haxhiu, piktori që skaliti me pasione zjarri si penelatat lirike ashtu edhe ato historike

Fatmir Haxhiu, ishte ai identitet artkrijues, i cili sendërgjoi një panoramë realiteti artistik sfidues. “Piktor i Merituar” dhe “Mjeshtër i Madh i Punës” në këto vite të ikjes ka lënë pas një emër që renditet në fondin e artë të traditës së pikturës shqiptare. Ai ka lënë gjithashtu një testament të çmuar të kumtit estetik që parakalon...

Albert Vataj: Ti grua...!

Ti, ti je reale?!Mundesh të jesh e mundshme në mundim dhe sfilitje, në ëndje dhe dalldi, në hir dhe hyjnim, apo vetëm trill torturues i imagjinatës, poetike deri në hyjnim dhe prozaike deri në metamorfozë?!Je çfarë unë dua, e lartësuar në solemnitetin e dëshirimeve dhe adhurimeve, apo çfarë ti mundesh të jesh, në zakonshmërinë e qenies?!...

Albert Vataj: Në vend të një urimi për ditëlindje

Privilegji të të kem nip, më ka stepur të shkruaj për ty kohë më parë, për të të mbështetur dhe inkurajuar, për të qen me ty në nevojë për të mos u ndjer vetëm. Kam hezituar në përpjekje për të mos shkelur në parimet e profesionit. Gjithsesi, sot në ditëlindjen tënde kam legjitimitetin të guxoj, dhe fatmirësisht kam diçka të them...

Fjala e plotë e Nënë Terezës mbajtur në ceremoninë e marrjes së Çmimit Nobel për Paqen, Oslo, 10 dhjetor 1979

“Me që jemi mbledhur të gjithë bashkë, mendoj se, për të falënderuar Zotin e Çmimin Nobel për Paqen, do të ishte vërtet e bukur të luteshim me lutjen e Shën Françeskut të Asizit, që më mahnit gjithnjë shumë – ne e themi këtë lutje çdo ditë pas Kungimit, sepse tepër e përshtatshme për secilën nga ne. Më bën të mendoj...

Albert Vataj: Kur në Shkodër festohej vënia në skenë e të parës vepër operistike shqiptare, “Mrika” e Prenkë Jakovës

Është 1 dhjetor i vitit 1958. Kjo është një foto historike nga Ded Jakova. Si edhe të tjera foto, kjo është dëshmimi i një ngjarjeje që tregon se Shkodra i përkiste kryeqendrave evropiane të artit dhe kulturës, aristokracisë së atyre qyteteve që shkruan faqet e shkëlqimta të artit...

Albert Vataj: Mrika, malësorja që mori gjakun e burrit

Natyrisht që keni dëgjuar shprehjen eufemike: “Ajo është një grua që të merr gjakun”, që do të thotë se është një grua trime dhe fisnike, grua që vjen nga derë e madhe, grua që është rritur dhe armatosur me parimet e larta të së drejtës dhe nderit. Bashkëshorti për të është i shtrenjtë, i barabartë me pjesëtarët e tjerë të familjes dhe përballë konflikteve...

Albert Vataj: Lamtumirë Zef Deda!

Prej sot, Zef Deda do t’i mungojë Shkodrës, Teatrit Migjeni, skenës së humorit, miqve dhe kolëgëve, por më së shumti ai do ti mungojë familjes, të afërmve, të cilët ndahen me më të shtrenjtin e tyre.“Me hidhërim të thellë njoftojmë se u nda nga ne, aktori i shquar, “ Mjeshtri i Madh” Zef Deda. I përjetshëm qoftë...

Albert Vataj: Thoma Turtulli, bamirësi i shquar që mbeti pa varr

Më 19 nëntor 1937 ndërroi jetë bamirësi i shquar, Thoma Turtulli. Ai, edhe pse nuk ka statujë apo monument që ta përkujtojnë, atë e lanë edhe pa varr. Por vepra e tij e humanitetit është ende ndër thesaret e Korçës, është e ngulitur thellë në shpirtin e qytetit, në themelet e asaj përjetësie që mbeti i vetmi dhe më i epërmi shpërblim për të...

Albert Vataj: Kongresi i Manastirit, si nisi udha e mundimshme e alfabetit shqip, pengimet dhe prapaskenat

Shqipja ishte në portat e mëdyshjeve dhe dilemave të mëdha. Shoqëri dhe grupime intelektualësh vullnetmirë kishin endur me përkushtim dhe përgjegjësi patriotike germat e shqipshkrimit. Sekush po rrekej të shkruante këtë gjuhë të të parëve, por pa mundur të rroki gjithë shqiptarët në këtë ligjërim dijetues. Fati i shqipes dhe këndimit shqip...

Albert Vataj: Fikja e një ylli që shpërthen në shkëlqimime malli

Ai, Lasgush Poradeci, nuk është prej kaq vitesh në të jetshmit e kësobote. Por poezia e tij, shpirti i dlirë e këndimtar i një zemre andshmërie, vijon të ledhatojë valët e liqenit të mallshëm të Pogradecit, atij mëtimi të urtë që flinte në ëndjen e poetit dhe zgjohej në tamëltimin e vargjeve e epjen joshëse të syve të tij të ujtë e zemrën...

Albert Vataj: Kanë thënë për poezinë...

Vendosa që nuk ishte mençuria që i mundësoi poetëve të shkruajnë poezinë e tyre, por një lloj instinkti apo frymëzimi, siç i gjeni tek shikuesit dhe profetët që i dërgojnë të gjitha porositë e tyre sublime, pa e ditur më së paku se çfarë kuptimi kanë...

Albert Vataj: Tefta Tashko Koço, këngëtarja e madhe lirike

Tefta Tashko Koço në traditën e këngës lirike shqiptare ishte padyshim një privilegj. Edhe ne, si gjithë kombet e qytetëruara, duhet të kishim, dhe e patëm një zë që magjishëm këndoi dhe hyjshëm mrekulloi. Shpirti ynë i plaguar në një kohë të trazimtë pati atë si një balsam. Lartoi...

Albert Vataj: Simon Gjoni, kontributori i vlerave t’epërme krijuese dhe ekzekutuse muzikore

Ai asht ndër t’parët dirigjent profesionist t’orkestres simfonike. Ai sa kje ndër t’mdhejt e t’mdhejve t'muzikës shqiptare, ka zhvillu nji aktivitet t’dendun n’fushën e krijimtaris, muzikologjisë dhe pedagogjisë, ekzekutimit gjithashtu. Veprat e krijuese prej tij shtrihen qysh prej te muzika e dhomës, ajo për orkestër, muzika instrumentale e vokale, muzika e filmave...

Albert Vataj: Nga misioni i Shenjtores Shqiptare, Nënë Tereza

Dora që shtrihet për lutje dhe ndihmë nuk pështyhet!Vite të shkuara, kur Nënë Tereza drejtonte misionin e saj humanitar me qendër në Kalkuta, Indi, e shoqëruar me një nga motrat e shërbestarisë i drejtohet për ndihmë një sipërmarrësi të fuqishëm indian, njeri shumë i pasur...

Albert Vataj: Albert Ajnshtajn, fizikanti që adhuronte muzikën po kaq sa edhe shkencën

Albert Ajnshtajn në këtë foto duke luajtur në violinë. Kjo foto u shit për vlerën 516,500 dollarë në shtëpinë e ankandit, Bonhams me bazë në Nju Jork, në marsine vitit 2018.Instrumenti, i cili thuhet se i’u dhurua shkencëtarit në vitin 1933 nga Oscar Steger, një anëtar i Orkestrës Simfonike të...

Albert Vataj: Milan Kundera mbi të drejtat e kafshëve

"Njeri, mos e lartëso veten mbi kafshët", këshilloi Dostojevski në çështjen e tij të përzemërt për të drejtat e kafshëve .Një çerek shekulli para, në anën tjetër të botës, Uitmanit udhëzoi në këshillën e tij rrezatuese për jetën që "të duam tokën, diellin dhe kafshët"...

Albert Vataj: Mid'hat Frashëri, ndër shkreptimat më të dritshme të mendimit shqiptar

Mid'hat Frashëri është prej atyre penave dhe mendjeve të ndritura të përkatësisë sonë identitare, i cili, bashkë me Fishtën dhe Konicën, por edhe të tjerë, patën guximin të flisnin hapur dhe të godisnin fort, të tregoheshin rreptësisht të drejtë në pamëshirën e deklarimeve për shqiptarët, në...

Albert Vataj: Ndërmëndje dhe mirënjohje për t’pashoqin e dijes, fisnikun shkodran Gjon Shllaku

Më 24 mars 1923 u lind në qytetin e Shkodrës, Gjon Shllaku, ai që do të mbetej në kujtesën e të gjithë atyne qi e njohën, për ma s’shumti atyne që u banen pjesë e fuqisë së tij krijuese dhe shpirtit vetmohues të shndrrum në vepër, shëmbëllimi më i përsosun i njeriut fisnik dhe dijeshumë.Nëse ti thue Shkodra, mundesh me nenkuptu vendin...

Albert Vataj: Parashqevi Simaku, këngëtarja që u shfaq si një shkëndi që na ndezi në ëndje

Ishte koha kur s’kishim shumë mundësi të mbështesnim shpirtin në një një prehje më të magjishme se kënga. Ishte kohë privimesh e lirish krahëkëputura. Ngado ndihej ftohti i hekurave, kudërbonte myk, jetonim me frikën dhe frika kish frikë nga ne. Por diku atje në një skutë ku hynte pak...

Albert Vataj: Pjerin Ashiku, shëmbëllimi i një tradite vlerash krenuese, trokthi i “Djepit të Kulturës”, Shkodrës

Pjerin Ashiku është një emër mes qindra konstelacionesh krenarie, të cilat përbëjnë gjenezën e postulatit të gjithkohshëm, “Shkodra, djepi i kulturës”. Ky qytet, nevoja e njerëzisë së kësaj kreshte prejkah mundesh të shohësh dhe të rrezatosh, ka qenë dhe vijon të mbetet, të jetuarit...

Albert Vataj: Faik Konica, ai që e promovoi flamurin tonë kombëtar

Ideali i lartë i Faik Konicës për ta mbrojtur dhe për ta bërë sa më të njohur flamurin tonë kombëtar bie në sy që në shkrimet e tij të hershme në revistën “Albania”, të cilën ai e themeloi dhe e drejtoi.Në shënimin “Flamuri kombëtar i Shqipëtarëvet” (“Albania”, 15 shtator 1901) në pyetjen e një...

Albert Vataj: Franc Kafka i shkruan të dashurës, Felice Bauer, 27 maj 1913

Jemi kështu drejt fundit, Felice, me këtë heshtje më largon dhe e thyen shpresën time për të vetmen lumturi që më është e mundur mbi dhe. Por përse kjo heshtje e tmerrshme, përse asnjë fjalë e dëlirë, përse e torturon veten për javë të tëra për mua, dukshëm, në mënyrë kaq të hapur?...

Albert Vataj: Shqiptarja e Shenjtë, sot 7 vite

Më 4 shtator 2016 Nënë Tereza u shpall shenjtore. 7 vjet pas kësaj ngjarjeje, bota vijon të pyesë: “E kush është kjo grua?”…. Kësaj pyetje po përpiqemi t’i japin përgjigje në tre vjetorin e shenjtërimit të Gruas më të përvuajtur, e njëkohësisht, më të famshme të gjakut shqiptar që, kur t’i ngulte sytë, të shikonte në shpirt...

Albert Vataj: Marilyn Monroe - Unë jam thjesht një vajzë e vogël në një botë të madhe

Nëse jeni kureshtar të njihni Marilyn Monroe, këtë grua që u shua duke shkëlqyer në qiellin e natës së mistershme të ëndrrës amerikane, më saktë se përmes asaj çfarë ajo mendon, për vete dhe jo vetëm, nuk do të mundni, sikur të përpini çfarë kanë shkruar biografë të talentuar dhe zejtarë...

Albert Vataj: Ali Podrimja, poeti i zashmërisë së trajtave t'epjes së shpirtit

Zani dhe pena, zemra dhe poezia e Ali Pidrimjes, kësaj vullnese shpirtnore u kthyen në flakadan të luftës për liri të Kosovës. Golgota e këtij populli martir, ishin dhe mbeten deri në të mbramen frymë, tharmi i kangës që diti me e këndue edhe kur jetonte me vdekjen, edhe kur vdiste për të jetuar ëndrra e tij...

9 10 11 12 13
Në Fokus