Etiketë: kujtesa historike

Isuf B. Bajrami: Zjarri nuk mund ta djegë shpirtin

Mbi malet shqiptare po binte një vjeshtë e gjatë, me mjegullën që zbriste si kujtim nga kreshtat e lashta, dhe era, nëpër degët e verdha, shfletonte pyjet ngadalë, si një dorë e padukshme mbi librin e kohës së vjetër; në çdo oxhak ngrihej një fije tymi drejt qiellit, e çdo vatër ruante në gjoks një dritë të shtëpisë. Nëpër oda flinte buka pranë sofrave të drunjta, uji këndonte larg nëpër gurët...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (66)

Pasi përfundova shkrimin për traktet, thirrjet dhe mesazhet që mërgata shqiptare ua drejtonte bashkatdhetarëve në tubimet e shumta patriotike, si dhe për fletushkat që shpërndante kudo ku jetonte e vepronte, ndjeva se rrëfimi im ende nuk ishte i plotë. Dokumentet flisnin me gjuhën e fakteve, dëshmonin për organizimin...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (65)

Teksa hulumtoja dhe shkruaja për valët e ndryshme të mërgimit shqiptar ndër shekuj, mendja më kthehej vazhdimisht te rrugët e gjata të dhimbjes që ka përshkuar ky popull. Fillimisht u ndala te largimi i arbërve nga Morea drejt Kalabrisë, një nga kapitujt më të hershëm të mërgimit të detyruar shqiptar...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (64)

Mërgimi nuk është një dukuri e re në historinë e popullit shqiptar. Ai përbën një nga përvojat më të dhimbshme dhe më të qëndrueshme të fatit të tij historik. Në periudha të ndryshme, shqiptarët janë detyruar të lënë trojet e tyre jo si rezultat i një zgjedhjeje të lirë, por për shkak të pushtimeve, dhunës, përndjekjeve politike...

Nexhmedin Bardhi: Një vepër në shërbim të kujtesës historike, mendimit kritik dhe kulturës akademike

Në fondin e botimeve bashkëkohore shqiptare, veprat që arrijnë të ndërthurin kërkimin historik, reflektimin publicistik dhe ligjërimin akademik në një koncept të vetëm përfaqësojnë një kontribut me rëndësi të veçantë për kulturën kombëtare dhe mendimin shkencor. Vepra që kemi në shqyrtim e autorit  Mr. Sc.Nue Oroshi...

Sabile Basha: Politikanët shkojnë, popujt mbeten – Zelensky dhe çështja e njohjes së Kosovës

Me vëmendje të shtuar, por edhe me një ndjenjë të çuditshme habie, e përcolla deklaratën e presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelensky, lidhur me Kosovën. Thënë të drejtën, fjalët e tij më befasuan. Në një kohë kur Ukraina vetë po përjeton dramën e rëndë të luftës, pushtimit dhe cenimit të sovranitetit të saj, pohimi i hapur...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (62)

Krahas trakteve të hartuara dhe të shpërndara në gjuhën shqipe, veprimtaria e mërgatës shqiptare në vendet e Evropës Perëndimore shtrihej edhe në përgatitjen dhe shpërndarjen e materialeve propaganduese në gjuhët e vendeve ku ajo jetonte dhe vepronte. Kjo nuk ishte një zgjedhje e rastësishme, por një strategji e menduar...

Visar Zhiti: Zemërimi i disidentit të përhershëm

- Ç’do të themi për shkrimarin Kasëm Trebeshina? – pyesja kur kishte datëlindjen. Po sot në 100 vjetorin e tij? Apo disidencë dcisidencës… Jemi në ditë protestash. Ngritja krye duhet, që gjithsesi e shkundin kohën, shtetin, kërkojnë ndryshimin, godasin korrupsionin, edhe atë moral,  ndëshkim të së keqes, kërkojnë ndryshimin, drejtësi dhe kujtesë, jo harresat e qëllimta… drejtësi dhe në...

Asllan Dibrani – Luani: Amaneti i gurëve të Arbërit

Mos thuaj se ky gur është i heshtur, se guri i Arbërit ka gojë e kujtesë; nën myshkun e shekujve ruan një emër, nën plagët e kohës ruan një besë. Ai i ka parë agimet ilire, kur dielli përkëdhelte altarët e lashtë, kur shqipja fluturonte mbi male të lira dhe njeriu i kësaj toke e quante veten zot në vatër...

Frank Shkreli: Spaçi nuk e mposhti shpirtin

Më 31 korrik 2026, në ish-burgun e Spaçit u celebrua mesha e udhëhequr nga Kardinali shqiptar, Hirësia e Tij Ernest Simoni (Troshani). "Rikthimi" i Kardinalit Ernest Simoni në vendin ku dikur ka vuajtur dënimin dhe punën e detyruar --me ftesë të Shoqatës Antikomuniste të të Përndjekurve Politikë të Shqipërisë -- shënoi...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (57)

Një nga pjesët më prekëse dhe emocionalisht më të ngarkuara të kësaj thirrjeje është ajo që u drejtohet shqiptarëve të shpërngulur me dhunë në Turqi. Pas polemikave politike dhe përcaktimeve ideologjike, autorët ndryshojnë krejtësisht tonin e rrëfimit, duke iu drejtuar kësaj pjese të mërgatës me një gjuhë të ngrohtë...

Lekë Mrijaj: Kur shpata fillon të ecë mbi ne

Historia e shqiptarëve dëshmon se besimet fetare, kur janë jetuar me ndërgjegje dhe urti, nuk e kanë penguar përkatësinë kombëtare, por e kanë pasuruar atë. Kultet fetare pra, Kishat dhe xhamitë nuk duhet të bëhen kurrë ledhe ndarëse, por vende ku njeriu mëson paqen hyjnore, mëshirën, drejtësinë dhe respektin ndaj tjetrit...

Vladimir Shyti: “Çifuti”

Në dhomat e vogla, ku jetonte familja ime ishin shumë ngushtë, të gjitha dhe hapsira e ndenjes e koridorit qenë të mbushura me disa mobilje, të cilat i kishim sjellë këtu në qytet nga shtëpia e madhe pas shitjes së çifligut;mobiljet ishin shumë të vjetra, prej druri arre. Nëna ime, zonja Jani, një grua e bëshme, damë e shkuar...

Frank Shkreli: Shkodra nuk e harron historinë e saj

Hapja e një konsullate serbe në kryeqendrën historike të Veriut nuk është vetëm një çështje protokolli diplomatik. Ajo prek kujtesën historike, simbolikën kombëtare dhe të drejtën e qytetarëve për të kërkuar transparencë...

Blerim Latifi: Mehmet Delia - Heroi pa varr

Atë natë bënte shumë ftohtë dhe qentë nuk pushonin së lehuri. Duket se kishin nuhatur lëvizje njerëzish të panjohur në katundin e mbuluar nga terri. Gjyshi im rrinte zgjuar dhe po vëzhgonte me kujdes. Diku, në fund të lamës, u dalluan tri silueta njerëzish që mezi shquheshin nëpër...

Frank Shkreli: Prof. Dr. Rexhep Krasniqi – një jetë në shërbim të arsimit, kombit dhe lirisë

Ka personalitete në historinë shqiptare, veprimtaria e të cilëve nuk mund të matet vetëm me postet që mbajtën apo me librat që kanë shkruar. Jeta e tyre ishte një mision. I tillë ishte Dr. Rexhep Krasniqi – historian, pedagog, publicist, burrë shteti dhe një nga udhëheqësit më të shquar të mërgatës politike antikomuniste shqiptare...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (54)

Edhe thirrja për protestën dhe demonstratën e organizuar në Bruksel ishte ndër dokumentet më domethënëse që hasa gjatë hulumtimeve të mia në arkivin e materialeve të ruajtura ndër vite. Kur e mora në duar atë fletë të zverdhur nga koha, krijova përshtypjen se po prekja jo vetëm një dokument të zakonshëm, por një...

Albert Habazaj: Çamëria si psikologji sociale

Ndihem i gëzuar, krenar e shpresëblertë, që më bëtë gëzimtar të kësaj veprimtarie kuptimplote, simbolike dhe me mesazhe të qarta të përditësuara të çështjes kombëtare të Çamërisë, e veçantë si prurje në disa rrafshe nevralgjike për qytetarët, për politikanët, për demokracinë, për kohën, për fqinjët, për të mëdhenjtë e të vegjlit, për ne e për ata...

Sevdail Hyseni: Rrëfime për kufijtë e Luginës së Preshevës

Në një atmosferë të ngrohtë kulturore, në mbrëmjen e 31 korrikut, oborri i "Zërit të Luginës" në Preshevë u shndërrua në një qendër takimi për dashamirët e librit, studiuesit, intelektualët dhe përfaqësuesit e institucioneve nga Presheva, Bujanoci, Gjilani, Prishtina, Kumanova dhe Shkupi. Ngjarja u organizua me rastin e...

Kastriot Dervishi: Desantët e djegur

Në Luz të Vogël u vendos dje një bust kushtuar të ndjerit Sejdin Lusha (1898-1951). Pothuaj askush nuk dinte më shumë se fjalët "i vrarë pa gjyq". As datën e ndarjes nga jeta nuk e kishin të saktë. Së pari, ai ishte efektiv i Kompanisë nr.4000, formuar nga amerikanët, me qëndrim...

Gjon Marku: Mulliri i luftës

Prej bjeshkëve nxitimthi vinte një re, ulët si në vendet e cepit të globit ku retë zbrisnin aq afër tokës, sa duket se po të zënë frymën. Dukej se reja ishte e ngarkuar me fortunë, ndërsa nata afrohej e errët. Të gjithë turreshin të futeshin në strehët e tyre pa i zënë rrebeshi jashtë. Në atë errësirë buzëmbrëmjeje, Pjetri, një burrë i...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (52)

Njëkohësisht, përmes përkujtimit të Rexhep Malës dhe Nuhi Berishës, autorët synonin të përcillnin një mesazh të fuqishëm mobilizues për mërgatën shqiptare. Ata kërkonin që sakrifica e tyre të mos mbetej vetëm pjesë e kujtesës historike, por të shndërrohej në burim frymëzimi për vazhdimin e përpjekjeve politike dhe...

Frank Shkreli: At Pjetër Meshkalla – ndërgjegjja e lirë që sfidoi diktaturën komuniste

Në historinë e Shqipërisë së shekullit XX ka figura që nuk maten me postet që mbajtën, as me pushtetin që ushtruan, por me forcën morale me të cilën mbrojtën të vërtetën. Ata u bënë ndërgjegjja e një kombi në kohët kur ndërgjegjja kërkohej të heshtte. Një prej këtyre figurave është At Pjetër Meshkalla, jezuiti, edukatori...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (51)

Me një ndjenjë përgjegjësie shkencore dhe me kujdes të veçantë vazhdoja të shfletoja dosjen me dokumente, duke e ditur se çdo fletë e saj mund të përmbante një dëshmi të re për historinë e rezistencës shqiptare. Çdo dokument që dilte para syve të mi kërkonte vëmendje të plotë, sepse përtej fjalëve të shkruara fshiheshin...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (46)

Gjatë viteve të hulumtimeve të mia në arkiva të ndryshme, kam pasur rastin të ndeshem me një numër të madh dokumentesh të dorës së parë, të cilat përbëjnë dëshmi autentike të një periudhe ndër më të ndërlikuarat të historisë sonë kombëtare. Secili prej këtyre burimeve arkivore, qoftë një raport administrativ...

Albert Zholi: Atdheu dhe familja janë të shenjta

Ka njerëz që jetën e tyre e ndërtojnë mbi suksesin personal, ka të tjerë mbi profesionin, mbi pasurinë apo lavdinë. Por ka edhe njerëz që jetojnë duke mbajtur si busull dy shtylla të palëkundura: atdheun dhe familjen. Pikërisht kësaj bote shpirtërore i përket Mustafa Koçerri, njeriu që në këtë libër monografik sjell jo....

Albert Zholi: Turp, kur Presidenti, Kryeministri apo Kryetarja e Kuvendit harrojnë veteranët

Më 20 korrik 2026, në ambientet e Ministrisë së Mbrojtjes, Organizata e Veteranëve dhe Pasardhësve të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare të Popullit Shqiptar "Nderi i Kombit" organizoi veprimtarinë përkujtimore me rastin e 69-vjetorit të themelimit të saj (20 korrik 1957 – 20 korrik 2026). Në këtë aktivitet...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (43)

Në planin historik, ky apel dëshmon për një nivel të lartë organizimi dhe vetëdijeje politike të mërgatës shqiptare në fillim të viteve tetëdhjetë. Në një kohë kur regjimi jugosllav përpiqej të zhdukte gjurmët e represionit dhe të impononte heshtjen, shqiptarët në mërgim ndërtonin një rrjet të gjerë dokumentimi...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (42)

Në mënyrë domethënëse, dokumenti nuk ndalet vetëm te vetë të burgosurit. Ai tërheq vëmendjen edhe te pasojat e rënda që arrestimet politike sillnin për familjet e tyre. Shumë prej tyre mbeteshin pa burimin kryesor të të ardhurave, duke u përballur me varfëri, izolim dhe vështirësi të mëdha ekonomike. Për këtë arsye...

Ilir Muharremi: Përtej kronologjisë, dialogët e koleksionit në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Rihapja e Galerisë Kombëtare të Kosovës më 9 korrik nuk shënohet vetëm nga transformimi arkitektonik i hapësirës, por edhe nga mënyra se si ekspozita e kuruar nga Hana Halilaj e koncepton koleksionin si një organizëm të gjallë, të aftë për t'u rishikuar vazhdimisht. Qysh para hyrjes në galeri, vizitori përballet me...

Tahir Bezhani: Jetë mes gurit e hirit të vetvetes...

Duke ecur rrugëve të dredhuara bjeshkore Me vetminë time çmallem pandalur Shprushja hirin  në të çame guri Atje lart, në Qafën e Shkrelit Mu bë se dëgjova këngë majëkrahu Diku lugjeve apo shpateve Tela sharkie me duhmë zjarri Lahutë me shkrum historie...

Gjon Keka: Emri i Gjergj Kastriotit është gdhendur përgjithmonë në historinë botërore

Në kohën sa qeverisi apo mbretëroi Gjergj Kastrioti, vetëdija kombëtare ishte më e fortë se kurrë më parë. Pikërisht në atë kohë mund të thuhet se u zhvillua një jetë intelektuale e krijuese me një lartësi dhe shkëlqim të tillë që...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (38)

Në mesin e dokumenteve arkivore që pata mundësinë të shqyrtoj, gjeta edhe një material me vlerë të veçantë historike. Bëhej fjalë për tekstet e parullave të hartuara në gjuhën gjermane, të cilat ishin planifikuar të shpaloseshin gjatë marshimit protestues. Në pamje të parë, ato mund të duken vetëm si slogane të përkthyera në...

Sabile Basha: Kosova ecën përpara përballë nostalgjisë për të kaluarën

Zhvillimet politike në Serbi vazhdojnë herë pas here të prodhojnë deklarata dhe qëndrime që rikujtojnë retorikën e periudhës më të errët të historisë së saj moderne. Megjithatë, pavarësisht këtyre përpjekjeve për të ringjallur diskurse të së kaluarës, mbetet një realitet i pakthyeshëm se epoka e represionit sistematik ndaj...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (37)

Në mesin e një morie dokumentesh, procesverbalesh, korrespondencash dhe materialesh të ndryshme që hedhin dritë mbi veprimtarinë e lëvizjes kombëtare shqiptare, më ra në dorë edhe një fletë e veçantë, në dukje e thjeshtë, por me një vlerë të jashtëzakonshme historike. Nuk ishte një deklaratë politike, as një trakt ideologjik dhe as një raport...

1 2 3
Në Fokus