Speciale

Sabile Basha: Kur nata bëhej burg

Shpesh, në netët e heshtura të fëmijërisë, më kumbonte në vesh një shprehje që gjyshja ime e përsëriste me një ndjeshmëri të thellë- “nata ishte e errët – burg.” Në atë kohë, fjalët e saj më tingëllonin enigmatike, madje edhe poetike, por gjithnjë më mbushnin me një ndjenjë...

Vilhelme Vrana Haxhiraj: Skënder Vrana u ekzekutua më Mat’hauzen, më 9 Maj 1945

Në 80 vjetorin e vdekjes së intelektualit 33 vjeçar, Skënder Vrana, që mbeti në Mat’hauzen dhe u trajtua si viktimë. Ai që sot, më, 9. Maj 2025 duhej të ishte simbol i paqes dhe shfarosjes masive të genocidit gjerman, por atë e quajtën viktimë. Familjen ia internoi diktatura, Vëllezërit ia burgosën, vëllanë më të vogël e vranë barbarisht...

Sabile Basha: Kufiri serb që s’mundi t’i ndalojë violinat e nxënësce shqiptarë

Nxënësit e talentuar të Shkollës së Muzikës “Prenk Jakova” nga Prishtina, të cilët ndodheshin në një turne artistik ndërkombëtar në Kroaci dhe Slloveni, para  katër ditësh u përballën me një pengesë të papritur dhe të pakuptimtë gjatë kthimit të tyre drejt Kosovës. Ajo që duhej të ishte një rrugëtim i kthimit...

Mark Palnikaj: Kultprotektorati për katolikët e Shqipërisë

Protektorati i Kultit mbi popullsinë katolike të Shqipërisë, sidomos mbi popullsinë trevave veriore, ka filluar qysh në shekullin e XVI dhe ka patur ndikim shum të madh për vetë mbijetesën e kombit shqiptar dhe krijimin e shtetit të tij në kufijtë ndërkombëtar që janë sot...

Themi J. Tushe: Beteja e Pirgut të Myzeqesë e vitit 1457

Nuk po themi miliona, apo mijëra, por edhe qindra vjetë më parë, Myzeqeja nuk ka patur kurrë këtë reliev, formë dhe pamje gjeografike siç është sot, por edhe në një të ardhme, ajo nuk do te jetë përsëri e tillë si tani. Ligjet dhe forcat madhore të natyrës kanë bërë gjithmonë punën e tyre, ato kanë ndryshuar jo vetëm  vijën bregdetare...

Sabile Basha: Vetëdija kombëtare në nderim të figurave historike

Ka diçka thellësisht të dhimbshme në mënyrën se si, sot, përmes disa gazetave, portaleve dhe formave të tjera digjitale të komunikimit, trajtohen personalitetet historike e kulturore të kombit tonë. Sa herë që përmenden emrat e tyre në faqet e këtyre mediave, lexuesi i vëmendshëm...

Sylejman Salihu: Konvertimi i popullatës pejane nga malazezët

Unë kisha dëgjuar më përpara për familjen Harapi të Shkodrës, madje kisha dëgjuar më shunë për Anton Harapin, apo edhe për ndonjë tjetër nga Harapët , por nuk kisha dëgjuar për Zef Mark Harapin. Natyrshëm vjen pyetja: Kush ishte ai? Që në fillim të librit "Dita e trishtimit n' Pejë" për të shkruhen këto fjalë: "Ai ishte një ndër ata...

Jahja Drançolli: Instrumenti dentar që pa dritën në librin e shtypur në vitin 1525 nga humanisti arbëror Nikollë Leonik Tomeu

Një vend të veçantë në përkthimin e veprave të njohura, si dhe në zhvillimin e shkencave të mjekësisë në përgjithësi, zë dhe njëri ndër humanistët më të famshëm të kohës, arbërori Nikollë Leonik Tomeu (1456-1531). Sipas të dhënave që zotërojmë, mund të konstatohet se humanisti ynë lindi në vitin...

Themi J. Tushe: Ish-ministri i Drejtësisë në qeverinë e Ismail Qemalit, Petro Poga, ka dënuar ashpër mashtrimet e hajdutëve...

Pas një lufte të gjatë pesë shekullore, plot kryengritje e beteja të vazhdueshme me okupatorët barbar turq, nuk ka aspak dyshim, se shpallja e Pavarsisë së Shqipërisë nga Perandoria Osmane, ishte akti më i lartë dhe fitorja më e madhe e Popullit  Shqiptar, për të jetuar i lirë dhe i pavarur në trojet e tij të lashta stërgjyshore...

Sabile Basha: Ata që i mbajnë gjallë plagët e lirisë

Sot, më 14 prill 2025, Qendra Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës (QKRMT), nën udhëheqjen e Feride Rushitit, organizoi tubimin me emrin simbolik “Zëri im, forca ime – nuk ka më heshtje”, me rastin e shënimit të 14 Prillit – Ditës Memoriale të të Mbijetuarve të Dhunës...

Themi J. Tushe: Rrugëtimi i gjatë i Ismail Qemalit nëpër Myzeqe dhe Mitingu i Fierit më 25 nëntor 1912

Kur Perandoria Osmane po  numëronte ditët e saj të fundit nëpër Gadishullin Ilirik dhe po tërhiqej e mundur dhe e turpëruar prej këtij rajoni, më 14 tetor 1912-të në shtëpinë e atdhetarit tonë Sali Gjuka në Shkup, u mbajtë një kuvend i jashtëzakonshëm i “Komitetit të Shpëtimit Kombëtar“...

Qazim Namani & Emin Sallahu: Konfliktet ndër kufitare në mes të Shqipërisë dhe Mbretërisë Serbo-Kroate-Sllovene në vitin 1921

Pas Përfundimit të Luftës së Parë botërorë, Kosova prapë mbeti brenda kufijve të Mbretërisë Serbo-Kroate-Sllovene,  që u formua me 01. dhjetor 1918. Ushtria dhe xhandarmëria serbe, prapë filluan torturat dhe dhunën ndaj popullatës shqiptare...

Sabile Basha: Vazhdimësia e Ilegales Shqiptare nga viti 1945 dhe Demonstratat Studentore të vitit 1981 (2)

Në vitet që ranë mbi Kosovë si re të zeza, mes 1974 dhe 1981, një popull mbante mbi supe jo vetëm peshën e jetës së përditshme, por edhe barrën e ëndrrës së ndaluar – ëndrrës për liri, për dinjitet, për vetveten. Në dosjet e sigurimit shtetëror, në faqet e akuzave të ftohta dhe gjykimeve të paragjykuara...

Sabile Basha: Vazhdimësia e Ilegales Shqiptare nga viti 1945 dhe Demonstratat Studentore të vitit 1981 (1)

Në thellësitë e arkivave të një kohe të errët, ku burokracia e një shteti shtrinte hijen e saj mbi fatet e njerëzve, ekziston një dokument i vulosur me vulën e dy sekretariateve – të atij krahinor të Kosovës dhe atij republikan të Serbisë. Me numrin e tij të ftohtë 4000/1, datuar tetor 1986, ai flet me një gjuhë të rënduar nga...

Jusuf Buxhovi: Lavdia dhe tragjika e akterëve të Pavarësisë së Shqipërisë

Theksime nga fjala në Akademinë përkujtimore në Gjakovë me rastin e 100 vjetorit të vrsjes së Bajram Currit - Pavarësia e Shqipërisë, akterëve të saj kryesor, u fali lavdi të përhershme, por  një pjese të tyre  edhe tragjedi. Pse ndodhi kjo, që shumë prej atyre që udhëhoqën kryenengritjet e  pranverës dhe verës së vitit  1912...

Sabile Basha & Tefik Basha: Galeria e Arteve – Tempulli i shprehjes dhe kujtesës artistike

Në zemrën e Kosovës, qëndron e patundur Galeria e Arteve, një hapësirë që shndërron heshtjen në ngjyra dhe mendimet në forma të pafundme. E themeluar në vitin 1979, ky institucion nuk është vetëm një galeri; është një portë drejt shpirtit të krijuesve, një tempull ku arti pamor rrëfen...

Sabile Basha: Mehmet Hajrizi – Atdhetari që nuk hesht

Emri i Mehmet Hajrizit nuk është një emër që kalon pa u vërejtur, as një zë që humbet në zhurmën e historisë. Përkundrazi, ai është i gdhendur thellë në ndërgjegjen kombëtare, si këndej, në zemrën e Kosovës, ashtu edhe andej kufirit, në të gjitha trojet ku rreh një zemër shqiptare...

Sabile Basha & Tefik Basha: Muzeu i Kosovës – Një thesar i trashëgimisë dhe kujtesës

Brenda këtij tempulli të heshtur të historisë, ku koha duket se ka ndalur frymëmarrjen për të ruajtur gjurmët e së kaluarës, jeton një pjesë e shpirtit të Kosovës. Aty ruhen dhe ekspozohen thesaret e trashëgimisë sonë kulturore dhe arkeologjike, një thesar i paçmuar që ndriçon rrugëtimin tonë nëpër shekuj...

Sabile Basha & Tefik Basha: Gryka e Rugovës, epika e natyrës së gdhendur

Si një përrallë e skalitur në gur, Gryka e Rugovës qëndron krenare pranë Pejës, në zemër të Bjeshkëve të Nemuna. E njohur si një ndër kanionet më të gjata dhe më të thella të Kosovës, ajo shpalos një madhështi që flet për epokën e natyrës dhe fuqinë e saj krijuese...

Sabile Basha: Kur qielli fliste shqip - 78 ditët që ndryshuan historinë

Kushdo që thotë se kanë kaluar plot njëzet e gjashtë vjet nga ajo natë e marsit, kur qielli i Kosovës u drodh nga shpërthimet e para të NATO-s, le të më falë, por unë nuk mund ta pranoj si të vërtetë. Koha mund të ketë rrëshqitur në kalendarë, por jo në kujtesën time. Sepse për mua...

Vilhelme Vrana Haxhiraj: E ardhmja e kombit vjen e sigurt kur pranohet e shkuara dhe e sotmja

Këtë shkrim analitik po e nis me tri pyetje:Si mund të bëhet nesër vallë një fëmijë i shitur për adoptim qysh në embrion, kur ende është në bark të nënës?*Ç’shembulltyrë do të ketë një kombësi kur i kanë shitur apo ia kanë rrëmbyer padrejtëisht atë që i takon: jetën,tokën, pasuritë tokësore e nëntokësore,..

Jusuf Buxhovi: Rrënimi i autonomisë së Kosovës dhe fillimi i shkatërrimit të Jugosllavisë

Rrënimi i autonomisë së Kosovës nga ana e Serbisë, më 23 mars 1989 në rrethanat e gjendjes së shtetrrethimit, ishin pjesë e skenarit të Beogradit për riformatizimin e Jugosllavisë në një shtet  unitarist që do të mbikëqyrej nga Serbia. Demonstratat e 11 marsit 1981, me ç'rast u ripërsërit kërkesa për...

Sabile Basha: Takimi në Tivar

Sot,BabaU takuam përsëriSabile Keçmezi-Basha Në Tivar Në veshë më ushtin maletNga rafalët Ku je babaVetë më theSe linde  nga katrahuraNga këto brigjeCullak nga blerimi...

Sabile Basha & Tefik Basha: Kosova – Shtet në zemër të Ballkanit

Kosova, që dikur njihte emrin Dardani, trualli ku historia dhe mitet gërshetohen, është një shtet i ri, por me një shpirt të lashtë. Në zemër të Siujdhesës Ballkanike, ajo shtrihet si një mozaik i gjallë, duke prekur kufijtë e Serbisë në veri dhe lindje, Maqedonisë së Veriut në juglindje, Shqipërisë në...

Sabile Basha & Tefik Basha: Kosova – Vendi im që nuk falet, as nuk blihet

Si mund të heshtët zemra dhe të mbyllë faqet e këtij udhëtimi, pa thurur fjalë për atë që është burimi i çdo frymëzimi – Kosovën? Si mund të mos ndalemi dhe të mos përulemi përpara tokës që përmban të gjitha fillimet dhe përfundimet tona, ku rrënjët e jetës tonë janë ngulur thellë...

Sabile Basha: Libri ‘’Këngët e lirisë’’ ndërmjet dhimbjes dhe dritës

Ishin vitet kur rinia digjej si zjarr i pashuar nga etja për liri, kur ëndrrat lindnin më të mëdha se vetë realiteti, dhe zemrat e të rinjve rrihnin në të njëjtin ritëm me frymën e kohës — një kohë e rëndë, por e mbushur me idealizëm, me guxim, me zjarr që ndizej nga fjala dhe nga shpresa...

Sabile Basha & Tefik Basha: Kthimi në Prishtinë

Në mëngjesin e ardhshëm, ndërsa agimi përhapej si një perde drite e shprese, filluam përgatitjet për kthimin tonë drejt Gumenicës. Qielli ishte i qetë, ndërsa valixhet mbusheshin me kujtime dhe ëndrra të reja për rrugën që na priste. Por një hall i papritur u shfaq, si një re e lehtë mbi këtë ditë të qetë. Që kur ishim nisur nga Selaniku...

Sabile Basha & Tefik Basha: Ishulli i Korfuzit që na bën për vete

Pas drekës, kur dielli na përshëndeste me rrezet e tij të ngrohta, dëgjuam një zhurmë të fortë që na bëri të ngremë sytë lart. Një aeroplan fluturonte mbi ne, duke u zhdukur pas pemëve të dendura, si një zog misterioz që lëvizte në qiellin blu. E habitur dhe e shqetësuar, e ndava këtë përvojë...

Fotaq Andrea: Botohet antologjia ''Faik Konica – Për një Shqipëri Europiane''

Kjo antologji, me mbi 900 faqe, e ilustruar edhe me rreth 50 foto e dokumente nga Jeta dhe Vepra e Faik Konicës, përfshin krejt korpusin e shkrimeve në frëngjisht të përlindësit shqiptar hartuar gjatë viteve 1897-1909 dhe botuar në revistën Albania. Pasuar nga artikuj, recensa, ese, promemorie, prozë...

Sabile Basha & Tefik Basha: Kurfuzi, pjesa më e bukur e Mesdheut

Në tarracën e tragetit, u mbështetëm në muret e saj dhe u përpëlitëm nga bukuria magjepsëse që na rrethonte. Molin e madh e mbushnin anije të shumta, të ngjeshura si yje në qiell, dhe njerëz të ndryshëm që prisnin me padurim – disa për të udhëtuar më tej në aventura të reja, disa për të...

Sabile Basha: Mustafë Sh. Shyti – Dritë e pashuar në altarin e lirisë

(Bedri Tahiri, FLAKADANI I LIRISË: Monografi për mësuesin, poetin dhe dëshmorin Mustafë Shyti, Armagedoni, Prishtinë, 2025) Jehonën, mikeshën time të çmuar, e mbart në zemër me një afeksion të veçantë – një afeksion që buron jo vetëm nga miqësia, por nga ajo lidhje e padukshme që ngjizet mes...

Sabile Basha & Tefik Basha: Disa nga figurat e njohura arvanitase

Nëpër faqet e historisë së arvanitasve, shfaqen emra të artë që ndriçuan si yje të pashuar mbi qiellin e përgjakur të betejave dhe triumfeve. Këto figura të shquara nuk ishin thjesht njerëz të zakonshëm, por shpirtrat që mbartën në zemrat e tyre forcën dhe krenarinë e një populli të lashtë. Si gurë themeli, ata...

Sabile Basha: Himni për Nënën

Gjithmonë, si një pëshpërimë që ngrihej nga thellësitë e shpirtit tim, ka jetuar një zë i butë, një melodi e heshtur që i ngjan frymës së parë të mëngjesit, asaj që zgjon petalet e trëndafilave dhe u fal një jetë të re. Ishte një thirrje që nuk jehonte me zë të lartë, por prekte qetësisht çdo qoshe të qenies sime, duke më ftuar...

Bedri Tahiri: Epopeja që ndërroi rrjedhat e historisë

E enjte, 5 mars 1998. Ora 5 e 30 minuta. Toka u trand në themel. U zgjuam frikshëm. Shkreptinte moti a dridhej toka?! Jo, as njëra, as tjetra. Prekazi i Poshtëm, veçan Jasharët, po bombardoheshin nga qielli e nga toka. Në cak familja e madhe atdhetare e Shaban Murat Jasharit...

Sabile Basha & Tefik Basha: Gratë arvanitase – Bubulina, kapitenia e lavdishme

Në shoqërinë tradicionale arbëreshe, gratë ishin si malet e forta që ngriheshin mbi horizontin e jetës së përditshme, me forcë dhe ndikim që tejkalonte pritshmërinë. Ato nuk ishin thjesht pjesë e zjarrit të familjes, por bartëset e historisë, të së tashmes dhe të ardhmes. Në krahët e tyre...

7 8 9 10 11
Në Fokus