Speciale

Sabile Basha: Një dokument i rëndësishëm për likuidimin e Mulla Idriz Gjilanit

Muaj më parë, gjatë muajit të manifestimit “Flaka e Janarit”, 2019, në Gjilan, në organizimin Lidhjes së Historianëve, dega në Gjilan dhe nën patronatin e kryetarit të Komunës së Gjilanit, zotëri Lutfi Hazirit u organizua një tryezë shkencore për jetën dhe veprën e Mulla Idrizit- Gjilanit...

Fotaq Andrea: Mbillet në lëndinën e Pallatit të Europës në Strasburg «Lisi i Europës»

Është e njohur se më 14 korrik 1870, gjeniu Viktor Hygo mbillte në kopshtin e vet në Hauteville House, Guernesey, në prani të miqve dhe nipërve e mbesave, një lende lisi, duke e pagëzuar filizin e ardhshëm « Lisi i Shteteve të Bashkuara të Evropës ». Shumë shpejt filizi lulëzoi dhe jeton ende edhe sot i fuqishëm, duke mbartur me vete dhe duke ...

Jahja Drançolli: Beteja e Kosovës, njëra ndër ngjarjet më të rëndësishme të Europës Mesjetare

Derisa, për Betejën e Kosovës të vitit 1389, historiografia e sotme ende nuk ka mundur ta dallojë Kosovën historike nga Kosova e mitizuar, në anë tjetër Beteja e Kosovës së vitit 1448 sipas burimeve historike të kohës konsiderohet për njërën ndër betejat më të njohura të ...

Ilia Karanxha: Poezi në gjuhën arbërore për Skënderbeun në Padova

Në veprat    Icones diversorum...(Portrete të ndryshme) 1591 apo  Vitae et icones sultanorum...(Jetët dhe portrete e sulltanësh..) (1596)   të  Jean Jacques Boissard ne kemi mundësi të njihemi me disa personalitete të shquara të cilët në një mënyrë ose në një  tjetër kishin pasur të bënin me Skënderbeun...

Avzi Mustafa: Vajtimi me pagesë te shqiptarët e Rekës së Epërme

Në zakonet që kanë të bëjnë me vdekjen dhe përcjelljen e të vdekurit ekzistojnë shumë rite, që janë pagane ose parapagane. Një ndër zakonet shumë të vjetra është edhe kur një i vdekur vajtohet me një lloj të kënduari të përvajshëm.Vajtimi ka qenë i pranishëm edhe në popuj të ndryshëm...

Avzi Mustafa: Përpjekjet e shqiptarëve në Maqedoni për arsim kombëtar, shek. XIX - XX

Perandoria Osmane me reformat e Tanzimatit kishte deklaruar se të gjitha kombësive do t’u lejohet lirisht të ushtronin gjuhët e tyre në institucionet arsimore dhe fetare  me përjashtim të shqiptarëve. Banorët e truallit shqiptar thirreshin  turq, arnautë, kaurrë, latinë; por kurrë me emrin e tyre të vërtetë. Këtu gjithsesi duhet të ...

Fatbardha Demi: Shënjtori arbër që u 'kryqëzua' për të vërtetën (III)

Në vitin 1525 u fol shumë në oborrin moskovit për zhdukjen e papritur të dijetarit hellen. Një nga zërat që qarkullonin ishte se « Patriarku i Kostandinopolit me kërkesë të Vasilit III, kishte dërguar një murg me emrin Maksimilian i cili me mënçuri do ndreqte librat dhe rregullat që...

Fatbardha Demi: Shënjtori arbër që u 'kryqëzua' për të vërtetën (II)

Veprimtaria e Mihal Trivolit në Rusi s´dotë njihej në shumëllojshmërinë dhe rëndësinë e saj, po të mos ishin zbuluar rastësisht në vitin 1968 nga N.Pokrovski (?. ?. ????????? ) dosjet e tij gjyqësore në  Altae të Siberisë. (1)Ky zbulim ka një rëndësi të jashtëzakonshme...

Fatbardha Demi: Shënjtori arbër që u 'kryqëzua' për të vërtetën (I)

Rastësisht, në një program televiziv të RTSh mbi Europën (maj 2019) një specialist nga Namibia (Afrikë) i kishte paraqitur kërkesë Muzeut historik W. Humboldt në Berlin për kthimin e 20 mijë objekteve të marra padrejtësisht gjatë periudhës koloniale (1884 - 1919) nga Gjermania...

Ilia Karanxha: Francesco Sansovino dhe Engjëllorët

Gjatë qeverimit të  mbreterisë shqiptare intelektualë të shquar të kohës ngritën në shtypin bashkëkohor problemet  më  shqetsuese  që karakterizonin   shoqërinë shqiptare.  Çështja shtrohej në se vendit tonë i duhej  një  shtet e një shoqëri orientale apo oksidentale?   Kishin kaluar vetëm pak vjet që Shqipëria...

Lutfi Alia: Vittorio Sgarbi dhe Mikele Greçi nga Vlora

Pas vdekjes të kryetrimit Gjergj Kastrioti dhe pasi ranë Kruja e Shkodra, dy bastionet e fundit të rezistencës heroike të popullit tonë kundër hordhive turko-bogomile, në vitin 1479, Dozha i Venedikut dhe Sulltani, firmosën aktin e pushtimit nga Perandoria Osmane të gjitha trojeve albaneze...

Lutfi Alia: Kunavia në Regnum Albaniae - Mbretëria e Albanisë (1272 – 1368)

Me Shtetin e Arbërit (1190 – 1216), princat e dinastisë Progoni krijuan një komunitet arbëror të fortë politik, administrativ, fetar dhe kulturor, kësisoj Arkondia e Albanisë, nga njësi e thjeshtë adminsitrative bizantine, u shndërrua në bashkësi e konsoliduar trevash etnike albaneze. Në Shtetin e Arbërit perfshiheshin...

Ilia Karanxha: Pikënisje në historiografinë kastriotiane

Bartolomeo Facio (ose Fazio) ka qënë një humanist i shquar italian i cili jetoi në gjysmën e parë të shekullit të XV. Ai lindi në La Spezia (Liguria) aty nga fillimi i vitit 1400 në një familje të rangut të lartë social ku i jati i tij Paolino mbulonte në atë qytet detyrën e sekretarit të komunës. Aty nga viti 1447...

Lutfi Alia: Një katekizëm në gjuhën shqipe e vitit 1584 dhe kryengritjet e arbërve kundër Perandorisë Osmane në vitet 1584 – 1596

Në shekullin XVI, populli albanez ishte nën trysninë e pushtetit të Perandorisë Osmane dhe nën dhunën e egër për t’u nënshtruar dhe konvertuar në fenë myslimane. Megjithë tronditjen e thellë që krijuan reprazaljet e administratës dhe të ushtrisë Osmane, kishat katolike dhe ortodokse mbijetuan, madje e fuqizuan aktivitetin...

Lutfi Alia: Urdhëri Françeskan i Minorëve në Shqipëri

Dy histroianë Anastasi L. M, Bartolini R., në vepren “Breve storia della famiglia Francescana”,botim i vitit 2013 (f. 80), shkruajnë se Urdhëri i Minorëve Françeskanë, hyri në Allbania në vitin 1240. [1]Këtë mendim ata e bazojëe në të dhënat e disa historianëve dhe kronistave të mesjetës...

Edibe Osmani: Tetovarët trashëguan kulturë që nga antikiteti

Sa i përket  vallëzimit popullor shqiptar  të dhëna të dokumentuara për Tetovën me rrethinë nuk kemi. Në të mirë të këtij problemi flet   kultura e lashtë e qytetërimit  ilir,prandaj është më se e domosdoshme ta hulumtojmë  substancën e  lashtë dhe  etnogjenezën e të parëve tanë të hershme  të tyre...

Fotaq Andrea: Faik Konica - Esperantoja – një fantazi qesharake…

Mbështetur në studimet e gjuhëtarëve klasikë botërorë, por edhe tek autorë modernë të kohës së tij, Faik Konica depërton në këtë vepër në thelbin e vetë gjuhës, për të zbuluar mekanizmin e saj funksionues dhe vlerën e fjalës si motor i mendimit nga individi në shoqëri, brenda një gjuhe të caktuar, dhe nga një gjuhë në tjetrën në shoqëri të...

Shefqet Dibrani: Programi nacional i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit

Lidhja Shqiptare e Prizrenit, është organizata e parë patriotike e politike mbarëshqiptare, që u ngrit nga vet shqiptarët, në truallin shqiptar dhe që përfshiu të gjitha krahinat e vendit.Më 10 qershor 1878 u themelua Lidhja Shqiptare e Prizrenit, si organizatë politike e cila udhëhoqi të gjitha ato luftëra legjendare për...

Jahja Drançolli: Duke pritur hapjen e dyerve të qytetit dhe fortifikatës së Artanës!

Në ditën e sotme, më 1 qershor të vitit 1455, pas rrëthimit dyzetëditor kishte rënë Artana. Në pushtimin e saj mori pjesë dhe sulltan Mehmedi II, një ndër perandorët më të shquar të Perandorisë Osmane, i cili kishte gjunjëzuar dhe Kostandinopojën, qendrën e Perandorisë Bizantine. Atëbotë, në krye të këtij qyteti të lirë e ...

Nuhi Veselaj: Histori kabashase – punë, qendresë deri në vetëflijim

Më 14 mars 1999, pak para se NATO të fillojë me i bombardue caqet e Armatës milosheviçiane, forcat ushtarake policore serbe të Prizrenit nxituan të bastisnin Lagjen e Zekajve të fshatit Korishë dhe atë rast pa ndonjë shenjë paralajmërimi, në vend që të mbronin qytetarët...

Lutfi Alia: Ipeshkëvët e Dioqezës Shufragane të Kunavisë (1)

Në “Illyrici sacri”,vepra madhore e prelateve jezuitë Daniele Farlato (Daniel Farlato) dhe Jacobus Coletus (Jakopo Koleti), Kunavia prezantohet si trevë, “qytet” i lashtë, dioqezë shufragane me katedralen dhe shumë kisha e manastire, ku kanë shërbyer priftërinjë dhe murgjër të huaj dhe vendas...

Lutfi Alia: Esse për vendlindjen time

Vali është vendlindja ime, është gëzimi dhe krenaria e origjinës time, është pakti solemn i besës që kam lidhur me atë fole hyjnore,aty ku para 72 vitesherdha ne jetë dheqë më ligjeroi të drejtën të jem malësor kryelartë dhe kryemëvehte, që më bën të mos ndihem i larguar dhe i vetmuar në këtë botë të rrëmujëshm...

Fotaq Andrea: Katër letrat e fundit të Faik Konicës për mbretin Zog

Këto ditë, në vigjilje të datës së zezë të 7 prillit 1939, 80 vjet më parë, i pasionuari dhe hulumtuesi ngulmues i Letrave koniciane Bejdullah Destani – i cili ka botuar në Londër në vitin 2000, në bashkëpunim me të Madhin Robert Elsie, librin “Faik Konitza, Selected Correspondance, 1896-1942” –  nxori nga arkivi i tij personal dhe...

Avzi Mustafa: 110 vjetori nga Klubi dhe Abeceja Shqype e Kumanovës

Pas viteve 50 të shekullit 19, Bulgaria fillon një aktivit të gjerë të jetës shkollore në trevat Lindore sidomos kur Egzarhia bullgare doli hapëtash në skenë, kundër grekërve dhe serbëve. Meqenëse situata me shkollat greke dhe serbe nuk ishte e mirë, por edhe ato shkolla shpirtërore apo kishtare greke apo serbe...

Lutfi Alia: Dioqeza e Kunavisë

Në Iliri, krishtërimi u përhap me Apostullin Pal, si e thekson në letrën e tij të vitit 58 e.s, ku shkruan: "Nga Jeruzalemi deri në Iliri, kam predikuar ungjillin e Krishtit" (Letra Romakeve 15; 19). [1] Pra, pa mëdyshje, kisha iliro-arberoro është apostolike. Këtë rrethanë historike e theksojnë ...

Vladimir Haxhiraj: Qendrat arkeologjike dhe qytetërimi antik & mesjetar në trevën e Vlorës

Për të shkruar një histori të vërtetë të kombit më të lashtë jo vetëm në kontinent, por dhe më gjerë, është e domosdoshme  pavarësia politike e institucioneve  studimore dhe veçanërisht paanshmëria partiake e studiuesëve. Në fushën e albanologjisë domosdoshmëri është mosndërhyrja e politikës...

Vebi Xhemaili: Roli i gazetës Zani i Sharrit dhe kontributi i saj në mbrojtje të Shqipërisë së Bashkuar

Me  fillimin e Luftës së Dytë Botërore Shqiptarët e “banovinës së Vardarit”, kërkuan bashkim me Shqipërinë.  Rretanat politike ishin të volitshme në favor të nacionalizmit shqiptarë që kishte përgatitur popullin për bashkim me Shqipërinë. Në këto rrethana politike, kur u shkatërrua sistemi i borgjez jugosllav në prill të vitit 1941...

Fatbardha Demi: Dëshmitari dardan i Manastirit të Deçanit

Arsyeja e emërtimit ”dardan” është për t´i qëndruar besnik faktit historik se, kur u përurua Manastiri dhe ka jetuar dëshmitari ynë (shek14-të), ky objekt fetar ndodhej në trevën e  Dardanisë, emërtim i përdorur deri në shekullin e 19-të.  Ky fakt bazohet mbi dokumentet ...

Vebi Xhemaili: Krerët e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare - Kundër Kryengritjes së Ilindenit'

Por edhe sot shtrohet pyetja pse shqiptarët mysliman dhe krerët e saj më të njohur nuk morën pjesë në Kryengritjen e Ilndenit, pasi ata ishin të bindur se kjo kryengritje ishte kundër interesave të tyre nacionale. Prandaj krerët shqiptarë jo vetë që e injoruan këtë kryengritje por edhe e luftuan...

Vebi Xhemaili: Fillimi i demonstratave në Tetovë dhe grisja e flamurit kombëtar

Pas Plenumit të katërt edhe në republikën “Popullore” të Maqedonisë gjatë muajit nëntor të vitit 1968 Kuvendi Republikan i Maqedonisë formalisht kishte lejuar përdorimin e “lirë ” të flamujve të kombësive, ku hynin edhe shqiptarët. Meqë flamuri nuk u ngrit dhe nuk u përdor askund gjatë festës së 29 Nëntorit...

29 30 31 32 33
Lajme Popullore