Speciale

Pal Neçaj: Tragjedi e jetuar

Ne kujtesën e fëmirisë ruaj të freskët kohën e luftës Nacional Çlirimtare në Shqipëri. Me duket sikur i kam akoma parasyshë diskutimet, debatet dhe kundërshtit që bëheshin. Ato ishin kudo: në familje, në lagje e fshat në mes të kushrinjëve, shokve dhe miqve për qëndrimet pro dhe kundra partizave të cilët luftonin për të...

Sabile Basha: Formimi dhe veprimtaria e Organizatës Nacional Demokratike Shqiptare në Kosovë

Pas  Marrëveshjes së Mukjes,  (1943), ndaj Ballit Kombëtar, si forcë politike kombëtare zhvillohet një fushat komprometuese, duke e akuzuar drejtpërdrejt si bashkëpunëtore të fashizmit, dhe pas kësaj lindi nevoja  që krerët e saj të mblidhen dhe me ndihmën e misionarëve diplomatik të shërbimeve...

Vebi Xhemaili: Sa e madhe ishte Shqipëria sipas hartave ruse (1878-1880)

Kongresi i Berlinit, i filloi punimet më 13 qershor 1878 duke parashtruar kërkesat e grupimeve të ndara në tri sfera interesi; atyre ruse, austro-hungareze, dhe angleze. Ndërsa ndikimi osman po tërhiqej nga kufiri i tij perëndimor, administratat dhe ushtritë e tri perandorive të tjera u afruan edhe më ngushtë njëra me tjetrën...

Vebi Xhemaili: Në Dibër fitoi Shqipëria në luftë kundër xhonturqve për arsim kombëtar

Rezistenca e armatosur e shqiptarëve në vilajetin e Kosovës i frikësoi me të madhe xhonturqit dhe qeverinë e saj. Prandaj turqit e rinj e ndryshuan veprimin kundër shqiptarëve. Vendosën që nëpër mes alfabetit dhe të shkrimit në gjuhën shqipe tu imponojnë shqiptarëve qëllimet e veta, ti përçajnë shqiptarët,  për të sunduar më lehtë me...

Ajete Zogaj: Bisedë me Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha

Ditë më parë, në Këshillin e Librit u mbajt mbledhja e fundit për këtë vit(2019), dhe siq e do rendi, zonja Keçmezi-Basha, Ju para anëtarëve të Këshillit paraqitet raportin e punës një vjeçare. Mund të na thoni se çfarë pune bënë Këshilli i Librit, dhe sa respektohet libri tek ne...

Vebi Xhemaili: Xhemë Gostivari - Ikona e trimërisë shqiptare

Në rrethinën e Gostivarit në fshatin Simnicë, lindi stërnipi i Skënderbeut, Xhemë Hasë Gostivari. Ikona e trimërisë shqiptare që në këto pjesë të Shqipërisë lindore, kori 13 beteja kundër sllavo komunistëve. Prandaj duhet ndriçuar këtë figurë historike që i riktheu popullit shqiptar dinjitetin dhe heroizmin e pa shoq...

Vebi Xhemaili: Komandanti i Dervenit që gozhdoi forcat partizane

Partizanët jugosllav të Titos, assesi të depërtonin në zonën e lirë shqiptare-përgjatë rrjedhës të lumit Ilirida.Kush është komandanti i heshtur  Mememdali Osman-Çajljani nga Derveni i Shkupit. Ky ishte gjithmonë me figurat më të shquara të kombit që e vazhduan mbrojtjen kundër sulmeve bullgar...

Sabile Basha: Dokumentet që dëshmojnë diferencimin në Universitetin e Prishtinës më 1981

Diferencimet ideopolitike ndaj popullit shqiptar në përgjithësi dhe ndaj intelektualëve në veçanti gjatë okupimit jugosllav është bë në disa etapa të caktuara. Është e njohur sidomos periudha pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe aneksimit të Kosovës nga Serbia dhe Jugosllavia. Dihej se në ato vite të...

Avzi Mustafa: Grigor Përliçevi - Shkrimtari që i këndoi fatit të shqiptarëve të Rekës së Epërme

Grigor Përliçevi, ndonëse konsiderohet si “baba i poezisë maqedonase”, veprat i ka shkruar e botuar në greqisht. Për këtë arsye grekët e konsiderojnë poet të tyre, si “Homerin e kohëve të reja”, bullgarët si themelues të letërsisë së rilindjes kombëtare bullgare, vllahët thonë se ai është me origjinë vllahe...

Fotaq Andrea: Shoqata kulturore shqiptare Strasburg-Kelh promovoi librin ''Fëmijët martirë të Kosovës, 1981-1999''

Në mjedisin e Shoqatës Kulturore Shqiptare Strasburg-Kelh, zbukuruar me motive, simbole e objekte historike kombëtare, në prani të mjaft bashkatdhetarëve nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia etj., u bë këto ditë promovimi i librit « Fëmijët martirë të Kosovës » me autorë Hanëmshahe Iliazi e Nusret Pllana...

Sabile Basha: Dezinformatat e Beogradit kundër grupeve e individëve shqiptarë që vepronin kundër Jugosllavisë

Gjatë viteve1980-1990 në mes udhëheqësve të Serbisë, e Jugosllavisë- Beogradit e udhëheqësve të Prishtinës qarkullonin dhe lëshoheshin shumë komunikata, informata, shkrime të ndryshme që kryesisht për opinionin e gjerë kishin shenjën “Top sekret”.  Më 7 shkurt të vitit 1980, Kryesia e Komitetit...

Avzi Mustafa: Remzi Nesimi - Për gjuhën shqipe

Literaturës gjuhësore shqiptare i shtohet edhe libri  “PËR GJUHËN SHQIPE” i profesorit të profesorëve të gjuhës shqipe, profesor Remzi Nesimi. Ky libër studimor del në dritë kur ai nuk është më në mesin tonë.Para se të them diçka mbi veprën e Profesorit...

Sabile Basha: Libër-dëshmi për të burgosurit politik shqiptarë në Jugosllavi (1989)

Prof.dr.Sadik Mehmetit dhe Prof.dr. Hysen Matoshit “Të burgosurit politik shqiptarë në Jugosllavi (1989), Sipas dokumenteve sekrete të Ministrisë Federative të Drejtësisë dhe të Administratës” , botoi Instituti Albanologjik, Prishtinë 2019...

Sabile Basha: Libër i dhembjes dhe i krenarisë

Që në fillim dua të them se për fëmijët është shkruar, shkruhet dhe do të shkruhet vazhdimisht. Për ta u shkruan libra, e u xhiruan filma, të cilët temë trajtimi patën jetën dhe ngjarjet, të cilat përcjellin fëmijërinë e lumtur o të munguar të tyre. Por, vërtetë , kjo vepër “Fëmijët Martirë të Kosovës 1981-1999...

Fotaq Andrea: Les Pélasges, ont-ils existé?!

En tout temps, même dans les milieux scientifiques, le problème pélasgique, si discuté actuellement parmi le large public albanais, a toujours été un sac de nœuds hérité de la préhistoire humaine, à travers son ombre et sa complexité, représentant ainsi pour nombre de peuples des Balkans, disparus ou survivants...

Sabile Basha: Dëshmi për vlerësimin e situatës politike e të sigurisë në Kosovë nga kryesia e komitetit krahinor të Lidhjes Komuniste të Kosovës

Duke hulumtuar në Arkivin e Kosovës lidhur me reagimin e organeve të pushtetit për demonstratat studentore të vitit 1981, në një dosje të veçanet hasa edhe në këtë dokument, që thuhej se ishte “top sekret” dhe ishte inçizim magnetofoni. Dokumenti kishte të bënte me fjalën hyrëse të Ali Shukrisë...

Thanas Gjika: Partia asgjësoi edhe komunistët e ndershëm

Portret-biografi kushtuar Dino Th. Martikos - Gjatë historisë kombëtare të popullit shqiptar janë shquar shumë burra e gra, djem e vajza për guximin me të cilin i kanë kundërshtuar padrejtësitë dhe urdhrat e padrejta të sunduesve të huaj ose vendës. Kjo dukuri ka qenë e përhapur në shekuj, por edhe gjatë viteve...

Fotaq Andrea: E trishtë, shumë e trishtë

“Në një fshat të vogël shqiptar, një toger i këmbësorisë koloniale rri e ndjek me vështrim të ngulët, mbi një ndenjëse të gurtë pranë rrapit qendror të fshatit, një të moçëm shqiptar që prej disa çastesh ia ka marrë këngës së vajit duke i shkuar lotët çurg.- Po pse këto lot, ç’të mundon? – e pyet...

Sabile Basha: Një dokument ''Top Sekret'' për reagimet ndërkombëtare të demonstratave në Kosovë më 1981

Duke shfletuar, hulumtuar dhe studiuar dokumentet e periudhës më të re të Kosovës, me theks të veçantë demonstratat e vitit 1981, në shumë kuti të arkivit hasa materiale të cilat flitnin për informimin që bënte KQ i LKJ-së lidhur me demonstratat. Më tërhoqi vëmendjen një informatë që në fillim të saj shkruante...

Sabile Basha: Një dokument i rëndësishëm për likuidimin e Mulla Idriz Gjilanit

Muaj më parë, gjatë muajit të manifestimit “Flaka e Janarit”, 2019, në Gjilan, në organizimin Lidhjes së Historianëve, dega në Gjilan dhe nën patronatin e kryetarit të Komunës së Gjilanit, zotëri Lutfi Hazirit u organizua një tryezë shkencore për jetën dhe veprën e Mulla Idrizit- Gjilanit...

Fotaq Andrea: Mbillet në lëndinën e Pallatit të Europës në Strasburg «Lisi i Europës»

Është e njohur se më 14 korrik 1870, gjeniu Viktor Hygo mbillte në kopshtin e vet në Hauteville House, Guernesey, në prani të miqve dhe nipërve e mbesave, një lende lisi, duke e pagëzuar filizin e ardhshëm « Lisi i Shteteve të Bashkuara të Evropës ». Shumë shpejt filizi lulëzoi dhe jeton ende edhe sot i fuqishëm, duke mbartur me vete dhe duke ...

Jahja Drançolli: Beteja e Kosovës, njëra ndër ngjarjet më të rëndësishme të Europës Mesjetare

Derisa, për Betejën e Kosovës të vitit 1389, historiografia e sotme ende nuk ka mundur ta dallojë Kosovën historike nga Kosova e mitizuar, në anë tjetër Beteja e Kosovës së vitit 1448 sipas burimeve historike të kohës konsiderohet për njërën ndër betejat më të njohura të ...

Ilia Karanxha: Poezi në gjuhën arbërore për Skënderbeun në Padova

Në veprat    Icones diversorum...(Portrete të ndryshme) 1591 apo  Vitae et icones sultanorum...(Jetët dhe portrete e sulltanësh..) (1596)   të  Jean Jacques Boissard ne kemi mundësi të njihemi me disa personalitete të shquara të cilët në një mënyrë ose në një  tjetër kishin pasur të bënin me Skënderbeun...

Avzi Mustafa: Vajtimi me pagesë te shqiptarët e Rekës së Epërme

Në zakonet që kanë të bëjnë me vdekjen dhe përcjelljen e të vdekurit ekzistojnë shumë rite, që janë pagane ose parapagane. Një ndër zakonet shumë të vjetra është edhe kur një i vdekur vajtohet me një lloj të kënduari të përvajshëm.Vajtimi ka qenë i pranishëm edhe në popuj të ndryshëm...

Avzi Mustafa: Përpjekjet e shqiptarëve në Maqedoni për arsim kombëtar, shek. XIX - XX

Perandoria Osmane me reformat e Tanzimatit kishte deklaruar se të gjitha kombësive do t’u lejohet lirisht të ushtronin gjuhët e tyre në institucionet arsimore dhe fetare  me përjashtim të shqiptarëve. Banorët e truallit shqiptar thirreshin  turq, arnautë, kaurrë, latinë; por kurrë me emrin e tyre të vërtetë. Këtu gjithsesi duhet të ...

Fatbardha Demi: Shënjtori arbër që u 'kryqëzua' për të vërtetën (III)

Në vitin 1525 u fol shumë në oborrin moskovit për zhdukjen e papritur të dijetarit hellen. Një nga zërat që qarkullonin ishte se « Patriarku i Kostandinopolit me kërkesë të Vasilit III, kishte dërguar një murg me emrin Maksimilian i cili me mënçuri do ndreqte librat dhe rregullat që...

Fatbardha Demi: Shënjtori arbër që u 'kryqëzua' për të vërtetën (II)

Veprimtaria e Mihal Trivolit në Rusi s´dotë njihej në shumëllojshmërinë dhe rëndësinë e saj, po të mos ishin zbuluar rastësisht në vitin 1968 nga N.Pokrovski (?. ?. ????????? ) dosjet e tij gjyqësore në  Altae të Siberisë. (1)Ky zbulim ka një rëndësi të jashtëzakonshme...

Fatbardha Demi: Shënjtori arbër që u 'kryqëzua' për të vërtetën (I)

Rastësisht, në një program televiziv të RTSh mbi Europën (maj 2019) një specialist nga Namibia (Afrikë) i kishte paraqitur kërkesë Muzeut historik W. Humboldt në Berlin për kthimin e 20 mijë objekteve të marra padrejtësisht gjatë periudhës koloniale (1884 - 1919) nga Gjermania...

Ilia Karanxha: Francesco Sansovino dhe Engjëllorët

Gjatë qeverimit të  mbreterisë shqiptare intelektualë të shquar të kohës ngritën në shtypin bashkëkohor problemet  më  shqetsuese  që karakterizonin   shoqërinë shqiptare.  Çështja shtrohej në se vendit tonë i duhej  një  shtet e një shoqëri orientale apo oksidentale?   Kishin kaluar vetëm pak vjet që Shqipëria...

Lutfi Alia: Vittorio Sgarbi dhe Mikele Greçi nga Vlora

Pas vdekjes të kryetrimit Gjergj Kastrioti dhe pasi ranë Kruja e Shkodra, dy bastionet e fundit të rezistencës heroike të popullit tonë kundër hordhive turko-bogomile, në vitin 1479, Dozha i Venedikut dhe Sulltani, firmosën aktin e pushtimit nga Perandoria Osmane të gjitha trojeve albaneze...

Lutfi Alia: Kunavia në Regnum Albaniae - Mbretëria e Albanisë (1272 – 1368)

Me Shtetin e Arbërit (1190 – 1216), princat e dinastisë Progoni krijuan një komunitet arbëror të fortë politik, administrativ, fetar dhe kulturor, kësisoj Arkondia e Albanisë, nga njësi e thjeshtë adminsitrative bizantine, u shndërrua në bashkësi e konsoliduar trevash etnike albaneze. Në Shtetin e Arbërit perfshiheshin...

Ilia Karanxha: Pikënisje në historiografinë kastriotiane

Bartolomeo Facio (ose Fazio) ka qënë një humanist i shquar italian i cili jetoi në gjysmën e parë të shekullit të XV. Ai lindi në La Spezia (Liguria) aty nga fillimi i vitit 1400 në një familje të rangut të lartë social ku i jati i tij Paolino mbulonte në atë qytet detyrën e sekretarit të komunës. Aty nga viti 1447...

Lutfi Alia: Një katekizëm në gjuhën shqipe e vitit 1584 dhe kryengritjet e arbërve kundër Perandorisë Osmane në vitet 1584 – 1596

Në shekullin XVI, populli albanez ishte nën trysninë e pushtetit të Perandorisë Osmane dhe nën dhunën e egër për t’u nënshtruar dhe konvertuar në fenë myslimane. Megjithë tronditjen e thellë që krijuan reprazaljet e administratës dhe të ushtrisë Osmane, kishat katolike dhe ortodokse mbijetuan, madje e fuqizuan aktivitetin...

Lutfi Alia: Urdhëri Françeskan i Minorëve në Shqipëri

Dy histroianë Anastasi L. M, Bartolini R., në vepren “Breve storia della famiglia Francescana”,botim i vitit 2013 (f. 80), shkruajnë se Urdhëri i Minorëve Françeskanë, hyri në Allbania në vitin 1240. [1]Këtë mendim ata e bazojëe në të dhënat e disa historianëve dhe kronistave të mesjetës...

Edibe Osmani: Tetovarët trashëguan kulturë që nga antikiteti

Sa i përket  vallëzimit popullor shqiptar  të dhëna të dokumentuara për Tetovën me rrethinë nuk kemi. Në të mirë të këtij problemi flet   kultura e lashtë e qytetërimit  ilir,prandaj është më se e domosdoshme ta hulumtojmë  substancën e  lashtë dhe  etnogjenezën e të parëve tanë të hershme  të tyre...

28 29 30 31 32
Në Fokus