Speciale

Avzi Mustafa: Morali i një kohe te “Gjarpri i shtëpisë

Francis Becon-i, në studimet tij, ka thënë se “ka libra që duhet të shijohen, disa të gëlltiten pa përtypur dhe një pakicë që duhet të përtypen e të treten”. Kjo do të thotë sedisa libra janë për t’u lexuar pjesë-pjesë, disa janë për kuriozitet dhe një pakicë duhen të lexohen tërësisht dhe me kujdes e vëmendje . Një roman...

Enver Memishaj: Qarkorja e Ahmet Zogut në Kongresin e Lushnjës

Këtë vit populli shqiptar kujton dhe feston 100 vjetorin e Luftës heroike të Vlorës, 5 qershor – 3 shtator 1920. Për këtë luftë ka një mirëkuptim të plotë midis historianëve dhe studjuesve se ajo luftë vulosi me gjakun e mbi 200 dëshmorëve vendimet e Kingresit të Lushnjës, rishpalli Pavarësinë Kombëtare ...

Lutfi Alia: Kongresi i parë Gjuhësuer Shqiptar i vitit 1895 në Koriliano

Nga më i vjetri shkrim shqip i vitit 1167, i zbuluar nga historiani Nicolae Jorga në doreshkrimet e Bibliotekës ”Laurentiana” në Firence (Ashburnham 1167 Lauren­tiana) (Hasan Aliaj “Rrenjet” Nr. 17. 2019) dhe deri në Kongresin e Manastirit 1908, patriotët shqiptar kanë bërë përpiekie titanike për të ruajtur...

Jahja Drançolli: Si u “Shpikë” koncepti "Metohija” për të zëvendësuar Rrafshin e Dukagjinit?!

Kriza Lindore e shoqëruar me një sërë ndryshime politike, të cilat kishin sjellur në jetë përveç tjerash edhe shtete moderne të Ballkanit, si, Greqia, Bullgaria, Serbia e ndonjë tjetër, shtete këto të cilat aspironin edhe territore të reja. Ndërkaq, territoret e Shqipërisë Etnike, të cilat gjatë kësaj kohe kishin mbetur...

Fotaq Andrea: Një vështrim, një lot, një trishtim – o Zot sa pikëllim!

Ky shkrim merr shkas nga disa mesazhe përgëzimi që morëm pas botimit që i bëmë para disa ditësh tek forumet “Fjala e lirë” dhe “Zemra shqiptare” të poezisë sonë “Vrasje e dëlirësisë foshnjore”, duke rikujtuar karantinën shqiptare të vitit të zi ’97 në këto ditë të pazakonta ngujimi botëror si pasojë ...

Fatbardha Demi: Dy fjalë që ndryshuan historinë e botës (II)

Në të gjitha studimet që kanë lidhje me toponimet gjeografike apo emërtimet e njerëzve të lashtësisë dhe atyre në mite, ajo që vihet re është se, shfrytëzohet metoda historike ose gjuhësore apo gërshetimi i të dyjave shkencave (historiko-gjuhësore).  Mirëpo, shumë fjalë dhe emërtime morrën...

Sinan Gashi: Kosova e Hamit Kokalarit

Janë disa autorë dhe vepra që mbesin, pa fajin e tyre, të skajuara, shpesh edhe deri në harresë asgjësuese, e që, në të vërtetët, ato kanë në vete përherë aktualitet si vlerë shkencore a letrare por dhe si dëshmi e një kohe. Madje disa gjëra që janë thënë dhe gjetur njëherë, askurrë më nuk aktualizohen...

Fotaq Andrea: Vrasje e dëlirësisë foshnjore

Mars ’97, karantina e vitit të zi kur shkreheshin armët 24 orë rresht dhe u tremben edhe vetë engjëjt mbrojtës të Shqipërisë. Lehtë-lehtë e mori, lehtë-lehtë e pështolli në krahët e vetPuhizë e dashurisë. E mori, e zu ta përkundë, ta ninullojë, me këngëz plot ëmbëlsi...

Fotaq Andrea: ''Faleminderit miq shqiptarë''

Është ky titulli i një punimi vizatimor, realizuar këto ditë nga artisti i shquar italian Fabio Vettore, të cilin ai e konkretizoi me shumë dashuri e mirënjohje në përgjigje të vatjes së mjekëve shqiptarë në Itali (mars 2020) për të luftuar pandeminë në rajonet veriore të Italisë  më të prekura nga kovid19....

Marjan Sebaj-Sopi: Masakra e Mejës – Rrugë e Kalvarit

Çmimi i lirisë gjithmonë është tejet i lartë, sepse liria fitohet me shumë flijime, dhurime, vetëmohime, deri te dhënia e jetës dhe asgjësimi i vetvetes me një qëllim të veçantë: që të tjerët të jenë mirë dhe të lirë, që ta shijojnë ...

Fotaq Andrea: Njeriu Faik me përkushtim Shqipërinë moderne

“Albania dhe Vjena” është një libër me plot të papritura, ku shfaqen mjaft episode e personazhe historikë, por sidomos puna dhe lufta këmbëngulëse e Konicës për të kapërcyer pengesat e vështirësitë, madje edhe vetë kufizimet e « censurat » që synonin ta formatonin « Albania-n » brenda një kuadri të ngushtë gjuhësor e historiko-kulturor. Konica...

Jahja Drançolli: Gëzuar Ditëlindjen Romë!

Megjithë pandeminë që është duke dominuar Italinë, Roma, ende feston 21 prillin duke respektuar kështu traditën e themelimit të qytetit nga Romuli (Romulus), pikërisht në këtë ditë të vitit 753 para erës tonë. Ditëlindja e Romës u kujtua që në kohëra të lashta nga banorët e saj me një aheng të quajtur...

Kolë Tahiri: Dera e Selmanëve të Grisë

Dera e Selmanve te Grise, alias Shtepija e Sadik Selmanit, ka qene ndertuar qellimisht ne kryqezimin e rrugeve te lidhnin krahinat e largeta midis tyre, si te Malesise Mire e me larg: Gjakova, Dukagjini e Puka etj. Aty bashkoheshin rruget kembesore  kryesore qe lidhnin krahinat e Gashit e Krasniqes...

Lutfi Alia: 250 vjet më parë

250 vjet më parë, Leopold Mozart dhe djali i tij Wolfgang, ishin në Roma. Ditën e merkurës së shenjtë të 11 prillit 1770, asistuan në Meshën që zhvillohej ne Kapelen Sistine, ku dëgjuan të famëshmen Miserer  (Meshirë) opera e Gregorio Alegri, kompozuar rreth vitit 1630, me frymezim nga sallma 50 e Biblës...

Jahja Drançolli: Dedikimet artistike të Viktor Karpaçit dhe Cikli i Arbërve në vitet 1502-1504/8, Venedik!

Pa dyshim, njëri ndër burrat më të mëdhenj të Shkollës së Arbërve në Venedik qe Viktor Karpaçi, një piktor me origjinë arbërore, i cili sipas talentit të tij të rrallë, u ngritë në piramidën e piktorëve më të njohur të Renesansës. Lindi midis viteve 1455-1465 dhe vdiq në fund të vitit 1525 apo në fillim të vitit 1526...

Fotaq Andrea: “Njeriu Vitruvian” i Moikom Zeqos

I dashur Moikom,Duke më dërguar esenë tënde « Njeriu Vitruvian » – një shkrim sa rrëmbyes e gllabërues, aq edhe universalis e quint-essencialis – ti më kërkove shkurt, shumë shkurt, mendim që, në këtë rast, mua do më reduktohej në çast në një përgjigje të thjeshtë, të matur, të kursyer : « Aty-brenda, “Njeriut Vitruvian”...

Lutfi Alia: Poeti ilir Publius Papinius Statius

Ilirët popullonin pjesën perëndimore të gadishullit Ballkanik, ishin popuj me histori e me kulturë dhe flisnin gjuhën ilire. Në trojet ilire kanë lulëzuarshumëqytete siDurresi, Shkodra, Rizoni, Dioklea, Ulqini, Dimali, Valona, Bylis,Butrinti, Ulpiana etj, etj dhe në veçanti Gylacea, të cilin helenët e quajtën Apollonia...

Halil Gashi: 95 vjeçari nga Peja rrëfen për Masakrën e Tivarit

Më 18 dhjetor 1944 në emër të mobilizimit për ushtri na tubuan neve  shumë të rinjëve Pejanë, mbi 50 veta vetëm nga qyteti dhe shumë të tjerë nga rrethi i Pejës, na grumbulluan në objektin e Gjimnazit të Pejës dhe aty qëndruam  më shumë se një muaj deri sa erdhi nje brigadë ushtarake e quajtur  ‘’Bokelska Brigada’’  të cilët pas...

Ilmi Veliu: 75 vjet - Masakra e Tivarit

Jugosllava e Titos, me Tempo,Dushan Mugosha e Milladin Popovç, ishin projektantët e kësaj masakre por edhe Enver Hoxha qëndronte pas tyre. Jugosllavija e pranoi këtë kasaphane por shteti shqiptar ka heshtur, duke e mbuluar me harresë , aq më tepër që ky akt tragjedisë kosovare kaloi nëpër...

Saimir Lolja: Piri, Epiri, Gjergj Kastrioti Prijësi i Albanias dhe Epirit

Piri ishte një qytezë malore që nga lashtësia e tej largët e deri kur hordhitë osmane të Errësirës u derdhën mbi trojet arbërore. Vendndodhja e tij është afër fshatit Zhulat të Gjinokastrës.Gazetari Marin Mema i shfaqi rrënojat e asaj qyteze të munguar në histori në pjesën “Gjurmë Shqiptare – Zbulimi i madh që ndryshon...

Fotaq Andrea: ''Njerëzit binin porsi miza''

Ky titull i frikshëm, me frazeologji të fuqishme dhe tone plot tragjizëm, à la Boccaccio, buron drejtpërdrejt nga pena erudite dhe enciklopedike e Faik Konicës. Është nxjerrë nga një shkrim i tij botuar te almanaku “Kalendari i Maleve”, Bruksel, 1900, ku jepet njëfarësoj historiku i shpejtë i përhapjes së murtajës...

Sabile Basha: Pashë dashnin tande, nanë

Pashë dashnin tande, nanëSi munde me shkuaPa me dashtëPa më përkëdhelPa me njohur Pashë dashnin tande, nanëSi munde me shkuaE unë gjithë andej të kërkovaTe çdo grua...

Kolë Tahiri: Grija e Tropojës, model edhe i harmonisë fetare

Fshati Gri gjendet ne Malesine e Gjakoves, qe ndryshej quhet edhe Malesia e Mire. Banoret e ketij fshati jane autokton, me origjine te lashte Dardane, cka do te thote jane te Trungut ilirian. Fshati ka terren kodrinor e fushor rrethuar nga plantacioni gjigand i geshtenjave, nje nga me te famshemit e te medhenje ne Ballkan...

Lutfi Alia: Gëzuar Ditën e Verës

Më 14 mars, në një atmosferë festive, shqiptarët kremtojnë Ditën e Verës, që ishte, është dhe do të jetë festa më e bukur popullore mbarë shqiptare.Festa hiroshe Dita e Verës e ka origjinën në antikitetin iliro-albanez,e ruajtur e transmetuar me tërë bukurinë e saj në ditët tona dhe per keto vlera është...

Sabile Basha: Përpjekjet për balancë gjinor në dokumentet ndërkombëtare

Problemi i balancës gjinore nëpër shekuj nuk ishte problem vetëm i një individi, gjinie, apo i një shteti. Kjo çështje me kalimin e viteve filloi të shqetësoj opinionin e gjerë ndërkombëtar. Për ti eliminuar padrejtësitë e shumta  që u manifestonin ndaj njërës gjini apo tjetrës, organizatat e...

Sabile Basha: Qëndresa e grave të familjes Jashari

Të nderuar të pranishëm, po e filloi këtë kumtesë me thënjejn e filozofit të njohur gjerman Hegelit se çfarë bëri populli shqiptarë në përgjithësi, Kosova e Jasharajt në veçanti për lirinë që nuk e patëm.Çlirimi i Kosovës është vepër e disa brezave të popullit shqiptar për çlirim dhe bashkim kombëtar ndërsa...

Avzi Mustafa: Me gjak u ndërtua, me djersë duhet mbrojtur

Lufta për gjuhën dhe shkollën shqipe, që populli ynë e ka zhvilluar me shekuj, përfaqëson faqet më të ndritura, por edhe më të përgjakura, të historisë sonë kombëtare. Rilindësit, duke kuptuar kompleksivitetin e momenteve historike për ta ruajtur qenien e identitetit kombëtar, dhanë kushtrimin se...

Sabile Basha: Heroizmi i gruas shqiptare parë nga të huajt

Jeta e kombeve më së shumti iu ngjan jetës së burimeve, e rolin e burimeve në jetën e kombeve e luan me një dinjitet të lart edhe gruaja. Gruaja, është burim i të gjithave: i lindjes, i përtëritjes dhe i qëndresës. Edhe nëna shqiptare, është pjesë e pa ndashme e këtyre burimeve. Ajo në shikim të parë e brishtë...

Fahri Dahri: Masakra e 23 shkurtit 1913 në Paramëthi

107 Vite më parë, Paramëthinë e pushtoi dragoi- gjarpëri mitik. Ishte 23 Shkurt (Flevar) i vitit 1913, kur “Azdërhalli”(¹) shqeu nofullat dhe nxorri dhëmbët e helmatisura; u armatos me mjetet luftarake të kohës dhe u zvarrit nëpër nahinë e Paramëthisë për të kryer aktin barbar, duke përdorur pushkët, kondakët e pushkëve...

Sabile Basha: Terrori shtetëror jugosllav ndaj krijuesve ishte i dhunshëm dhe barbar

Sot vërtet jam shumë e nderuar që më jepet Çmimi Jetësor “Azem Shkreli”, një çmim që është një më prestigjiozët letrar që jepet në Republikën e Kosovës. Gjithashtu, ndihem krenare edhe për arsye se këtë çmim ma jep Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, po ashtu edhe për emrin e poetit që mban emrin...

Sabile Basha: Personaliteti i Idriz Seferit në shkrimet e Sadulla Brestovcit

Para disa viteve, kur Instituti i Historisë së Kosovës kishte organizua simpoziumin për jetën dhe veprën e Idriz Seferit, unë, me atë rast përgatita dhe paraqita temën “Veprimtaria atdhetare e familjes Seferi”. E punova gjatë dhe, me një përkushtim shkencor, por nga ajo që mëtoja, më dolën dhe u hapën shumë vështirësi e dilema...

Fatbardha Demi: Dy fjalë që ndryshuan historinë e botës (I)

Ky studim bazohet në metodën që ka zënë vend të rëndësishëm në shkencën historike të shekullit të 20-të, të emërtuar “filozofia e historisë”, por që akoma nuk ka mundur të hyjë në derën shekullore të  Akademise sonë Albanologjike.Patrick Lancaster Gardiner (1922-1997) “Philosophy of history...

Sabile Basha: Çka do bëjë pritja pa mua

Gjumi i papërgatitur për rrugëMë hanë tmerrësisht rrugënÇdo gjymtyrë të lodhur ma gjumonNuk më shikon dot në syNga urrejtja dhe xhelozia e përgjumur. Nata mbrëmë, polliDrithërimë gjumore jashtë planetareDhe ende nuk e diKu fjeti gjumi i përgjumur...

36 llojet e torturave të tmerrshme që u përdorën gjatë diktaturës komuniste

Rrahje me dru, shpim i mishit me tel të djegur, futja e kripës në mish, lënia në ujë të ftohtë, lënia pa bukë deri në vdekje, varje me kokëposhtë, shtrëngimi i gjinjve me pinca, maçoku në tumane, mbushja e gojës me kripë , futja e jashtqitjes në gojë…

Enver Memishaj: Major Ahmet Lepenica në mbrojtje të Kongresit të Lushnjës

Major Ahmet Lepenica lindi në Lepenicë të Vlorës në vitin 1872. Në ushtrinë turke, u dallua si ushtarak i lindur dhe u dërgua  në një kurs dy vjeçar ushtarak që e kreu me rezultate të shkëlqyera. Nga ushtar për vleftë trimërie arriti gradën kapiten, po për vleftë trimërie kundër rebelëve të Haxhi Qamilit, më 1914...

27 28 29 30 31
Në Fokus