Speciale

Lutfi Alia: Tetë medaljone me portretin e Gjergj Kastriotit Skënderbeut të Shek. XV

Në shekujt e mesjetës, populli ynë përjetoi qytetërimin perëndimor, respiroi kultu-rën europiane dhe ishte e mbetet pjesë integrale e Europës. Eqerem Çabej shkruan: “Dalmacia dhe Albania e më pas Ishujt Jonikë, janë vendet, që u hapën direkt e më tepër ndaj influencës kulturore të perëndimit...

Qazim Namani: Familja Gjinolli dhe sundimi i tyre në qytetin e Vrajës

Gjatë shekullit XVIII dhe fillim të shekullit XIX, Pashallarët shqiptar qeverisnin si gjysmë të pavarur, e kishin ushtrinë e tyre, mirëpo dhe shpesh herë i harxhonin potencialet e tyre ushtarake, duke luftuar mes veti, për grabitje të pronës, dhe territoreve të njëri tjetrit...

Qazim Namani: Luftërat ballkanike dhe pushtimi i trojeve shqiptare deri në Durrës nga ushtria serbe gjatë vitit 1912

Për shtrirjen e shqiptarëve edhe në pjesën qendrore të Serbisë gjatë shekullit XVIII e XIX, gjejmë burime të shkruara edhe nga autorët serbë ( Shih Fig, 1). Duke ditur se në këtë periudhë nuk kishte popullatë turke që jetonin nëpër qytetet e Ballkanit, mund të pohojmë se pjesa dërrmuese e banorëve ...

Qazim Namani: Cila është e vërteta për prejardhjen kombëtare të hulumtuesit Atanasije Urosheviqit

Atanasije Urosevici, i lindur me 14 tetor të vitit 1898, në qytetin e Gjilanit, dhe ka vdekur në Beograd. Me datën 17 tëtor të vitit 1992, vetëm 3 ditë pasi i mbushi plotë 94 vite jetë.Në burimet serbe thuhet se: Atanasije Urosevici ishte një gjeograf, antropogjeograf dhe etnolog serbë, i cili ka dhënë një kontribut të madh...

Saimir Lolja: Përjetësia e gjuhës shqipe që nga fillimi

Në fillim, njeriu ka një gjuhë dhe pastaj e len...gjuhën ose jo. Gjuhë natyrore shqip domethënë të përdorësh gjuhën në gojë për të shqiptuar fjalët. Përjetësia e Shqipes (Speech, ang.) gjuhës shqipe qëndron tek fjalët e saja që janë në vetvete shprehje fjalore, pjesë fjalie ose fjali të shkurtra. Edhe gjuha...

Sabile Basha: Josif Bageri dhe karakteri kombëtar i gazetës “Shqypeja e Shqypenis” 87

Njëra ndër gazetat me shkrime më demokratike të kohës së Rilindjes sonë Kombëtare padyshim se ishte  gazeta “Shqypeja e Shqypenisë”, e cila ishte botuar në Sofje të Bullgarisë. Gazeta në fjalë kishte filluar të botohej që nga 18 maji i vitit 1909 e deri më 2 prill 1911. Fillimisht kishte filluar të botohej në...

Ilmi Veliu: Milo dhe Nano thonë se nëna e Kastriotit ishte serbe!

I përshëndes ata që pranojnë se nëna e Kastriotit ishte shqiptare po edhe dy ,,shkencëtarët,, e famshëm; grekun Paskal Milo dhe serbin Mustafa Nano. Olsi Jazexhi e anëshkaluam sepse ai te kisha serbe ne Kosovë ishte fotografuar duke përshëndetur me tre gishta, ashtu si pershendesin serbet...

Mid’hat Frashëri: Vlora më 1912 dhe 1920

Vlorë, një emër paskëtaj i lidhur me historinë e Shqipërisë; me lidhje të zgjidhshme.Dy data 1912 dhe 1920, dy ngjarje, dy flakë. E dyta plotësoi të parën, e mbaroi, e forcoi, i dha shkëlqim, e bëri të vërtetë, reale, e shpëtoi prej mjegullës dhe dyshimit. E para i hapi udhë të dytës, po e dyta i dha trup..

Fotaq Andrea: 19 vjet më parë, shuarja e një Njeriu të lartë fisnik, Jusuf Vrionit

Është e vështirë të shkruash për mbresa dhe vite të shkuara, mbërthyer në kuadrin e tyre të caktuar historik, politik e shoqëror, ku përfshihet një pjesë e mirë e jetës sonë, sidomos vitet më të ethshme të rinisë profesionale. Është e vështirë, sepse, ndonëse nga një pikëpamje ato mund të cilësohen...

Sinan Gashi: Shtegtimi një dorëshkrimi

Njëqind vjet iu desh rrugëtimit të dorëshkrimit të romanit "Pengu i kaçakëve" të shkrimtarit tonë Gjerasim Qiriazi, për të komunikuar me lexuesin e kombit të vet. Madje - madje për këtë vepër as që dinte kush deri në ditët e vona, por përmendeshin të dhënat e tjera për aktivitetin e rrallë të tërë familjes Qiriazi...

Xhemaledin Salihu: Ndryshimet administrative territoriale në Republikën Popullore të Serbisë, 1834-1954

Ka nevoja imperative gjeografike dhe ekonomike. Kjo ishte e qartë: lugina e Moravës dhe Vardarit janë një tërësi gjeografike, në to patjetër duhet të ndërtohet një shtet. Në këte duhet kërkuar edhe at synimin, i cili është zhvilluar në Serbinë e Moravës, që ajo të shtrihet dhe të zgjërohet kah Jugu, në Luginën e Vardarit...

Fotaq Andrea: Hasan Prishtina - Një Shqipëri, pa shqiptarët e Kosovës do të ishte një trup pa shpirt

I ndodhur në Romë në vitet 1919-1920, Hasan Prishtina, para se të vihej në krye të dërgatës së Komitetit "Mbrojtja Kombëtare e Kosovës" në Konferencën e Paqes në Paris, i dërgon në Lozanë të Zvicrës, patriotit Sotir Kolea dy telegrame në gjuhën frënge që i japim të përkthyera për herë të parë për publikun e gjerë...

Fotaq Andrea: Fillesë e një korrespondence të gjatë e të rregullt me Moikomin

I dashur Moikom,Sigurisht që ma ke dërguar me shumë dashuri librin tënd me vizatime "Metaforat memece",duke më nderuar ndër të parët miq e shokë, sapo e botove më 2014.Libri më la mbresa të thella dhe më kujtohet shumë mirë se si më nxiti atë vit që ta thelloja edhe unë teknikën time të vizatimit me...

Sinan Gashi: Tre arkitektë gjenialë shqiptarë të përmasave botërore

Edhe në lëmin e arkitekturës, krijuesit shqiptarë kanë dëshmuar, me veprat e tyre nëpër botë, se janë personalitete gjeniale, duke mbetur veprat e tyre shëmbëllesë e jashtëzakonshme e aftësisë krijuese si dhe e vlerave estetike tejkohore.Ndër të tillët do radhitur Arkitekt Sinanin...

Avzi Mustafa: Morali i një kohe te “Gjarpri i shtëpisë

Francis Becon-i, në studimet tij, ka thënë se “ka libra që duhet të shijohen, disa të gëlltiten pa përtypur dhe një pakicë që duhet të përtypen e të treten”. Kjo do të thotë sedisa libra janë për t’u lexuar pjesë-pjesë, disa janë për kuriozitet dhe një pakicë duhen të lexohen tërësisht dhe me kujdes e vëmendje . Një roman...

Enver Memishaj: Qarkorja e Ahmet Zogut në Kongresin e Lushnjës

Këtë vit populli shqiptar kujton dhe feston 100 vjetorin e Luftës heroike të Vlorës, 5 qershor – 3 shtator 1920. Për këtë luftë ka një mirëkuptim të plotë midis historianëve dhe studjuesve se ajo luftë vulosi me gjakun e mbi 200 dëshmorëve vendimet e Kingresit të Lushnjës, rishpalli Pavarësinë Kombëtare ...

Lutfi Alia: Kongresi i parë Gjuhësuer Shqiptar i vitit 1895 në Koriliano

Nga më i vjetri shkrim shqip i vitit 1167, i zbuluar nga historiani Nicolae Jorga në doreshkrimet e Bibliotekës ”Laurentiana” në Firence (Ashburnham 1167 Lauren­tiana) (Hasan Aliaj “Rrenjet” Nr. 17. 2019) dhe deri në Kongresin e Manastirit 1908, patriotët shqiptar kanë bërë përpiekie titanike për të ruajtur...

Jahja Drançolli: Si u “Shpikë” koncepti "Metohija” për të zëvendësuar Rrafshin e Dukagjinit?!

Kriza Lindore e shoqëruar me një sërë ndryshime politike, të cilat kishin sjellur në jetë përveç tjerash edhe shtete moderne të Ballkanit, si, Greqia, Bullgaria, Serbia e ndonjë tjetër, shtete këto të cilat aspironin edhe territore të reja. Ndërkaq, territoret e Shqipërisë Etnike, të cilat gjatë kësaj kohe kishin mbetur...

Fotaq Andrea: Një vështrim, një lot, një trishtim – o Zot sa pikëllim!

Ky shkrim merr shkas nga disa mesazhe përgëzimi që morëm pas botimit që i bëmë para disa ditësh tek forumet “Fjala e lirë” dhe “Zemra shqiptare” të poezisë sonë “Vrasje e dëlirësisë foshnjore”, duke rikujtuar karantinën shqiptare të vitit të zi ’97 në këto ditë të pazakonta ngujimi botëror si pasojë ...

Fatbardha Demi: Dy fjalë që ndryshuan historinë e botës (II)

Në të gjitha studimet që kanë lidhje me toponimet gjeografike apo emërtimet e njerëzve të lashtësisë dhe atyre në mite, ajo që vihet re është se, shfrytëzohet metoda historike ose gjuhësore apo gërshetimi i të dyjave shkencave (historiko-gjuhësore).  Mirëpo, shumë fjalë dhe emërtime morrën...

Sinan Gashi: Kosova e Hamit Kokalarit

Janë disa autorë dhe vepra që mbesin, pa fajin e tyre, të skajuara, shpesh edhe deri në harresë asgjësuese, e që, në të vërtetët, ato kanë në vete përherë aktualitet si vlerë shkencore a letrare por dhe si dëshmi e një kohe. Madje disa gjëra që janë thënë dhe gjetur njëherë, askurrë më nuk aktualizohen...

Fotaq Andrea: Vrasje e dëlirësisë foshnjore

Mars ’97, karantina e vitit të zi kur shkreheshin armët 24 orë rresht dhe u tremben edhe vetë engjëjt mbrojtës të Shqipërisë. Lehtë-lehtë e mori, lehtë-lehtë e pështolli në krahët e vetPuhizë e dashurisë. E mori, e zu ta përkundë, ta ninullojë, me këngëz plot ëmbëlsi...

Fotaq Andrea: ''Faleminderit miq shqiptarë''

Është ky titulli i një punimi vizatimor, realizuar këto ditë nga artisti i shquar italian Fabio Vettore, të cilin ai e konkretizoi me shumë dashuri e mirënjohje në përgjigje të vatjes së mjekëve shqiptarë në Itali (mars 2020) për të luftuar pandeminë në rajonet veriore të Italisë  më të prekura nga kovid19....

Marjan Sebaj-Sopi: Masakra e Mejës – Rrugë e Kalvarit

Çmimi i lirisë gjithmonë është tejet i lartë, sepse liria fitohet me shumë flijime, dhurime, vetëmohime, deri te dhënia e jetës dhe asgjësimi i vetvetes me një qëllim të veçantë: që të tjerët të jenë mirë dhe të lirë, që ta shijojnë ...

Fotaq Andrea: Njeriu Faik me përkushtim Shqipërinë moderne

“Albania dhe Vjena” është një libër me plot të papritura, ku shfaqen mjaft episode e personazhe historikë, por sidomos puna dhe lufta këmbëngulëse e Konicës për të kapërcyer pengesat e vështirësitë, madje edhe vetë kufizimet e « censurat » që synonin ta formatonin « Albania-n » brenda një kuadri të ngushtë gjuhësor e historiko-kulturor. Konica...

Jahja Drançolli: Gëzuar Ditëlindjen Romë!

Megjithë pandeminë që është duke dominuar Italinë, Roma, ende feston 21 prillin duke respektuar kështu traditën e themelimit të qytetit nga Romuli (Romulus), pikërisht në këtë ditë të vitit 753 para erës tonë. Ditëlindja e Romës u kujtua që në kohëra të lashta nga banorët e saj me një aheng të quajtur...

Kolë Tahiri: Dera e Selmanëve të Grisë

Dera e Selmanve te Grise, alias Shtepija e Sadik Selmanit, ka qene ndertuar qellimisht ne kryqezimin e rrugeve te lidhnin krahinat e largeta midis tyre, si te Malesise Mire e me larg: Gjakova, Dukagjini e Puka etj. Aty bashkoheshin rruget kembesore  kryesore qe lidhnin krahinat e Gashit e Krasniqes...

Lutfi Alia: 250 vjet më parë

250 vjet më parë, Leopold Mozart dhe djali i tij Wolfgang, ishin në Roma. Ditën e merkurës së shenjtë të 11 prillit 1770, asistuan në Meshën që zhvillohej ne Kapelen Sistine, ku dëgjuan të famëshmen Miserer  (Meshirë) opera e Gregorio Alegri, kompozuar rreth vitit 1630, me frymezim nga sallma 50 e Biblës...

Jahja Drançolli: Dedikimet artistike të Viktor Karpaçit dhe Cikli i Arbërve në vitet 1502-1504/8, Venedik!

Pa dyshim, njëri ndër burrat më të mëdhenj të Shkollës së Arbërve në Venedik qe Viktor Karpaçi, një piktor me origjinë arbërore, i cili sipas talentit të tij të rrallë, u ngritë në piramidën e piktorëve më të njohur të Renesansës. Lindi midis viteve 1455-1465 dhe vdiq në fund të vitit 1525 apo në fillim të vitit 1526...

Fotaq Andrea: “Njeriu Vitruvian” i Moikom Zeqos

I dashur Moikom,Duke më dërguar esenë tënde « Njeriu Vitruvian » – një shkrim sa rrëmbyes e gllabërues, aq edhe universalis e quint-essencialis – ti më kërkove shkurt, shumë shkurt, mendim që, në këtë rast, mua do më reduktohej në çast në një përgjigje të thjeshtë, të matur, të kursyer : « Aty-brenda, “Njeriut Vitruvian”...

Lutfi Alia: Poeti ilir Publius Papinius Statius

Ilirët popullonin pjesën perëndimore të gadishullit Ballkanik, ishin popuj me histori e me kulturë dhe flisnin gjuhën ilire. Në trojet ilire kanë lulëzuarshumëqytete siDurresi, Shkodra, Rizoni, Dioklea, Ulqini, Dimali, Valona, Bylis,Butrinti, Ulpiana etj, etj dhe në veçanti Gylacea, të cilin helenët e quajtën Apollonia...

Halil Gashi: 95 vjeçari nga Peja rrëfen për Masakrën e Tivarit

Më 18 dhjetor 1944 në emër të mobilizimit për ushtri na tubuan neve  shumë të rinjëve Pejanë, mbi 50 veta vetëm nga qyteti dhe shumë të tjerë nga rrethi i Pejës, na grumbulluan në objektin e Gjimnazit të Pejës dhe aty qëndruam  më shumë se një muaj deri sa erdhi nje brigadë ushtarake e quajtur  ‘’Bokelska Brigada’’  të cilët pas...

Ilmi Veliu: 75 vjet - Masakra e Tivarit

Jugosllava e Titos, me Tempo,Dushan Mugosha e Milladin Popovç, ishin projektantët e kësaj masakre por edhe Enver Hoxha qëndronte pas tyre. Jugosllavija e pranoi këtë kasaphane por shteti shqiptar ka heshtur, duke e mbuluar me harresë , aq më tepër që ky akt tragjedisë kosovare kaloi nëpër...

Saimir Lolja: Piri, Epiri, Gjergj Kastrioti Prijësi i Albanias dhe Epirit

Piri ishte një qytezë malore që nga lashtësia e tej largët e deri kur hordhitë osmane të Errësirës u derdhën mbi trojet arbërore. Vendndodhja e tij është afër fshatit Zhulat të Gjinokastrës.Gazetari Marin Mema i shfaqi rrënojat e asaj qyteze të munguar në histori në pjesën “Gjurmë Shqiptare – Zbulimi i madh që ndryshon...

Fotaq Andrea: ''Njerëzit binin porsi miza''

Ky titull i frikshëm, me frazeologji të fuqishme dhe tone plot tragjizëm, à la Boccaccio, buron drejtpërdrejt nga pena erudite dhe enciklopedike e Faik Konicës. Është nxjerrë nga një shkrim i tij botuar te almanaku “Kalendari i Maleve”, Bruksel, 1900, ku jepet njëfarësoj historiku i shpejtë i përhapjes së murtajës...

24 25 26 27 28
Në Fokus