Speciale

Dorian Koçi: “Muza” e Rezistencës Antikomuniste

Figura e Musine Kokalarit pavarësisht ndryshimit të sistemeve politike nuk është trajtuar ende në dimensionin e saj të plotë intelektual. Përveçse një shkrimtare e talentuar dhe njeri i letrave ajo ka pasur dhe një angazhim të fuqishëm intelektual dhe politik në shoqërinë shqiptare të pas luftës...

Gëzim Llojdia: Cilat ishin uniformat e trupës vullnetare të vitit 1920?

Dr Ariola Prifti: studimi i një uniforme të “trupit vullnetar”  në fondet etnografike të qendrës së studimeve albanologjike.Ky studim lindi si pasojë e identifikimit të kësaj uniforme në Fondet Etnografike të Qendrës së Studimeve Albanologjike. Uniforma ruhet në fonde dhe bën pjesë në objektet që nuk...

Haxhi Mehmetaj: Kisha e Vrellës nder kishat me të vjetra në Dardani

Sipas gjetjes të qeramikës  dhe monedhës së bronzit të perandorit Justinian, bazilika i takon Antikitetit të Vonë, shek. IV - VI pas Krishtit. Ndërsa gjetja e monedhës së bronzit të perandorit Romanus III Argyrus (1028 – 1034), në afërsi të bazilikës, dëshmon që kjo bazilikë do të ketë qenë në...

Lutfi Alia: Perikopea e Ungjillit të Shën Matteos shkruar në Gjuhën Shqipe, Shek. XIII – XIV

Shkrimet më të herëshme në gjuhën shqipe nuk i përkasin krijimtarisë letrare, por perkthimeve të Ungjillit të perdorura nga priftërinjtë në shërbimet litugjike. Shkrimet e para janë realizuar nga klerikët, me alfabetin latin në trojet veriore, ku ushtronin aktivitet kishat katolike dhe me alfabetin grek në jug të trojeve arbërore...

Sabile Keçmezi-Basha: Sa pak oksigjen

Sa shumë sorollatjePër pak oksigjenDhe për frymëmarrjeNë stinën e djegurNë ecjen vertikaleNë mëkatin e pabërëNë fushën me gaca shtruarTë minuar... nga ofkëllimat...

Lutfi Alia: Kodikët e Shek. XV me emblemat dhe portretin e Gjergj Kastriotit

Trashëgimia historike mbi gjashtë shekullore e jetës dhe e veprës legjendare të Gjergj Kastriotit Skender-beut, Zotit të Albanisë, strategut ushtarak dhe diplomatittë shquar, ka arrijt nëditët tona me tërë kompleksin e aktiviteteve dhe ndodhive, që gjithnjë e më shumë e pasurojnë figurënlegjendare të kryetrimit tonë...

Sinan Gashi: Andon S. Frashëri - I funtmi i Kastriotëve

I mbetur në harresë për kohë të gjatë, edhe si krijues letrar edhe si personalitet, Andon S. Frashëri është autor i romanit “I funtmi i Kastriotëve” që e njohim deri më tashti, i cili ishte botuar në Tiranë, në prill të vitit 1944, nga botuesi Ismail Mal’ Osmani....

Haxhi Mehmetaj: Kështjella e antikitetit Kekola

Sipas përngjasimit të emrit të sotëm me emrin antik, jam i mendimit që kështjella e Keqekollës mund të identifikohet me kështjellën Kekola, të cilën e përmend  Prokopi i Cezaresë, historiani i oborrit mbretëror të mbretit më origjinë dardane Justinianit, në listën e kështjellave të Dardanisë...

Rexhep Shahu: Komandant Abdulla Shasivari me njësitin e tij shpartalluan pritën serbe

Abdulla Shasivarin, ushtarakun e lartë profesionist të Kosovës e njoha fizikisht në korrik 2020, ose 22 vjet pas luftës për Kosovën.Kishte ardhë në UÇK në Kukës me 10 gusht 1998 te antenat e Radio Kukësit në Shtrezë, pasi kishte dezertuar nga ushtria e Maqedonisë ku kishte shërbyer gjatë si ushtarak kariere bashkë...

Albert Habazaj: Treva e Kudhësit me trimat e saj në Luftën Kombëtare të Vlorës

Në fillimshekullin e Njëzetë, që aq stuhishëm ndezi zjarrin kombëtar, sikurse në gjithë Shqipërinë, edhe në trevat e Vlorës dhe Labërisë, ndër bujarët e përzemërt u shquan edhe Hysni Shehu e Rrapo Çelo në krahinën e Kudhësi, që përfshinte fshatrat Sevaster, Golimbas, Shkozë, Ploçë e të gjitha...

Lutfi Alia: Nikolò Leonik Tomeo, Erasmiani i Italisë (II)

Në analizën e raporteve të bashkëpunimit ndërmjet Tomeo dhe Erasmo i Roterdamit, studiuesi Luka D’Ascia thekson, se pak është bërë për të verifikuar rolin e erasmizmit të Tomeo, ose më saktë për të evidencuar konvergjencat dhe divergjencat rreth temave konkrete të kulturës fetare ndërmjet këtyre dy...

Lutfi Alia: Nikolò Leonik Tomeo, Erasmiani i Italisë

Pas vdekjes të kryetrimit Gjergj Kastrioti dhe pasi ranë Kruja e Shkodra, dy bastionet e fundit të rezistencës heroike të popullit tonë kunder hordhive otomane, Dozha i Venedikut dhe Sulltani, në vitin 1479 firmosën pushtimin turk të trojeve arbërore. Kjo dramë, u pasua me një dhimbje tjetër, largimin e shumë albanezëve drejt Italisë...

Qazim Namani: Rrugët e vjetra që kalonin nëpër Dardani, Ura e Vjetër e Gurit në Vushtrri dhe Familja Vojinoviç

Mbretëria e Dardanisë u krijua në pjesën qendrore të Gadishullit Ilirik. Nëpër territoret e  Dardanisë kalonin shumë rrugë të rëndësishme antike e gjeostrategjike, sepse si rajon i pasur me minerale në këtë trevë u kryqëzuan rrugët që  kanë lidhur lindjen me perëndimin dhe pjesën bregdetare të Adriatikut  me atë kontinentale...

Sinan Gashi: Zëri i arbërorëve të Greqisë - Aristidh Pango Kola

Edhe pse pluhuri i historisë i mbulon shumë të vërteta të fatit të popullit shqiptar, nga ai trung i lashtë dalin pipa që e rigjallërojnë një të qenme të hershme, për të ndriçuar faktet e pamohueshme për jetën ë një kombi tepër të lashtë. I tillë është një arbëror, që në Greqi thirren arvanitas, i cili ia përkushtoi gjithë forcat...

Qazim Namani: Si u detyruan shqiptarët për të ndërruar fenë

Me pushtimin e trevave shqiptare nga P. Osmane, fillon edhe procesi i islamizimit të popullatës shqiptare. Në shkulte XV e XVI, disa qytetar për ta ruajtur pasurinë e tyre dhe për të fituar poste në P. Osmane, e pranuan fenë islame. Deri kah mbarimi i shekullit XVI, islamizimi ishte i përkufizuar te një...

Skënder Hoxha: Toponime të krahinës së Dushkajës në dritën e kërkimeve etimologjike

BARDHANIQ-i. - Emri i katundit BARDHANIQ të Dushkajës është antroponim i toponimizuar dhe s’ka dyshim se prejardhja e tij është nga baza ilire Bardus. Shih për këtë, për antroponimin BARDH ka kohë që është pranuar mendimi i dijetarëve, si i P. Kretschmerit, i F. Nopcses, i M. Lambertcit, i...

Qazim Namani: Konservimi i Kështjellës së Artanës gjatë viteve 2015-2017

Punët konservuese dhe restauruese të kryera në kalanë e Artanës,nga viti 2015 deri më 2017, janë bërë me fonde të Këshillit të Evropës dhe nën mbikëqyrjen e UNESCO-s. Hartimi i projektit për konservim e restaurim është bërë nga kompania kroate “Omega Engineering”, ndërsa punët ishin kryer nga firma...

Qazim Namani: Gjurmë të Xehetarisë në Ulpianë

Vendbanimi i Ulpianës u zhvillua rrënzë kodrinave të pasura me minerale të Malësisë së Gallapit dhe tokës pjellore të fushës së Kosovës.Kodrinat xehetare pranë Ulpianës u formuan si rezultat i erupsioneve vullkanike në kohë shumë të hershme. Si rezultat i ftohjes së masës së ...

Qazim Namani: Vushtrria vendlindja e çetnikut Živko Gvozdi?

Kronisti osman Evlija Çelebiu gjatë udhëtimeve të tij nëpër trevat shqiptare në mesin e shekullit XVII, ka lënë disa të dhëna me interes për vendbanimet dhe popullatën shqiptare në Kosovë.  Çlebiu kur e përshkruan rrjedhën e Lumit Gnalab, (Lab) thotë se rridhte prej Albanie, dhe përmes qytetit të Mitrovicës...

Sinan Gashi: Vepra e parë për Historinë Shqiptare

Libri i historisë shqiptare që mban titullin “T’nno?unat e Sc?8pniis” shkruar prej gni Gheghet ?i don vênnin e vet (pseudonim), e botuar në Skenderie (Aleksandri) më 1898, është vepër e rëndësisë së veçantë: se është libri i parë i kësaj natyre dhe se është autori i parë që ka këso njohurish për gjenin shqiptar...

Qazim Namani: Shqiptari ortodoks nga Prishtina dhe pjesëmarrja e tij në vrasjen e shqiptarëve gjatë viteve 1912-1914

Sava Petrovic Germija, ka lindur në afërsi të Prishtinës, afër Malit të sotëm të Gërmisë. Sava e kishte kryer shkollën e mesme serbe, në qytetin e Prishtinës. Pas kryerjes së shkollës së mesme në Prishtinë, ai i kishte vijuar, edhe dy vite të gjimnazit në qytetin e Shkupit dhe të Selanikut. Sava ishte shkolluar në frymën...

Qazim Namani: Kisha e familjes Boletini nuk është serbe

Kur bëjmë fjalë për kishën e familjes së Boletinëve në fshatin Boletin, na ofrohen burime të ndryshme shkencore. Të dhënat e trashëguara te popullata autoktone shqiptare flasin për një kishë të vogël, që njihet si kishë shqiptare, por që sipas literaturës së vonshme serbe, atë kishë kinse e paska ndërtuar një serb...

Kujtim Mateli: Interesimi i institucioneve shkencore franceze për Dodonën pellazge dhe kontributi i kërkuesit shkencor Gilles De Rapper

Autori i parë francez më i rëndësishëm që e kërkoi Dodonën në të gjithë territorin e Epirit deri në Tomorin e Beratit, ka qenë Francois Pouqueville, (konsull i Francës pranë Ali Pashë Tepelenës në Janinë, në vitet 1804-1813). Ai shkroi një nga veprat më të rëndësishme të tij “Voyage de la Greece” në katër...

Qazim Namani: Promovimi i trashëgimisë kulturore dhe zhvillimi i turizmit në Kosovë

Kosova si vend i pasur me burime të trashëgimisë kulturore dhe historike i ka mundësitë  e veta për  një zhvillim, që  mund të çojë në ndryshimin e rolit të turizmit edhe në zhvillimin ekonomik të vendit. Kosova është e njohur për një numër të madh të monumenteve të trashëgimisë kulturore dhe natyrore ...

Qazim Namani: Veshja e grave shqiptare në rajonin e Medvegjës

Krahina etnografike e Medvegjës shtrihet në pjesën veri-lindore të Malësisë së Galabit. Malësia e Galabit ruan gjurmë të lashta të civilizimit me tradita të pasura të kulturës materiale dhe shpirtërore të popullatës autoktone dardano-arbërore.Kostumet e veshjes së grave...

Qazim Namani: Gjurmët arkeologjike në qytetin e Kassovës

Rajoni i Malësisë së Galabit shtrihej në mes të qyteteve të zhvilluara në kohën ë antikitetit Nishit dhe Ulpianës. Nga burimet e autorëve antik kuptojmë se në këtë rajon jetonte fisi i njohur dardan Galabroi. Gjatë kohës së sundimit romak në këtë rajon rrëzë kodrinave të pasura me minerale u ndërtuan disa qytete të...

Qazim Namani: Gjurmët arkeologjike në Gjytetin e Marecit me rrethinë

Fortifikimet në territorin e Kosovës së sotme janë ndërtuar që në kohët e hershme të shoqërisë njerëzore, respektivisht në epokën e bronzit. Këto ndërtime u kushtëzuan për tu mbrojtur nga sulmet e fiseve të ndryshme qe vinin për të plaçkitur dhe zaptuar territore.Kulina e Krilevës apo siç quhet...

Fotaq Andrea: Paqë e qetim qiellor për Njeriun e përplotë Moikom

Ishte i pashtershmi shqiptar në omnishkencë, me përkushtim e angazhim intelektual e patriotik të klasit të lartë, kundër politikës politiciene të intrigave, politikës blozë, haxhiqamiliste, klanore e bajraktare. Ishte i drejtpërdrejtë në intervista të gjalla plot kritikë konstruktive, ishte Njeri i lartë i shoqërisë...

Qazim Namani: Gjurmët arkeologjike në fshatin Peshter dhe Brus

Gjurmët e para të veprimtarisë së shfrytëzimit të mineraleve në rajonin e Ulpianës, Prishtinës dhe të Janjevës  na çojnë në mileniumin e tretë para erës sonë në brigjet e lumit të Graçanicës me rrethinë. Formacionet e shkëmbinjve silicor (të quajtur gurgacë) që kanë veti të copëtohen për...

Qazim Namani: Gjurmët arkeologjike dhe historike në rrethinën e Janjevës

Gjurmë të qytetërimit në këto anë datojnë që nga periudhat e hershme parahistorike, për të vazhduar në antikë e sidomos në mesjetë që janë dëshmuar me gjetje  të shumta të monedhave, arte-fakteve  dhe mbetjeve të shumta tjera arkeologjike...

Qazim Namani: Servia emër rajoni në shërbim dhe jo emër etnie

As komb dhe as etni Serbe nuk ka ekzistuar në mesjetë! Serbia u krijua si entitet politik në shekullin e XIX duke e asimiluar popullsinë shqiptare dhe vllahe.Serbët e sotëm kurrë nuk kanë pasur shtet, as identitet etnik, para shekullit XIX – Servia emër rajoni në shërbim dhe jo emër etnie...

Qazim Namani: Arbërorët dhe udhëtimet e Gjergj Kastriotit nëpër vendbanimet e Artanës

Në trevat veriore të Dardanisë antike gjatë shekullit XV, nën udhëheqjen e despotit të Mysisë dhe princave tjerë të krishterë u organizuan një varg kryengritjesh kundër pushtimit osman. Për  këto ngjarje Marin Barleti shkruan se në ato vite Gjergj Brankoviqi ishte...

Qazim Namani: Politikat ruse për sllavizimin e popullatës shqiptare gjatë viteve 1700-1912/13

Në shekullin XVII përveç Austrisë dhe Venedikut në skenën politike kundër P. Osmane doli edhe Rusia. P. Osmane në këtë kohë ishte në luftë me Austrinë, Venedikun dhe Rusinë. Në marrëveshjen e Karllovcit 1699, u arrit paqja për 25 vite në dëm të P. Osmane. Me lidhjen e këtij traktati P. Osmane ju lëkundën...

Nikë Gashaj: Kryengritja e Malësisë së Mbishkodrës - 1911

Nisemi nga njohja e historisë politike se Kryengritja e Malësisë së Mbishkodrës  e vitit 1911 iu imponua fuqishëm historiografisë shqiptare. Kryengritja e Malësisë së Mbishkodrës si dhe gjithë që e përcolli atë u bë objekt shkrimesh e analizash të bashkëkohësve, të huajve që përcollën për së...

Qazim Namani: Kryengritjet shqiptare 1826-1832 nën udhëheqjen e Mustafa Pashë Bushatliut

Pashallarët shqiptar dhe ushtarët e tyre mercenar me myslimanizmin e tyre arritën të bëheshin pronar të timareve dhe të zënë pozita të larta në P. Osmane.Klasa feudale i takonte kombësisë osmane. Në trevat shqiptare një pjesë e popullatës, por edhe raja, ishin të përkatësisë etnike shqiptare...

23 24 25 26 27
Në Fokus