Speciale

Qazim Namani: Ndryshimi i veshjes brenda një fisi dhe familje shqiptare pas krizës lindore 1879/1880

Rusia e kishte fituar përkrahjen nga të krishterët që jetonin në P. Osmane, kurse në anën tjetër e kishte bërë për veti edhe opinionin politik të Evropës, kështu që në muajin prill të vitit 1877 i shpalli luftë P. Osmane.Serbia e nxitur nga Rusia e filloi luftën me 2 dhjetor 1877...

Qazim Namani: Veshja kombëtare e popullit tonë dëshmi e vlerave më të larta të artit evropian

Shqiptarët në vitin 1826 u ngritën në kryengritje për shkak të reformave të reja në P. Osmane, kur shqiptarëve ju mohoheshin të gjitha të drejtat qytetare dhe kombëtare. Këto reforma e shprehnin hapur programin për asimilimin e shqiptarëve, andaj kryengritësit shqiptarë nën...

Qazim Namani: Gjurmët historike dhe ruajtja e traditës së krishterë në veshjen e Medvegjës

Gjurmët e qytetërimit në rajonin e Medvegjës, hasim në burimet e shkrimtarëve që nga periudha e antikitetit. Ndër studiuesit e parë që kanë shkruar për qytetërimin dardan janë: Justini, Straboni, Tit Livi etj.Në vijim po ofrojmë disa të dhëna për Dardanët dhe...

Fotaq Andrea: Selenica - Madona e Arit të Zi

Në Lashtësi, prania e shtresave të bitumit shihej e trajtohej si diçka e shenjtë, përcaktuar nga një orakull i veçantë që interpretonte valëzimin në ajër të një flake dalë nga nëntoka si vetë vallëzimin e shtojzovalleve apo të atyre nimfave të dikurshme, siç quheshin zotat, orët dhe zanat, “çupkat hyjnore” që harboheshin në natyrë...

Saimir Lolja: Iliada, Odiseja, Eneada, prralla të klonuara keq

Dielli është drita e jetës mbi Tokë dhe prandaj arbërit nderonin diellin. Shekulli V e.s. qe shekulli kur perandorinë e ndritur romake, e cila nderonte diellin, e mbuloi përfundimisht cipa fetare e krishterë. Caku i Errësimit, domethënë i mos nderimit të diellit, qe Marrëveshja e...

Qazim Namani: Dëshmi e artit tradicional parahistorik dhe atij dardan

Zanafilla e Kulturës materiale në Dardani. - Bazuar në hulumtimet e gjertanishme, gjurmët e para të trashëgimisë kulturore në truallin e Kosovës së sotme fillojnë që nga kulturat e neolitit të hershëm. Që nga kjo periudhë gërmimet arkeologjike kanë dëshmuar se kemi kulturë të...

Lutfi Alia: Andronika Arianiti Komnena Shpata Golemi, Kastrioti

Andronika Arianiti Kastrioti ishte e bija e Gjergj Araniti Komneni Spata (1376 – 1462) zoti i Principatës të Arianitëve. Sipas Gjon Muzakës, i ati i Gjergjit ishte Arianit Komneni dhe nëna e bija e Nikolla Zakaria, zoti i qytetit-port Budua. Në burime historike bizantine, thuhet se i ati Arianiti, mbante dhe mbiemërin Spata...

Fotaq Andrea: Kasaphana ukrainase - Një realitet sipas 'enigmës' së François Rabelais

Në gusht 2003, ne botuam në Tiranë, të përkthyer për herë të parë në gjuhën shqipe, kryeveprën « Gargantua » të shkrimtarit francez François Rabelais (1494-1553), emrin e të cilit, si një figurë tepër e shquar e kemi shqipëruar qëllimisht në Rable.Për gjeniun Rable, “mbret i parodisë e i satirës...

Qazim Namani: Simbolet e kultit te veshja e grave shqiptare në rajonin e Medvegjës

Tradita e artit dardan, e kultivuar, me shekuj në kulturën materiale, është kulturë mijëravjeçare, origjinale, autentike e krijuar nga fiset e lashta me origjinë e me etni iliro-dardane e kësaj treve. Arti dardan u ruajt dhe u zhvillua mjaftë shumë gjatë periudhës romake, dhe asaj mesjetare...

Avzi Mustafa: Hapja e shkollës së Vërbenit më 1889 në Rekë të Epërme më mësuesin Olimpia Sava

Këso shkolla u hapën në Korçë, Dibër, Shkup, Prizren, Krujë, Berat, Kolonjë, Gjirokastër, Çamëri etj. Vetëm në vilajetin e Shkodrës mësimi i shqipes, prej vitit 1882 e deri 1898, bëhej në disa shkolla, si: në Shkodër, Troshan, Blinisht, Lezhë, Kallmet etj. Përpjekje ka pasur që gjuha shqipe të...

Fotaq Andrea: Figura e Skënderbeut, Flamuri dhe Simboli ynë kombëtar mbetet përherë aktuale dhe e përjetshme

Këto ditë mësuam nga shtypi, si dhe nga forumi ynë “Zemra Shqiptare”, se në Prishtinë Z. Luan Tashi ka çelur ekspozitën “Portrete të Skënderbeut gjatë shekujve” me 65 vepra nga autorë shqiptarë e të huaj. Gjejmë rastin për të përgëzuar publikisht autorin e kësaj veprimtarie të shënuar...

Qazim Namani: Hebrenjtë në Kosovë mes dy luftërave botërore 1918-1941

Pasi që Kosova, pas Luftës së Parë Botërore, mbeti nën pushtimin e Serbisë, filloi kolonizimi me popullatë serbe, dëbimi me dhunë i shqiptarëve dhe i komuniteteve të tjera jo serbe, u bë krishterimi i myslimanëve me dhunë dhe konfiskimi i pasurisë së tyre...

Fotaq Andrea: Këtë ditë të të dashuruarve të Shën Valentinit, poezia “Bashkimi i Lirë” i Andre Breton-it në gjuhën e bukur shqipe

Atëherë, mbrëmë më 11 të darkës, si piva një filxhan të zakontë kafeje të fortë për të asgjësuar gjumin, i hyra përkthimit të poezisë « Union Libre » të Bretonit, dhe më 2 të mëngjesit e kisha përfunduar enkas per t'ju pershendetur juve.Sic e vini re, është një poemë...

Sabile Basha: Një libër i rëndësishëm shkencor për historinë më të re të Kosovës

Recensionin për librin e Memli Shaip Krasniqit do e filloja me një thënie të Georg Orvellit ku thotë se “Mënyra më efektive e tyre për të shkatërruar një komb, është të mohosh dhe të zhdukësh historinë e tyre”, andaj i jemi mirënjohës Memlit që hulumtoi dhe grumbulloi me qindra dokumente...

Qazim Namani: Çetnikët serbë, ndjekës të popullatës hebraike në Serbi dhe Kosovë, shqiptarët rrezikuan për mbrojtjen e tyre

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene, u sulmua nga ushtria gjermane me 06 prill 1941, ndërsa kapitulloi me 16 prill, dhe me datën 17 prill u nënshkrua kapitullimi, pa shkrepur as një plumb kundër forcave gjermane. Forcat e ushtrisë gjermane me 10 prill të vitit 1941, hyjnë në Prishtinë...

Avzi Mustafa: Përpjekja e shqiptarëve të Rekës së Epërme për hapjen e shkollave në gjuhën shqipe

Vitet e 30 e deri në vitet 70 të shekullit XIX janë vitet shumë të rëndësishme të zhvillimit historik të popullit shqiptar e sidomos kur fillojnë të krijohen kushte  zhvillimit shpirtëror e nacional që ndryshe do të quhet Rilindje.Deri në fund të shekullit XVIII popullata shqiptare ishte e koncentruar në viset rurale-malore...

Fotaq Andrea: Emri i Skënderbeut, i njohur, i dashur e i vlerësuar në landet dhe baladat skoceze të shekullit XVII

I dashur Gezim, punetor i palodhur energjik i Zemres Shqiptare - Zemra jone, qe i jep forumit shkelqim e rrezatim patriotik,Me vjen mire qe pas studimit tone te fundit "Figura e Skenderbeut ne nje balade angleze te shekullit XVII", duke ndjekur rrjetin qe Dritan Muka dhe une i propozonim lexuesit per...

Qazim Namani: Shpëtimi i hebrenjve nga popullata shqiptare gjatë Luftës së Dytë Botërore në Malësinë e Galabit

Malësia e Galabit, përfshinë fshatrat në veri-lindje të qytetit të Prishtinës, anën e djathtë të lumit Llap, e deri në rrafshin e Prokuples, Leskocit, e deri te rrjedha e lumit Morava afër Vrajës, Bujanocit, ku rrjedha e këtij lumi këto male i ndanë me Malet e Zeza të Shkupit, afër Gjilanit...

Fotaq Andrea & Dritan Muka: Figura e Skënderbeut në një baladë angleze të shekullit XVII

Që figura madhështore e Heroit Kombëtar Shqiptar Gjergj Kastrioti Skënderbeut është trajtuar dhe glorifikuar historikisht nga emra të shquar të klasicizmit, humanizmit e iluminizmit europian e botëror, në mbushulli veprash historike, letrare e artistike – të cilat qëndrojnë në themel...

Qazim Namani: Kisha e familjes Boletini nuk është serbe

Kur bëjmë fjalë për kishën e familjes së Boletinëve në fshatin Boletin, na ofrohen burime të ndryshme shkencore. Të dhënat e trashëguara te popullata autoktone shqiptare flasin për një kishë të vogël, që njihet si kishë shqiptare, por që sipas literaturës së vonshme serbe, atë kishë kinse e...

Qazim Namani: Historia e qytetit të Prishtinës dhe kultura materiale

Prishtina shtrihet në mes të përroit të vegjël Prishtinës, Vellushës dhe Matiqanit, që rrjedhin nga kodrinat xehetarie në anën perëndimore  të malësisë së Galabit. Në anën jugore dhe perëndimore Prishtina kufizohet me toka pjellore të fushës së Kosovës. Lartësia mbidetare sillet prej...

Qazim Namani: Serbizimi i familjes Gjaka në fshatin Shillovë të Gjilanit

Procesi i asimilimit të popullatës shqiptare dhe vllahe në Gadishullin Ilirik është temë e pa hulumtuar dhe e pa trajtuar sa duhet në aspektin shkencor.Puna hulumtuese në terren ofron mundësitë që sa më shumë të mblidhen gjurmët e trashëgimisë kulturore, materiale e shpirtërore,dhe kujtesa...

Gjekë Gjonaj: Në 72-vjetorin e pushkatimit të Dedë Nikë Nikollaj

Nuk është i vogël numri i trieshjanëve të cilët  u arrestuan, u  torturuan , u burgosën dhe u pushkatuan nga regjimi  totalitar i komunizmit në Shqipëri  dhe në ish - Jugosllavi.  Numri i   saktë i këtyre   të pushkatuarve për motive politike deri më sot nuk  dihet, sepse  këto shifra asnjëherë nuk...

Qazim Namani: Raportet e Mustafa Pashë Bushatliut me Rusinë sipas historiografisë serbe

Pas vendimit të sulltan Mahmutit II, për reforma ushtarake në Perandorinë Osmane me16 korrik 1826, ku shuhen formacionet e jeniçerëve në tërë perandorinë, u shfaqen mospajtime në mesin e shumë pashallëqeve, dhe filluar kryengritje kundër P. Osmane. Në kohën e këtyre reformave, në Shqipërinë e veriut si vezir i madh...

Lutfi Alia: Papa Klementi XI (Gjon Françesk Albani)

Më 8 dhjetor 1700, n? krye t? Selis? s? Shenjt? u zgjodh Papa Klementi XI (Giovanni Francesco Albani). I ati, Karl Albani (1623 – 1684), ishte pasardh?s i familjes s? vjet?r fisnike e Mikel Laçit, kapidanit t? Kurbinit, i cili kishte sh?rbyer n? radh?t ushtris? t? Gjergj Kastriotit...

Qazim Namani & Emin Sallahu: Oxhaku në shtëpinë e fortifikuar të Fazli Bllatës

Shtëpia e Fazli Bllatës gjendet në fshatin Rashan, të komunës së Mitrovicës. Kjo shtëpi e ndërtuar me një teknikë të lartë të ndërtimit në një kodrinë piktoreske që shtrihet diku rreth 500m në anën e djathtë prej shkollës së fshatit pasqyron vlerat etno-kulturore të rajonit...

Qazim Namani: Falsifikimet e hartës së atlasit të V. M. Coronelli-t të botuar më 1689 në Venedik

Në njërën nga hartën e botuar në atllasin e V. M. Coronelli-t të botuar në Venedik më 1689, i gjejmë disa toponime për disa vendbanime në rrethinën e Prishtinës, dhe hidronime  për proçkat, të cilat derdhen në lumin e sotëm Sitnica. Përveç këtyre toponimeve në këtë hartë e gjejmë edhe Fushën e Caasovës...

Avzi Mustafa: Prof. Dr. Xhevat Gega model njeriu, pedagogu e shkenctari

Është një fakt i pamohueshëm se figurat e mëdha të tabanit kombëtar asnjëherë nuk zbehen, por me kalimin e kohës rrezatojnë edhe më tepër. Një figurë e tillë emblematike mbetet edhe profesori, Xhevat Gega, një emër i shquar i arsimit tonë kombëtar.Për profesorin Xhevat Gega kisha dëgjuar shumë herët nga...

Qazim Namani: Gjurmë të mbishkrimeve në gurë në territorin e Dardanisë Qëndrore

Mbretëria e Dardanisë, padyshim se kishte arritur një shkallë të lartë të zhvillimit, ekonomik e kulturorë gjatë shekullit IV e deri në shekullin e I-rë para erës sonë. Burimet e deri tanishme na e bëjnë të ditur, se gjatë kësaj periudhe në Dardani ishte e zhvilluar xehetaria dhe përpunimi i metaleve. Dardanët...

Lutfi Alia: Legjenda e të Bukurës të Liqenit të Valit

Në fshatin tim të lindjes Vali, tregohet një legjendë e ardhur nga lashtësitë pagane, një legjendë me ngjashmëri impresionante, ose më saktë, një variant i miteve të Artemisa - Diana – Zana-Thana dhe i amazonave, nimfave, orëve dhe shtojzovalleve. Këtë legjendë, në vitin 1968 e ka transkriptuar mësuesi i apasionuar Abdulla Keta...

Kastriot Dervishi: Si u sollën eshtrat e Ismail Qemal Vlorës në Vlorë

Ismail Qemal Vlora (1844-1919), ndërroi jetë në Itali më 24.1.1919. Trupi pa jetë i tij iu soll në Vlorë, ndërsa ceremonia e varrimit u zhvillua më 12.2.1919. U varros në Kaninë, pranë eshtrave të Ferit pashë Vlorës.Vite më vonë, çështja e mirëmbajtjes së varrit të tij dhe kthimit në një...

Fotaq Andrea & Dritan Muka: “Skënderbeu” i Gentile Belinit, me diellin në ballë e në sy, simbol i krenarisë sonë kombëtare

Prezantimi ynë për herë të parë i portretit të Skënderbeut nga Gentile Belini në muajin maj të këtij viti, pikërisht në këtë forum të mirënjohur mbarëkombëtar “Zemra shqiptare” - zemra jonë, gjeti që në fillim, me plot dashuri e ngrohtësi, miratimin e fuqishëm dhe të menjëhershëm...

Qazim Namani: Rrënimi i kishës katolike në fshatin Keqekollë

Në qendër të fshatit Keqekollë, përkatësisht në lokalitetin e quajtur, "Konaku i Jonuzit", në anën e djathtë të rrugës dhe përroit,  në lagjen e Qelajve, ka gjurmë të një vendbanimi mesjetar. Gjurmë të vendbanimit mesjetar, janë hasur edhe në anën e majtë, në përroin tjetër që e ndanë lagjen e Qelajve me lagjen e Kurtajve...

Qazim Namani: Falsifikimet dhe gënjeshtrat serbe për veshjet popullore!

Kombi serbë u formua në shekullin 19, duke u bazuar në projektin dhe strategjinë ruse. Ky projekt pansllavistë e ka zanafillën në klubin polak në Parisë. Klubi polak ishte mjaftë aktiv në dekadën e fundit të shekullit 18 dhe fillim të shekullit 19. Në këtë klub ishin anëtarësuar mjaftë student dhe të rijë nga trevat...

Jahja Drançolli: Skënderbeu në objektivin e historianit kosovar nga Ostrovica e Artanës

Kostadin Mihali i Ostrovicës (rreth 1435-1501), historian ushtarak, është një dëshmitar i rëndësishëm i dramës së pushtimeve osmane, veçanërisht në Novobërdë dhe rrethinat e saj. Kostadini me librin e tij kujtimesh ka krijuar një vepër unike humaniste të këtij zhanri. Sipas burimeve që disponojmë, Kostadini ka lindur në Ostrovicë të...

22 23 24 25 26
Në Fokus