Speciale

Lutfi Alia: Dinastia e Dukagjinëve (1)

Në historinë e Arbërisë - Albanisë mesjetare, janë shquar shumë familje fisnike patronimike dhe prijësit e tyre kishin tituj perëndimor (princ, kont, duka, markez), si dhe tituj bizantinë (arhond, sevast, sevastonkrator, protosevast, panhypersevast). Arbëria-Albania porta lidhëse mes perëndimit e lindjes, historikisht është ndikuar  nga kultura...

Sabile Basha: Kolonel Sylejman Vuçitërna dhe 'gjyqi special' i Tiranës

Më kishte rënë edhe më herët të lexoja e dëgjoja për Sylejman Vuçitërnën- kolonelin e devotshëm nga Kosova, dhe sa e sa herë kisha menduar se për këtë figurë të ndritur kombëtare duhet shkruar që mos ta mbuloi pluhuri i harresës. Bindjen  time e sforcoi edhe më shumë një takim i rastësishëm që pata në vitin që e lëmë pas...

Sabile Basha: Hamdi Gashi - Rroftë Kosova, rroftë Shqipëria

Trimi i Drenicës, Hamdi Gashi, ishte i lindur më 1903. Ishte i biri i Hisen Gashit dhe nipi i Mulla Alisë, të fisit Gash të Dubofcit të Drenicës. Ai u lind në qytetin e Vushtrrisë. Shkollën fillore e kishte kryer në Vushtrri, në gjuhën turke dhe shkollën e mesme ushtarake në Stamboll, në vitin 1912. Për të vazhduar më 1921, në Torino të Italisë Akademinë...

Sabile Basha: Mulla Iljaz Spahiu - Broja - 'Pa atdhe nuk ka fe'

Mulla Iljaz (Hysen) Broja u lind më 1892, në fshatin Kastriot. Shkollën fillore e kreu në Vushtrri, ndërsa të mesmen, në Medresenë e Pejës, të cilën e kryen me sukses të shkëlqyeshëm. Pas përfundimit të medresesë, më 1916, në moshën 24 vjeçare, filloi të punoi si imam dhe mësues në Xhaminë e Brojës në Drenicë...

Lutfi Alia: Stema dhe flamuri i Gjergj Kastriotit në veprën e historianit Karlo Padilione - 1879 (2)

Karlo Padilione prezanton përgjithësime të literaturës italiane dedikuar stemave heraldike dhe flamurit të dinastisë Kastrioti. Është kapitull interesant, me të dhëna historike të sakta e të rëndësishme, por përmend dhe autorë me të dhëna jo të sakta, ose ka interpretime të gabuara, ndaj të cilave Padiglione nuk shprehet kundër...

Qazim Namani & Faik Sahiti: Familja shqiptare nga Leskoci që gjatë Luftës së Dytë Botërore e strehoi hebreun Ahim Kohen

Vendbanim me gjurmë nga parahistoria, resurse nëntokësore me hapësirat e luginave të begata, ndikuan që nga një vendbanim i hershëm të shndërrohet në qytet të zhvilluar që nga periudha e sundimit romak në iliri (shekulli I era jonë). Gjetjet arkeologjike në kodrën e Hisarit, e vendosur në buzë të luginës së Leskocit, ndërmjet...

Sabile Basha: Azem Jashanica - Muhaxhiri që u flijua për Shqipërinë Etnike

Trimi Azem Jashanica u lind më 14 qershor, 1914, në fshatin Bardhi i Madh ish Bellaçevci. Baba kishte Bajram Jashanicën dhe nënë Elifen, e lindur Gimolli. Ishte fëmijë i muhaxhirëve të ardhur nga fshati Jashanicë, në vitin 1878, fshat në Serbi. Shkollën fillore e kishte përfundua në vendlindje, në gjuhën serbe më 1932...

Pajazit Hajzeri: Hebrenjtë në Mitrovicë dhe Lufta e Dytë Botërore

Përpjekjet për krijimin e një shteti të pavarur shqiptar kulmuan me luftën e përgjithshme, e cila nuk ka pushuar deri në agun e shek. XXI. Pushtimi i egër otoman për 500 vjet radhazi ua kishte lidhur lakun në fyt shqiptarëve, duke ngulfatur çdo ndjenjë të tyre për liri e pavarësi. Në fillim të shek. XX Perandoria Osmane po numëronte ditët e fundit...

Sabile Basha: Kolonel Qazim Komoni - Gjithmonë kam qenë i gatshëm të jap jetën për Kombin

Kolonel Qazim Komoni u lind në Gjakovë më 17 janar, 1895, në një familje të njohur për atdhetari dhe dashuri ndaj vendit. Ai ishte djalë i Mehmet Komonit dhe nënës Rukije, e lindur në Junik. Pas përfundimit të shkollës fillore dhe asaj të mesme, Qazim Komoni merr rrugën për në Itali fillimisht regjistrohet në Akademinë Ushtarake...

Lutfi Alia: Stema dhe flamuri i Gjergj Kastriotit në veprën e historianit Karlo Padilione - 1879

Historiani Karlo Padilione (Padiglione), është autori i veprës “Di Giorgio Castriota Scanderbech e de suoi discendenti”, shtypur në Stabilimentin e Tipografisë Francesco Giannini, 1879 Napoli. Studimi fillon me letrën dërguar të Shkëlqyerit Zotit Don Antonio Kastrioti Skenderbeg, Markezi i Auletta dhe patric Venecian...

Qazim Namani: Përndjekja e hebrenjve nga çetnikët serbë nëpër vendbanimet shqiptare gjatë Luftës së Dytë Botërore

Mitrovica është qyteti i dytë në Kosovë, pas Prishtinës,  për praninë e  komunitetit hebre gjatë kësaj periudhe. Bazuar në disa burime të kohës, mendohet se në këtë qytet jetonin afër 200 hebrenj mes dy luftërave botërore.Komuniteti hebre në këtë qytet kishte një rol mjaft të rëndësishëm në zhvillimin e jetës kulturore dhe ekonomik të qytetit...

Sabile Basha: Kurban

Nuk është asgjëAma bash asgjëTë bëhesh kurbanPër Itakën Ne emër te sajTë fali edhe frymën e funditEcejaket...Të gjitha ëndrratQë më viteI thura gërshet...

Sabile Basha: Mehmet Gradica - Trimi që u kthye në legjendë për mbrojtjen e tokave shqiptare

Trimi i madh, Mehmet Gradica u lind më 1913 në fshatin Gradicë të Drenicës, nga babai Isuf e nëna Qamë Berisha nga Gllanasella e Drenicës. Gjyshi i tij Lec Gradica në kohën e Azem Bejtës, i kishte bërë rezistencë të madhe regjimit serb dhe ishte vrarë trimërisht në Çiçavicë. Mehmeti u rrit në një familje të varfër ekonomikisht...

Fotaq Andrea: Pena të arta franceze për shqiptarët (5)

Fakti që Muzeu i Vienës zotëron shumë portrete të lashta të Skënderbeut i ka shtyrë dijetarët e këtij Muzeu të bëjnë një studim lidhur me këto portrete1, nga ku janë marrë të dhënat e mëposhtme :Ka shumë të ngjarë që gjatë vizitës së Skënderbeut në Venecie më 1466 portreti i tij të jetë bërë nga piktori i...

Sabile Basha: Shaban Polluzha – Simbol i Qëndresës Gjithëkombëtare

Shaban Mustafë Kastrati, ose Shaban Polluzha, siç njihet në popull, kishte lindur në fshatin Polluzhë, më 1871, nga babai Mustafë dhe nëna Hamide. Shabani kishte edhe një vëlla, të quajtur Dervish. Shabani vinte nga një familje mesatarisht e kamur. Duhet thënë se njëra ndër figurat më të rëndësishme që zë vend në historinë e Luftës së Dytë Botërore...

Lutfi Alia: Xhiovana Granai Kastrioti Karafa, 1522 – 1592 (II)

Shipione De Monti mblodhi sonetat e 181 poetëve italianë, dedikuar Xhiovana Granai Kastrioti Karafa dhe ia dorëzoi Sertorio Kuatromani, erudit dhe kritik letrar, të cilit i kërkoi t’i sistemoi për botim. Në vëllimin “Rime in lode...” me 215 faqe, janë prezantuar në italisht sonetat në Rime Toskane të 135 poetëve, poezi - dialog të Scipione De Monti me 53 poetë...

Sabile Basha: Smail Dragusha - Bashkimi Kombëtar duhet të bëhet me hir e me pahir

Atdhetari i madh, Smail Dragusha u lindi më 1922, në fshatin Rufc i Vjetër, në afërsi të Lypjanit. Ai kishte lindur në një familje atdhetarësh dhe me tradita patriotike. Qysh në fëmijëri ndjeu peshën e rëndë të robërisë dhe si i ri ishte betua se do e luftoi okupuesin deri sa ta shpor nga tokat shqiptare. Ishte i martuar me Fetije Kelmendin...

Sabile Basha: Fetije Kelmendi-Dragusha - Heroina që luftoi pa u trembur për Bashkimin Kombëtar

Fetije Kelmendi-Dragusha, ishte e lindur në fshatin Ribar i Vogël, komuna e Lipjanit, nga babi Qazim dhe nëna Gjyzide Kelmendi. Në të dhënat biografike që i kam hasur ( e që janë të pakta, sa i përket atdhetares Fetije Kelmendi). Familja Kelmendi ishte një familje me tradita atdhetare. Dhe ishte absurde të mos binte në sy të okupuesve...

Dorian Koçi: Altruizmi dhe egoizmi në historinë shqiptare

Në një editorial të vitit 1909 në Gazetën Liria të Selanikut, intelektuali i njohur i botës shqiptare, Mid'hat  Frashëri  shkruante ...një komb është një familje madhe që ka nevojë për të gjithë të mirat e së voglës: shkuarja e mirë, harmonia, bashkëpunimi këtu janë shumë më të nevojshme se te familja. Për lumturinë...

Jusuf Buxhovi: Mashtrimet e kishës ortodokse serbe me autoqefalinë dhe pasojat për shtetin e Kosovës

Ngritja e shtetit hegjemon serb nga autonomia në vitin 1830 (në përmasat e pashallëkut të Beogradit) dhe pranimi si shtet në Kongresin e Berlinit 1878 e deri te zgjerimi me tokat shqiptare gjatë luftërave Ballkanike 1912-1913, me ç’rast Kosova dhe Maqedonia do t’i njihen Serbisë, u bë mbi “tapitë shpirtërore” të kishës ortodokse serbe...

Sabile Basha: Haqif Blyta - Patrioti që iu tha çetnikëve: Jo në tokat shqiptare

Atdhetari, Haqif Blyta, që në popull më tepër njihej me emrin Haqif Efendija, kishte lindur më 1887 në qytetin e Novi-Pazarit, kurse babai i tij ishte, Emin Blyta dhe nëna kishte Jalldëzen. Babai i tij në do vite të largëta ishte shpërngulur nga Gjakova, në këtë pjesë të tokave shqiptare. Sa ishin në Gjakovë...

Lutfi Alia: Xhiovana Granai Kastrioti Karafa, 1522 – 1592 (I)

Pas emigrimit në Itali, shumë pjestarë të familjeve fisnike arbërore dhe përfaqësues nga masa e madhe e popullit, u shquan në jetën politike, ushtarake, fetare, shoqërore dhe kulturore, duke u bërë pjesë aktive, madje dhe protagonista në historinë e Italisë. Krahas pasardhësve të familjes të Gjergj Kastriotit, në Itali u shquan dhe përfaqësues të familjeve Granai, Muzaka, Zgura, Gropa, Spani, Dukagjini, Balsha, Renes, Mansi ...

Sabile Basha: Ibrahim Lutfiu, atdhetari që u vetëflijua për tokat shqiptare

Patrioti i madh nga Prizreni, Ibrahim Lutfiu u lind më 1913 në qytetin e bukur të Prizrenit. Ibrahimi vinte nga një familje patriotike e cila më herët ishte shpërngulur nga Opoja dhe ishte vendosur në Prizren. Babai i tij, Hëzëri ishte hoxhë me autoritete në qarqet atdhetare të kohës. Gëzonte respekt për punën që bënte në shkollimin e të...

Sabile Basha: Agush Mehmeti, atdhetari i patrembur i Anamoravës

Agush Mehmeti- ishte i lindur më 1920 në fshatin Bresalc afër Gjilanit. Në kohën kur u likuidua ishte i martuar me Qibrie Alidemën nga Pozhorani. Nuk kishin fëmijë. Agush Mehmeti para lufte kishte qenë bujk, gjatë lufte kishte bashkëpunua me forcat nacionaliste. Më 1943, kishte marr pjesë në Ponesh e Livoq të Poshtëm kundër forcave...

Sabile Basha: Sefedin Ahmeti, djaloshi që sakrifikoi jetën që Kosova një ditë të jetë e Lirë

Sefedin Ahmeti "Plumbi", u lind me 20 qershuer 1927, në Prizren. Baba kishte Ahmet Ahmetin. Babai i Sefedinit ishte njeri me autoritet në qytetin e Prizrenit me rrethin. Ai ishte me profesion Hafëz dhe arsimin në gjuhën shqipe e kishte prioritet mbi prioritetete. Nëna e Sefedinit quhej Hyrmuzë...

Lutfi Alia: Himara e Albanisë dhe Papa Gregorio XIII

Në vitin 1190, Himara pushtohet nga Vendiku dhe në dokumentat e Serenissima cilësohet qartë Chimarra Albaniae. Në vazhdimësi historike, ne trojet arbërore u krijua Mbretëria e Albanisë - Regnum Albaniae (1272 – 1390), me mbret Karli I Anzhuin. Mbreterinë e Albanisë, e shtrirë nga Shkodra deri në Butrint, e njohu Papa Giovanni...

Sabile Basha: Veprimtaria atdhetare e Prof. Kolë Parubit

Profesori-Atdhetar, Kolë Parubi, u lind në fshatin Dajç të Bregut të lumit Buna, më 22 nëntor 1906. Ai kishte të kryer studimet e larta fetare për prift katolik dhe ishte shugurua si i tillë. Mirëpo, Kolë Parubi në ndërkohë dashurohet në Zinën, me të cilën shpejt u martua, dhe me të, patën një vajzë, të cilën e kishin pakësuar Nineta...

Lutfi Alia: Emigrimi në Itali i Andronikës dhe i Gjonit II Kastrioti

Vdekja e papritur e Gjergj Kastriotit më 17 janar 1468, e tronditi Arbërinë, Andronikën, djalin, si dhe të afërmit e tyre, mbarë arbërinë, ashtu si preoku-poi shtetet europiane, sidomos mbretërinë e Napolit, Vatikanin dhe Venedi-kun. I pari dokument që njoftoi vdekjen e Gjergj Kastriotit  është letra e ambasadorit të Milanos në Venecia, Girardo De Collis...

Sabile Basha: Kadri Veli Halili - Atdheu mbi të gjitha

Atdhetari Kadri Veli Halili  me pseudonimin “Beba”, ishte i lindur në lagjen Graiçevci të  fshatit Ribari i Madh, më 1881. Nga babai Veli dhe nëna Fata, e lindur Rashiti. Në kohën kur u arrestua ishte i martuar dhe baba i katër fëmijëve: Xhevës- 20 vjeçare, Tafës- 19 vjeç, Ajshes- 12 vjeçe dhe Avdullahu, 9 vjet   Deri sa u arrestua ishte i pa...

Sabile Basha: Prof. Dr. Sylejman Lleshi, nacionalisti i përbetuar për Bashkim Kombëtar

Profesor Doktori dhe atdhetari i devotshëm Sylejman Lleshi u lind në Tiranë, më 7 dhjetor 1914. Nga babai Muharrem Lleshi. Shkollën fillore dhe të mesmen i mbaroi në Tiranë, duke tregua sukses të shkëlqyeshëm. Më vonë vazhdoi studimet për veterinari në Torino të Italisë. Por, Sylejmani i ri, donte më shumë letërsinë...

Sabile Basha: Mustafë Koka - Dora e djathtë e Hasan Remnikut

Mësuesi e patrioti i madh Mustafë Koka u lind më 1931 në fshatin Kokaj, komuna e Gjilanit. Ishte djali i Rushit Kokës dhe nënës Habibe. Shkollën fillore e kishte mbarua në vendlindje. Mustafa, si djalë i ri, fillimisht nuk tregoi ndonjë interesim të veçantë për politik, por kah fundi i luftës, iu bashkëngjit brigadës partizane të Shqipërisë dhe...

Sabile Basha: Ndue Përlleshi - Deri në vdekje në mbrojtje të tokave shqiptare

Lagjes së madhe të atdhetarëve pa dyshim, se i takon edhe atdhetari i madh Ndue Përlleshi. Ndue Perlleshi ishte i lindur më 1908 në fshatin Paskalicë, në Lug të Drinit, nga babai Gjon dhe nëna Prenë, e lindur Krasniqi në Nepolje. Ishte fëmija i dytë në familje të ngushtë. Qysh në fëmijë...

Lutfi Alia: Imzot Mark Skura

Mendohet se ka lindur në Skuraj të Kurbinit në vitin 1593. Ishte frat i urdhërit françeskan. Fillimisht shërbeu ndihmësi i ipeshkëvit Gjon Kolesi dhe pas vdekjes së tij, u emërua Ipeshkëv i dioqezës se Arbërit (Albanisë), ku shërbeu deri në fund të vitit 1635 dhe ishte ipeshkëvi i fundit i kësaj dioqeze. Në një letër të 27 tetorit 1636, imzot Mark Skura shkruan...

Fotaq Andrea: Pena të arta franceze për shqiptarët (4)

Gijom Deping (1829-1901), studjues, anëtar i Shoqërisë së Gjeografisë së Parisit dhe korrespondent shoqatash gjeografike, autor i disa teksteve për historinë e ekspeditave detare, për figurat e shquara në lashtësi e në kohët moderne, etj. Në veprën e tij “Mrekullitë e forcës dhe të shkathtësisë, ushtrimet e trupit tek të Lashtët dhe tek Modernët”, e rëndit Skënderbeun ndër...

Sabile Basha: Bedri Gjinaj - 'Djemtë me shkollë shohin me katër sy'

Mësuesi, patrioti i madhe Bedri Gjinaj, u lind më 21 maj 1913 në qytetin e Mitrovicës. Nga babai Ibrahim Vela. Babai i Bedriut ishte njeri që e donte shkollën dhe donte gjuhën shqipe, andaj dëshira më e madhe e tij ishte që ti shkollonte fëmijët, dhe shpesh thoshte se vetëm të shkolluar jemi të dobishëm për vendin. Andaj, me propozimin e Hasan Prishtinës...

17 18 19 20 21
Në Fokus