Speciale

Dorian Koçi: Edward Lear në territoret e Shqipërisë së sotme

Njohja dhe rizbulimi i Ballkanit në shekullin XIX dhe fillimet e shekullit XX  në Evropë është një proces i cili nuk u zhvillua vetëm si një rizbulim gjeografik por dhe si një zbulim kulturor. Ky konstatim është akoma dhe mëse i vërtetë sidomos kur flasim për territoret shqiptare në...

Lutfi Alia: Duka Gjoni II Kastrioti (3)

Më 2 gusht 1485, Gjoni II, në shkëmbim të feudeve Monte Sant Angelo dhe San Giovanni Rotondo, mori nga mbreti Ferrante I tokat e San Pietro në Galatina, Duka I i Galatina dhe titullin konte i Soleto, Gagliano, Avigliano, Orria, Sagliniano, Bagnula, Padula, Aradeo. Këtë shkëmbim...

Qazim Namani: Tradita të moçme dasme dhe nga jeta te popullata shqiptare në fshatrat e Medvegjës

Që nga fillimi i sulmeve barbare sllave, në trojet shqiptare, të Sanxhakut të Nishit, por edhe pas pushtimit, të atyre viseve popullata shqiptare, që mbeti brenda kufijve të shtetit serbë, popullata shqiptare ishte e rrezikuar, për jetë dhe e penguar, që të zhvillojë jetë normale...

Lutfi Alia: Mirënjohje për dy miqtë e mi, Dr. Karmina Bitri Haxhiu dhe Artan Haxhiu

Shkrimet historike të kohëve vjetra, domozodoshmërisht duhet te shoqërohen me dokumenta, që dëshmojnë vërtetësinë e ngjarjeve e të personazheve dhe kur është e mundur, të shoqërohen me fotografi të objekteve të lidhura me jetën dhe aktivitetin e tyre, si dhe me portretet të tyre, të realizuara nga piktorë dhe grafistët e kohës...

Qazim Namani: Qytetet Urbane gjatë sundimit osman në Kosovë

Perandoria Osmane pasi që i shkatërroi disa fortifikime të rëndësishme strategjike për vendin, në fillim të shekullit XVII, si qytete urbane hynin Prishtina, Prizreni, Vushtrria,  Peja dhe në fund të këtij shekulli edhe Gjakova si qendër e re urbane...

Shtëpia Botuese “Streha”, ka botuar monografinë “Andronika dhe Gjoni II Kastrioti”, të autorit Lutfi Alia

Andronika Arianit Komnena, vajza e Gjergj Arianitit dhe e Marie Muzakës, në vitin 1451 u martua me Gjergj Kastriotin. Gjatë 17 viteve jetesë bashkëshortore me Gjergj Kastriotin, Andronika u shqua si zonja e parë e Arberisë, si nënë shembullore, si zonjë fisnike trime, që kishte fituar admirimin dhe respektin e mbarë arbërorëve...

Lutfi Alia: Bala, luftëtari legjendar i epokës Kastriotiane

Në shekullin XV, Arbëria u trondit nga sulmet e vazhdueshme të hordhive barbare të Perandorisë Osmane. Janë të njohura masakrat që kryen turqit në popullatën civile, dihet se pas çdo fushate sulmesh kundër vendit tonë morën robër, që i dërguan në Anadoll; plaçkitën, dogjën dhe shkatërruan vlerat kombëtare arbërore...

Qazim Namani: Gjurmëve të qytetit të Damastionit në trevat e Dardanisë qendrore

Damastioni ishte qendër e madhe xehëtare me rëndësi në Dardani, ku që nga shekulli i IV p.e.re, preheshin monedha prej argjendi. Në simbolet e përdorura mbi monedha është çekani i minatorit, që dëshmon se qyteti ishte qendër e një treve të pasur me miniera të arit dhe argjendit.Damastioni është njëri nga qytet e rëndësishme ilire...

Lutfi Alia: Duka Gjoni II Kastrioti (2)

Me vdekjen e Gjergj Kastriotit më 17 janar 1468, qëndrimi në Arbëri përbënte rrezik për Andronikën dhe Gjonin II dhe të afërmit e familjes, pasi pushtimi turk ishte iminent dhe hakmarrja e osmanëve barbarë nuk do të vononte. Në fillim të shkurtit 1468, në një letër dërguar mbretit Ferrante I i Napolit, Andronika...

Qazim Namani: Shqiptarët dhe hebrenjtë në Kosovë gjatë sundimit serbë 1912-1945

Bazuar në burimet historike, kuptojmë se ndër qytetet e Kosovës, që ma shumë jetonin hebrenj ishin Prishtina dhe Mitrovica. Hebrenjtë në Mitrovicë erdhën kryesisht nga Prishtina, pas ndërtimit të hekurudhës në shekullin XIX.  Gjatë luftërave ballkanike një numër i hebrenjve e braktisin...

Lutfi Alia: Andronika Arianiti Komnena Shpata Kastrioti

Andronika Arianiti Kastrioti ishte e bija e Gjergj Araniti Komneni (1376 - 1462) zoti i Principatës të Arianitëve. Sipas Gjon Muzakës, i ati i Gjergjit ishte Arianit Komneni dhe nëna e bija e Nikolla Zakaria, zoti i qytetit-port Budua. Në burime historike bizantine, theksohet se i ati Arianiti...

Qazim Namani: Prania dhe regjistrimet e komunitetit hebre në Kosovën e sotme nëpër shekuj

Territori i Kosovës së sotme, shtrihet në pjesën qendrore të Dardanisë së dikurshme, andaj ne po e japim një pasqyrë të raporteve të këtyre dy popujve që nga lashtësia e deri në kohën e sotme. Fisi Ilir i dardanëve për herë të parë përmendet më 1274 para erës së re kur në betejën e

Lutfi Alia: Pjestarët e Familjes Gjika nga Dhërmiu, në shërbim të Mbretërisë së Napolit

Mbreti Karli Borbon, pasi u ngjit në fronin Partenopeo, që në fillim u impenjua për legjitimitetin e pozicionit të tij si mbret. Ndonëse Karli mbretëronte që nga viti 1734, Gran Bretagna, Austria dhe Sardenja nuk donin që mbretëria më e madhe e gadishullit Apenin të kalonte në duart e Borbonëve, që ishte familje që mbretëronte  në Spanjë...

Qazim Namani: Historiku i shkurtër dhe trashëgimia kulturore në qytetin e Pejës

Qyteti i Pejës ndodhet në Rrafshin e Dukagjinit dhe në perëndim të Kosovës. Peja luante rol të rëndësishëm në pikëpamje politike, ekonomike shoqërore dhe kulturore, për arsye se treva e qytetit ka pozitë gjeostrategjike dhe ekonomike shumë të rëndësishme. Lumi Lumbardhë...

Lutfi Alia: Ne ish maturantët e vitit 1965 dhe pleqëria

N? qershor t? vitit 2023 mbushen 58 vite, kur përfunduam shkollën e mesme dhe morëm dëftesën e pjekurisë, një ndër evenimentet më të rëndësishme të jetës. Kjo ngjarje kujtohet me mall dhe kremtohet me gëzim të veçantë, pasi dëftesa e maturës ishte liçenca që dëshmoi pjekurinë tonë...

Meti Rexhepi: Karaktere dhe profile të pjesëtarëve të UÇK-së

Pas dhunës mbi njëqind e pesëdhjetë vjeçare ndaj dhe mbi të drejtat dhe lirinë e shqiptarëve, madje edhe të atyre të drejtave më themelore njerëzore e kombëtare, të garantuara me konventa ndërkombëtare; në të gjitha trojet autoktone të etnisë së lashtë shqiptare, kombi shqiptar, u mohua dhunshëm, pandërprerë nga Perandoria Osmane...

Syrja Etemi: Gjurmëve të një beteje epike në Pollog

Meqë edhe më pak se nja dy muaj u bënë 107 vjet nga një betejë sa epike e heroike, aq edhe e përgjakshme - që u fokusua mu në fshatin  Sllatinë, i dhash për detyrë vetes që të shkruaj disa fjalë për këtë ngjarje e cila akoma po kundërmon me aromën e trishtë të saj, e cila nuk i lë indolent e të painteresuar edhe brezat...

Sabile Basha: Një monografi shkencore për Minierën e Trepçës

Fillimisht desha të them se autori i librit, Dr. Mustafë Haziri, para pak ditësh më thirri në telefon dhe mu lutë që të shkruaja disa fjalë për librin e tij që e kishte përgatitur për botim. Megjithëse isha tepër e zënë, por pranova, se tema e punuar edhe si punim doktorate në dorëshkrim (ngase isha anëtare e...

Sabile Basha: Amaneti i Babait

Më kishte tregua gjyshja shumë-shumë më herët, se si kishte ardhur deri te një konflikt i vogël për herë të parë në jetën e tyre, në mes babit tim dhe gjyshit, respektivisht burrit të saj. Më thoshte, kjo ka ndodhur për herë të parë dhe për herë të fundit në mes tyre dhe mu atëherë kur ke lindur ti. Vetëm njëherë më kishte...

Jusuf Buxhovi: Kosova në kuadër të ndryshimeve kushtetuese të vitit 1968 (2)

Mbyllja e diskutimeve publike ku kërkohej që Kosova të fitonte statusin e republikës si dhe tërheqja nga ajo e udhëheqjes politike të Kosovës para trysnisë serbe dhe kompromiseve të udhëheqjes jugosllave me atë serbe, nuk e kishte mbyllur këtë çështje. Përkundrazi, fryma e saj nuk kthehej mbrapa. Këtë e dinin të gjithë...

Dorian Koçi: Roli udhëheqës i UÇK-së për krijimin e Shtetit të Republikës së Kosovës

Represioni serb në Kosovë në demonstratat e vitit 1981, heqja e autonomisë së Kosovës në 1989, helmimet e fëmijëve në 1992, represionin e masakrat në 1998 e së fundi dëbimi biblik i bashkombasve tanë në 1999, përgatitën momentin historik që në datën 17 shkurtit të vitit 2008, që Kosova të shpallej e lirë...

Jusuf Buxhovi: Kosova në kuadër të ndryshimeve kushtetuese të vitit 1968 (1)

Plenumi i Katër i Komitetit Qendror të LKJ-së i quajtur edhe  Plenum i  Brioneve, i mbajtur më 1 korriku të vitit 1966, me rrëzimin e linjës etatise të Rankoviqit, Titos ia krijoi mundësitë që kursin e vetëqeverisjes socialiste ta vërë në binarët e një procesi me ndihmën forcimit të federatës jugosllave jashtë mbikëqyrjes së Beogradit...

Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët - Ripushtim sllavo-komunist (6)

Lëvizja Nacional Demokratike Shqiptare (NDSH) 1945-1947 lindi në rrethanat dramatike nëpër të cilat po kalonte bota shqiptare në prak të përfundimit të luftës antifashiste, me ç’rast ajo u ballafaqua me sfidat  ekzistenciale, të cilat i vinin në njërën anë nga raporti i forcave të luftës, ku e majta dilte fituese dhe me këtë përcaktonte edhe sistemin...

Syrja Etemi: Arsimi në trevën e Tetovës në kohën e sundimit të Mbretërisë SKS (2)

Si punëtor i arsimit i profilizuar: pedagog shkollor, që në moshë të re më ka gëluar interesimi për të njohur dhe kuptuar mënyrat dhe format e arsimimit të prindërve tanë apo gjeneratave më të hershme që kanë kaluar nën dërstilat e shkollës dhe arsimit të  hegjemonizmit serb.Me të dhënat që do t’i shtroj në...

Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët - Ripushtim sllavo-komunist (5)

Pasi që me qërimin e përgjakshëm të hesapeve me nacionalistët shqiptarë dhe forcat e tjera që mund t’i kundërviheshin aradheve partizane shqiptare dhe jugosllave të futura në Kosovë “për çlirimin e saj nga gjermanët”, ishte përmbushur njëra ndër pikat e rëndësishme të planit jugosllav për ripushtimin e Kosovës...

Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët - Ripushtim sllavo-komunist (4)

Tri ditë para se Adem Voca me gjithë familjen të likuidohet në kullën e tij në Pantinë, ndërsa dhjetë ditë më vonë i njëjti fat do ta gjejë edhe Shaban Polluzhën në katundin Tërstenik të Drenicës, siç do t’i gjejë me mijëra bashkëluftëtarë të tyre anembanë Kosovës, të cilët do të vriten dhe masakrohen mizorisht...

Syrja Etemi: Arsimi në trevën e Tetovës në kohën e sundimit të Mbretërisë SKS

Një ndër sfidat më të mëdha të popullatës shqiptare në kohën e Mbretërisë Jugosllave (në të ashtuquajturën: Sërbia Jugore), ka qenë përballja me politikat arsimore - kulturore, ku, pjesa dërmuese e popullatës ka qenë e paarsimuar. Në këtë kontekst, kundruall “çarshisë introverte osmane”,  në akceptimin apo ballafaqimin...

Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët - Ripushtim sllavo-komunist (3)

Në fillim të dhjetorit, pasi që të ketë arritur dekreti për qërimin e hesapeve me ata që nuk ishin komunistë dhe nuk i takonin lëvizjes partizane, të cilët njëherësh cilësoheshin si antikomunistë dhe reaksionarë (të tillë ishin rreth nëntëdhjetë për qind të Shqiptarëve), pikërisht ditën e dytë të këtij muaji, më 2 dhjetor...

Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët - Ripushtim sllavo-komunist (2)

Në Kosovë, në vitet e kthesave të mëdha 1943-1944, krahas realitetit antifashist dhe të shtrirjes së organizimit të tij në vend me anën e Këshillave Nacionalçlirimtare, i cili, pa ndonjë ndikim dhe herë-herë i pavërejtur fare shtrihej jashtë sferave urbane dhe të shumtën ishte i natyrës ilegale...

Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët - Ripushtim sllavo-komunist (1)

Skenari për t’u ripushtuar Kosova nga forcat jugosllave duhej të fillonte doemos edhe me “pajtimin” e partizanëve shqiptarë “në kuadër të bashkëveprimit ndërmjet Ushtrisë së NÇ të Jugosllavisë dhe Ushtrisë NÇ të Shqipërisë për të luftuar së bashku reaksionin e atjeshëm”.Sipas këtij skenari, futja e njësive jugosllave në Kosovë...

Qazim Namani: Roli i Vojsllav Tankosi?it në pushtimin e Kosovës gjatë luftërave ballkanike 1912

Në shekullin XIX, Rusia tani më i kishte hartuar disa projekte, për sllavizmin dhe greqizmin e popullatës ortodokse vllahe e shqiptare, për ti bashkuar ata kundër P. Osmane dhe popullatës të besimit islam në trevat e Ballkanit.Sidomos luftës së Krimesë, dhe nënshkrimit të traktatit të Parisit në vitin 1856, Rusia...

Hasan dhe Lajde Blakaj: Masakrat serbe në Vrellë të Istogut më rrethinë

Këto rrëfime të vërteta janë shkruar nga Shaban Rrustem Dreshaj dëshmitar i gjallë i ngjarjeve, tashmë i ndjerë. Një njeri shumë i dashur dhe patriot vrellas. Shënimet i ka nxjerrë nga fletorja e Shabanit djali i tij Smajli dhe më pastaj i dërgohen Bacës Halit Elshani që më luti të i redaktoj dhe botoj meqë ai ishte...

Sabile Basha: Kafeja e mëngjesit

Rëndom ajo ishte e buzëqeshur dhe me plotë hirësi, por kohëve të fundit, disi vëreja një lodhje dhe një zbehje vjeshte të vonuar. E shikoja vjedhurazi në fytyrë, sytë e saj të zinj kishin humbur shkëlqimin e dikurshëm, pastaj edhe ajo grimë fytyre që i kishte mbetur, kishte filluar ti vyshkej dhe dal nga dal po merrte...

Sabile Basha: Ankthi i fundit i Nënës

Ajo qëndronte e shtrirë në shtratin dysh. Me të madhe djersitej dhe gati-gati nuk dinte asgjë për veten. Asgjë nuk i kujtohej se çfarë i kishte ndodhur, ama bash asgjë. Vetëm si në ëndërr dëgjonte jehun e telefonit që i bëhej se vinte nga kati i parë i shtëpisë. I bëhej se ai telefon cingëronte pandërprerë. Dhe kishte...

Sabile Basha: Kur dhemb dhembja

Nuk më besohet... jo...  jo, kjo që thua ti,  nuk mundë të jetë e vërtet. Këtë që po e tregon tani, më tepër mundë të jetë ndonjë ndodhi nga fantazia e jote e bujshme e një njeriut të moshuar... më falë-ë, se sa realitet . E di... më fal, e di se e ke vështirë-ë, e di se si te gjithë ne... edhe ti ke kaluar muaj të rëndë, por tani..

17 18 19 20 21
Në Fokus