Kulturë

Elvi Sidheri: Një Golgotë për t’u lexuar, në frymë Krishtlindjesh në diktaturë

Kushdo që ta njohë sadopak karakterin, lëvrimin jo vetëm letrar, e veçanërisht penën e mendjen krijuese të Gjergj Jozef Kolës, nuk do të habitet aspak kur lexon një krijim të tij letrar, sakaq, kush akoma nuk e njeh Gjergjin, këtë emër të spikatur në përmbajtje etimologjike (veçanërisht për neve shqiptarët përmes epopesë Kastriotase...

Elvi Sidheri: Kur libri shndërrohet në pasion jetësor

Në këto ditë kur Shqipëria dhe bota shqiptare në përgjithësi, akoma vuan pasojat vdekatare, shoqërore, shpirtërore, traumat e dhimbjen e pashlyeshme të shkaktuar nga goditjet pafund të tërmetit që tronditi jetët dhe zemrat e truallin e shqiptarëve, Durrësin, Thumanën, Laçin, Lezhën, Tiranën e shumëkund tjetër...

Elvi Sidheri: E vërteta për “Fitoren e Pirros”, përtej mitit përçmues romak

Të gjithë me siguri kemi dëgjuar për të ashtuquajturën “Fitore të Pirros”, një frazë përçmuese me origjinë nga romakët e lashtë, të cilët, të pamësuar historikisht me humbjet në fushën e betejës, ia patën bashkëngjitur këtë “detaj”, bëmave dhe jetës të udhëheqësit të shquar, mbretit të paharruar epirot...

Elvi Sidheri: Ndjesia e pështirë e inferioritetit kulturor ndaj sllavëve

Në këtë periudhë kur çoku flitet e përflitet lart e poshtë për çështjet e Ballkanit Perëndimor, Europës Juglindore, quajeni si t’ua ketë ënda këtë rajonin tonë tekanjoz ku fuçitë e barutit metaforik dhe të mirëfilltë, ndizen e fiken sipas motit, humorit të gjindjes e veçanërisht prirjeve të kokave të nxehta vendase apo të përtejshme...

Elvi Sidheri: Kemi harruar vallë të shkruajmë me dorë?

Në epokën teknologjike në të cilën jetojmë, gjithmonë e më shumë po debatohet në lidhje me rrallimin e të shkruarit me dorë, ndërkohë që lapsa e stilolapsa, ashtu si edhe letra, shpejt po shndërrohen në relike thuajse të lashta, me përparimin e mëtejshëm të teknologjisë...

Elvi Sidheri: Panairi i pafytyrësisë

Në botën e sotme, ku shpesh të duket sikur 2+2 nuk bëjnë më thjesht 4, por një çfarëdo numri tjetër i pasaktë matematikisht, por në rregull sipas perceptimit të devijuar anormal të realitetit që ofrojnë mediat apo mendjet e ashtuquajtura “të ndritura”, të fryra e himnizuara nga establishmenti mediatik, kulturor e...

Elvi Sidheri: Përpjekja e mbretit ilir Klitit për të mposhtur Aleksandrin e Madh

Në vitin 335 Para Krishtit, Aleksandri i Madh ishte përfshirë në luftime të ashpra kundër fiseve armike përgjatë lumit Danub, duke synuar të përforconte sundimin e tij në Europë, para se të mësynte Persinë tutje në Azi.Por, mbas arritijes së paqes me fiset e Danubit, Aleksandrit do t’i vinin lajme të këqija, sepse...

Elvi Sidheri: Hakmarrja e Aristotelit ndaj helenëve, falë Aleksandrit të Madh

Kur mendojmë për Aristotelin, përgjithësisht, pak kujt i bie ndërmend se filozofi i lashtë nuk ishte helen.Aristoteli ishte maqedonas, pikërisht nga Mbretëria e Lashtë e Maqedonisë, ku do të lindte edhe Aleksandri i Madh, udhëheqësi dhe ushtaraku më i shquar i të gjitha kohërave, bir i një nëne ilire-epirote si Olimbia...

Elvi Sidheri: Shqiponja dykrenare arbërore dhe Dragoi rumun

Herë të tjera kam shkruar për lidhjet midis Gjergj Kastriotit dhe Vlad Tepeshit, udhëheqësit luftarak rumun, që pati thyer hundët e pushtuesit turk gjithaq si edhe kryetrimi ynë arbëror përgjatë një periudhe historike të Mesjetës ku dy udhëheqësit e shquar të qëndresës ndaj depërtimit të dhunshëm osman në Ballkan, qenë dalluar për...

Elvi Sidheri: Ndikimi i PPSH shqiptare ndaj komunistëve militantë në Brazil

Disa shkrime më parë, kisha kënaqësinë e veçantë që t’ua bëja të ditur lexuesve faktin e çuditshëm, që flet për origjinën pjesërisht arbëreshe, rrjedhimisht shqiptare të presidentit të ri të porsazgjedhur të Brazilit, ish ushtarakut të hekurt dhe përfaqësuesit të së djathtës tradicionale braziliane, Jair Bolsonaro...

Elvi Sidheri: Etërit e kulturës maqedonase (bullgare) me rrënjë shqiptare

Duke qenë se në disa ndër shkrimet e kaluar, jam përqendruar edhe mbi shqiptarët ortodoksë të zonës së Ohrit (e jo vetëm), sot, ky thellim do t’u kushtohet disave syresh, që kanë spikatur me veprimtarinë e tyre të gjerë letrare, etnografike e shkencore të gjithanshme, por që nga historiografia njihen si maqedonas...

Elvi Sidheri: Presidenti i ri (pjesërisht) arbëresh i Brazilit

Fundviti 2018 u kurorëzua, mbas një orteku sovranist që përfshiu tërë hapësirën euroatlantike (SHBA + disa vende të BE), me triumfin në Brazil, të presidentit Jair Bolsonaro, ish ushtarakut që ndonëse i plagosur rëndë dhe i tërhequr nga fushata aktive elektorale, pa akses ...

Elvi Sidheri: Pikëtakime të vyera shqiptaro-bullgare të fillimit të shekullit XX

Duke qenë, për shkak të kërshërisë, por edhe dëshirës për të mësuar sa më shumë rreth historisë tonë, që shpesh është kufizuar me bullgarët, në kontakt me të dhënat që vijnë nga arkivat e studimet bullgare, në lidhje me pikëtakimet historike mes dy kombeve, tona...

Elvi Sidheri: Luftëtarët shqiptarë në skajet e Rusisë mesjetare

Duke qenë se vitet e fundit po dëgjojmë fort shpesh të përmendet Krimeja, ose zona e Donbasit, që rusët e quajnë Rusia e Re, për çështje luftarake faktikisht, qysh nga aneksimi i njëanshëm rus i këtij gadishulli ukrainas dhe Doneckut e Luhanskut, deri në incidentet e...

Elvi Sidheri: Shqiptarët ortodoksë të Ohrit dhe ati i letërsisë moderne maqedonase, me rrënjë shqiptare

Nëse përmendet në Shqipëri sot emri i Grigor Përliçev, atëherë shumë pak njerëzve ky emër do t’u tingëllojë i njohur, aq më pak do t’u ngjallë mbresa grishëse.Por, nëse ky emër përmendet në Maqedoninë (e pritshme të Veriut) e sotme, Bullgari, qoftë edhe në Greqi, atëherë ky...

Elvi Sidheri: Orvatja për ngritjen e një Kishe Ortodokse Shqiptare në Stamboll dhe vallja greke Sirtaki, me rrënjë shqiptare në metropolin turk

Në vazhdën e thellimeve për praninë e vjetër shqiptare në Stamboll, duke u rrekur përherë të sjellim personalitete krejtësisht të panjohur për lexuesin e ditëve të sotme, dhe zgjeruar rrjedhimisht diapazonet e njohurive tona lidhur me praninë e kontributin e paçmuar të ...

Elvi Sidheri: Shqipëria e Vogël në stepën e pamatë të Azovit

Duke vijuar rrjedhën e thellimeve kushtuar shqiptarëve të mërgatave mesjetare Lindore, po vazhdojmë pikërisht me shqiptarët e ngulimeve të bregut të detit Azov, për t’i njohur më mirë këta njerëz ngulmues të të njëjtit gjak me ne, për të cilët dimë kaq pak.“Mirë se vini”, dëgjon rastësisht njeriu ...

Elvi Sidheri: Gjuha e fshehtë 'Meshtrovski' e muratorëve bullgarë, një dialekt i panjohur i shqipes

Në gjuhën tonë shqipe, shquhemi veçanërisht për dialektologjinë e theksuar, të përhapur qytet më qytet, rajon më rajon, katund më katund, e jo rrallë, edhe lagje më lagje.Gjuha shqipe sakaq, nuk do të ishte kjo që është, nëse nuk do të gjallonte përmes larmisë...

Elvi Sidheri: Shqiptarët e rajonit të Odesës në Ukrainë, një gjurmë tjetër e mërgatës mesjetare shqiptare

Në vazhdën e shkrimeve për mërgatat historike shqiptare, kryesisht në Lindje, sot do të përqendrohemi te shqiptarët e Ukrainës, pikërisht në fshatin Karakurt në rajonin e Odesës.Në muzeun e fshatit Karakurt, ose Zhovtnevoe siç është quajtur për ...

Elvi Sidheri: Lefter Andonyadis, legjenda e futbollit turk me origjinë shqiptare dhe pastiçerët e shquar shqiptarë të metropolit dykontinentësh

Duke shëtitur mes gjelbërimit në Stamboll, në parkun Yo?urtçu pranë stadiumit ?ükrü Saraço?lu të ekipit të njohur turk Fenerbahçe (me emrin nga lagja e dikurshme piktoreske e krishterë e Fanarit, në zonën europiane të megalopolisit turk), gjëja e vetme që të bie në...

Elvi Sidheri: Ngulimi historik shqiptar Arbanasi në Bullgari

Në vazhdën e shkrimeve për ngulimet e njohura shqiptare tutje trojeve tona kombëtare, kësaj radhe, mbas përshkrimit të Arnavutköy magjepsës buzë Bosforit në Stamboll, do të përqendrohemi te një tjetër ngulim madhor e plot histori të fisme shqiptare, më saktësisht...

Elvi Sidheri: Dokumente historike të vyera shqiptaro-bullgare

Në arkivin historik të Bibliotekës Kombëtare “Shën Kirili dhe Metodi” të Sofjes ruhen sot e kësaj dite dokumente që vijnë qysh nga fundi i shekullit të XIX dhe fillimi i shekullit XX që dëshmojnë për veprimtarinë e paepur të mërgatës shqiptare në Bullgarinë...

Elvi Sidheri: Arnavutköy, lagja madhështore shqiptare e Stambollit

Qysh në udhëtimin tim të parë në Stamboll, shumë vite të shkuara, më pati qëlluar që veç shumë nuancave të tjera të trashëgimisë shqiptare në këtë qytet dy-kontinentësh, të më binte në sy një lagje piktoreske, fisnike dhe krejtësisht e mahnitshme si Arnavutköy, thënë copë në shqip “Fshati i shqiptarëve”...

Elvi Sidheri: Pesë përralla të rajonit të Krushevës rreth viteve 1890

Kuzman Shapkarev, folklorist, entograf e shkencëtar nga Ohri, në kërkimet e tij të rajonit të Maqedonisë, do të mblidhte edhe këto pesë përralla në gjuhën shqipe të qytetit të Krushevës, qytet i shquar për Kryengritjen e njohur të Ilindenit në vitin 1903, që sipas...

Elvi Sidheri: Amor

Të gjithë kemi qenë të dashuruar në jetë.Bëhet fjalë kështu për ato shikimthet e turpshme të kopshtit, teksa përvidheshim me bishtin e syrit, faqeve të shoqkave, të cilat ku i dihet, me ato ndjesi të atëhershme, edhe donim t`i ledhtonim të paktën...

Elvi Sidheri: Kthimi i Albatros Rexhajt

Kur një shkrimtar mungon prej kohësh nga kërshëria e lexuesve të tij, atëherë fjala “Kthim” shndërrohet në sinonim krejt të natyrshëm për të përshkruar takimin e tij të sërishëm në dimensionin e botimeve, aty ku në fund të fundit, e ka vendin gjithësesi...

Elvi Sidheri: Si u shkruajt vepra madhore e Servantes

Vepra më e madhe e letërsisë spanjolle (e ndër kryesoret e historisë së letërsisë botërore), pati lindur në një vend të zhurmshëm, plot me njerëz të rraskapitur, me duar të ndotura dhe me gjasë edhe të dehur xurxull.E nuk bëhej fjalë për gjindje...

Elvi Sidheri: Gratë për Gjergjin

Në vitin kombëtar të 550 vjetorit të kryetrimit tonë, Gjergj Kastriotit Skënderbeut, mes shumë iniciativave të vlerësueshme apo si rëndom të pllaquritura në suazat e patetizmit tipik të modelit “Më ka çu nana me la gojën” që nuk mungon kurrë në raste kremtesh të tilla ...

Elvi Sidheri: Si mund të shkatërrohet një parajsë në tokë

Të jesh një vend i vogël me pasuri të panumërta natyrore nuk domethënë gjithmonë domosdoshmërisht diçka e këndshme, dhe ndonjëherë mirëqenia mund të sjellë edhe disavantazhe të dukshme.Gjë kjo që dëshmohet fare qartë nga historia e zvetënuar e republikës mikroskopike të Naurut...

Elvi Sidheri: Frymë Lufte

Roland Bartetzko - Frymë Lufte - Nëse do ta kishim menduar ndonjëherë se përshkrimin ndoshta më realist dhe asnjëanës për Luftën e Kosovës do ta bënte një i huaj, padyshim që do të qemë habitur fort.Por kjo e vërtetë është aq e mirëqenë saqë nuk ndryshon dot, dhe për ta dëshmuar...

Elvi Sidheri: Friedenreich - braziliani që shënoi më shumë gola se Pele

Nga njëra anë Pele, për shumëkënd, përfshirë FIFA-n, sulmuesi më i shquar i shekullit XX. Për të tjerë, futbollisti më i mirë në histori. Zyrtarisht i njohur si golshënuesi më i mirë i të gjitha kohërave, duke mundur të shënojë 1151 gola në 1225 ndeshje të luajtura...

Elvi Sidheri: Një panair i paepur

Kur të qëllon të jesh i pranishëm në Panairin i Librit të Prishtinës, çdo vit nuk mungon të vëresh pasionin dhe përkushtimin për ta mbajtur në jetë këtë veprimtari që letërsisë shqipe dhe librin shqip, të shkruar nga autorët shqiptarë apo përkthim nga gjuhët e huaja, që ...

Elvi Sidheri: Psycho, një roman largpamës

Kur nis të lexosh romanin Psycho të shkrimarit Ilir Muharremi, gjëja e parë që të bie në sy është thellësia në të cilën përnjëherë zhytet lexuesi porsa kapërdin faqen e parë të këtij libri.Do pranuar se termi “Psycho” qysh në titull ta ofron një sintezë të ...

Elvi Sidheri: Shtigjet e mistershme të Nobelit

Një ditë prej ditësh, çmimi Nobel vendosi të mos dalë më nga dhoma e vet e praruar në Stokholmin e lartësive të ftohta nordike të kontinentit të moçëm dhe arsyet për këtë veprim stoik, sa edhe të beftë, i kish të shumta në fakt...

Elvi Sidheri: Orwell apo Huxley? Një shoqëri e shtypur apo e narkotizuar?

Prej kohësh, në shoqëritë europiane ndihet një pakënaqësi në rritje ndaj sistemeve politike, një humbje graduale e besueshmërisë së klasës udhëheqëse dhe e vetë institucioneve. Ka gjithaq edhe mosbesim kundrejt mediave, që rrallëherë janë të afta të ofrojnë...

1 2 3 4 5
Në Fokus