Speciale » Basha

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (54)

Fillimisht, ai strehohet në fshatin Tugjec, një vend që i ofronte mbështetje njerëzore dhe anonimitet të përkohshëm. Më pas, gjen strehë dhe përkrahje në familjen atdhetare Sadiku në fshatin Gjyrishec – një familje me tradita të thella patriotike, që e mirëpriti jo vetëm si mysafir, por si një pjesëtar të rezistencës së përbashkët...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (61)

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe konsolidimit të pushtetit sllavo-komunist në trevat shqiptare, një segment i rëndësishëm i elitës ushtarake dhe politike nacionaliste të Kosovës zgjodhi të mos e braktiste vendin. Në vend të mërgimit, këta individë vendosën t’i qëndronin besnikë programit ideor dhe objektivave politike të Lidhjes së Dytë të Prizrenit...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (60)

Gjatë procesit të hulumtimit sistematik mbi jatakët dhe bunkerët e rezistencës ilegale shqiptare në Kosovë, si pjesë përbërëse e punës sime studimore të përmbledhur në librin “Të burgosurit politik shqiptarë në Kosovë 1945–1990”, emri i Mulla Hoxhë Lipovicës u shfaq fillimisht në formë...

Sabile Basha: Një klithmë për të mos harruar

Duke u zhytur në leximin e veprës së fundit të autores Alketa Gashi-Fazlit, “Klithma”, lexuesi nuk mbetet thjesht përballë një teksti letrar, por përfshihet në një përjetim të thellë shpirtëror, thuajse të pashmangshëm. Pa e kuptuar, pa e kërkuar me vetëdije, ne kthehemi menjëherë në ato vite...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (59)

Në këtë klimë frike dhe represioni, nga data 8 deri më 10 korrik 1945, Kosova u aneksua zyrtarisht nga Serbia. Ky akt nuk ishte një rezultat i një procesi të lirë e demokratik, por një vendim i imponuar, i mbështetur nga mekanizma represivë dhe i justifikuar përmes procedurave formale...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (58)

Musli Dumoshi lindi në vitin 1904, në fshatin Dumosh të Podujevës, në një familje me rrënjë të thella atdhetarie, ku ndjenja e detyrës ndaj atdheut ishte trashëguar brez pas brezi. Babai i tij, Sadri Dumoshi, ashtu si edhe të parët e tij, kishte marrë pjesë në përpjekjet e pareshtura për mbrojtjen e kufijve etnikë shqiptarë...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (57)

Haradin Vidishiqi, i lindur në vitin 1895 në fshatin Vidishiq të Shalës së Bajgorës, u rrit në një mjedis ku fisnikëria dhe bujaria e familjes përbënin themelet e jetës së përditshme. Si fëmija i dytë i Kahriman Fazliut dhe Shahes, e lindur Bahtiri, ai u dallua që herët për zgjuarsinë dhe kureshtjen e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (56)

Teksa merresha me shkrimin për Mulla Idriz Gjilani dhe për sarkofagun e tij, vëmendja ime intelektuale dhe reflektimi historik më devijonin vazhdimisht drejt një dimensioni po aq thelbësor të veprimtarisë së tij: rrjetit të jatakëve, të cilët, me një trimëri që merr përmasa epike, e mbajtën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (55)

Pikërisht për shkak të luftës së pandërprerë që zhvilloi me mendje, zemër dhe veprim kundër padrejtësisë, pushtimit dhe mohimit të identitetit kombëtar, Mulla Idriz Velekinca u detyrua të jetonte për pesë vite në një izolim të plotë – në një hapësirë të ngushtë e të errët, në përmasat e një sarkofagu 80x397x220 cm – një strehë e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (53)

Mulla Idriz Velekinca, apo si njihej në popull -Mulla Idriz Gjilani, është një ndër figurat më të spikatura të mendimit fetar dhe të rezistencës shpirtërore në trevën e Anamoravës. Lindi më 4 qershor të vitit 1901 në fshatin Velekincë të Gjilanit – një mjedis që do të shërbente si pikënisje e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (52)

Në një kthesë të papritur dhe të rëndësishme për rrëfimin, Isa Dujakës – tashmë i vetëdijshëm për zbulimin e pashmangshëm të rezistencës dhe për rrezikun që rëndonte mbi të – arrin të hyjë në qelinë e Asllanit. Ai nuk vjen për të ushtruar dhunë, por për të dhënë një mesazh thelbësor...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (51)

Në analizën e rrethanave të qëndrimit të "Grupit të Gjon Serreqit" në bunker, duhet të theksohet se informacioni për ekzistencën dhe vendndodhjen e tyre ishte jashtëzakonisht i kufizuar dhe ruhej me përpikëri. Në këtë kontekst, është me rëndësi të veçantë të përmendet figura e Asllan Maksuti-Dërmakut...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (50)

Pasi grupi i përkushtuar rreth Gjon Serreqit mbeti i konsoliduar dhe i reduktuar në një numër të vogël, por të besueshëm, u hodh hapi i radhës në funksion të sigurimit të ekzistencës fizike dhe vijueshmërisë së veprimtarisë së tyre ilegale- ndërtimi i një bunkeri për strehim. Ky vendim nuk...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (49)

Pas mbërritjes në anën e Kamenicës, Gjon Serreqi e vlerëson të domosdoshme të vizitojë një nga ish-nxënësit e tij më të afërt, Ismet Dërmakun, i cili jetonte në fshatin Shipashnicë e Epërme. Ky veprim nuk ishte i rastësishëm, por një shprehje e lidhjes së ngushtë që Gjoni ruante me...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (48)

Gjon Serreçi përfaqëson një nga figurat më të rëndësishme intelektuale dhe një nga personalitetet më me ndikim të Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare në Kosovë. Roli dhe prania e tij në këtë lëvizje nuk ishin vetëm rezultat i kushteve historike të kohës, por edhe i një formimi të...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (47)

Pas largimit të imponuar nga shtëpia e vëllait, Cafoja u zhvendos në Shtojë, një vendbanim i njohur për arkitekturën karakteristike të shtëpive dykatëshe: kati i poshtëm shërbente për të strehuar bagëtitë, ndërsa kati i sipërm ishte hapësira ku jetonin anëtarët e familjes...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (46)

Simon Gjoka, nga fshati Shën Gjergj, përfaqëson një nga figurat më të spikatura të solidaritetit dhe besnikërisë së asaj kohe. Ai ishte gjithmonë i gatshëm të hapte dyert e shtëpisë së tij për Cafo Begun—pa kushte, pa frikë dhe pa hezitim. Qoftë ditë apo natë, verë apo dimër...

Sabile Basha: Libri si monument për Ylfete Humollin

Diku mes qershorit dhe korrikut të vitit 2025, , në një verë që rrëshqiste qetë pa lënë shumë gjurmë, miku im dhe shkrimtari nga Besiana (Podujeva), Ramë Oraca, m’u drejtua me një kërkesë të thjeshtë në formë, por të thellë në peshë emocionale dhe kuptimore: të shkruaja për heroinën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (44)

Pasi Cafoja u detyrua të largohej nga Shkodra dhe të vendosej në Krajë, një hap të ngjashëm, megjithëse në drejtim të kundërt, ndërmori edhe Hodo Alibegu. Ai zgjodhi të shkojë drejt Tiranës, duke ndërruar mbiemrin në Osmani, një veprim i diktuar nga rrethanat e kohës dhe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (43)

Me kalimin e kohës, thirrjet për likuidimin e Cafo Beg Ulqinit dhe familjes së tij po bëheshin gjithnjë e më të shpeshta dhe më të hapura. Klimën e frikës e ndiente çdo bashkëkohës i tyre, por mbi të gjitha e ndiente vetë Cafoja, i cili e kuptoi se qëndrimi në Ulqin nuk ishte më i mundur....