Speciale » Basha

Sabile Basha: 27 vite pas – ku jemi dhe kah po shkojmë

Shumë herë i jam kthyer me shkrim 24 marsit të atij viti që nuk shuhet nga kujtesa, 1999-s, ditës kur historia mori frymë ndryshe dhe kur qielli mbi Kosovë u mbush me jehonën e një përmbysjeje të madhe. Ishte një çast i rrallë, kur toka dukej sikur dridhej nën peshën e ngjarjes...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (8)

Në historinë e errët të Ballkanit, mes figurave që hodhën themelet e një politike të mbështetur mbi përjashtimin dhe dhunën, Stefan Moljeviçi mbetet një nga ideologët më të egër të Serbisë së Madhe. Ai nuk ishte një politikan i zakonshëm dhe as një shkrues i thjeshtë strategjish...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (7)

Në rrëzë të kodrave të Bosnjës, në qytetin e vogël të Rudës, më 6 janar 1888, lindi një njeri që do të gdhendte me penën e tij hije të errëta mbi historinë e një rajoni të tërë. Stevan Moljeviq, një emër që thjesht nuk përfaqëson vetëm një individ, por mishëron një ideologji të skajshme, një vizion...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (6)

Në historinë e Ballkanit, ku kufijtë janë vizatuar shpesh me gjakun e popujve të shtypur dhe ku ideologjitë nuk kanë mbetur vetëm në letër, por janë shndërruar në politika të dhunshme, Vasa Çubrilloviqi mbetet një nga figurat më famëkëqija. Ai nuk ishte thjesht historian apo akademik...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (5)

Në mozaikun e letërsisë ballkanike, ku kultura, historia dhe tragjedia njerëzore ndërthuren si fijet e një pëlhure të lashtë, Ivo Andriqi qëndron si një figurë komplekse: një shkrimtar i talentuar, një mjeshtër i narrativës historike, por njëkohësisht edhe një njeri i lidhur me mendësinë e...

Sabile Basha: Doli nga shtypi libri më i ri “Unë në kohë”

Pak ditë më parë, nga shtypi doli libri im i fundit “Unë në kohë”, një vepër që vjen si një rrëfim i kthjellët, i ndjerë dhe thellësisht njerëzor. Ky libër nuk paraqitet thjesht si një botim i zakonshëm, por si një dëshmi e gjallë, ku fjala bëhet kujtesë, përvoja bëhet mësim dhe e kaluara shndërrohet në dritë për të tashmen dhe të ardhmen...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (4)

Vlladan Gjorgjeviqi lindi në vitin 1844, në një kohë kur Serbia po përpiqej të krijonte konturet e shtetësisë së saj, por njëkohësisht ushqente ëndrrat e një zgjerimi territorial përtej kufijve të saj natyrorë. Ai nuk ishte vetëm një politikan, por edhe një mendje që përdori penën për të...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (3)

Në vazhdim, do të përmend vetëm disa nga këto programe që, si një zinxhir i mallkuar, e mbajtën të robëruar një komb të tërë, duke lënë plagë që historia nuk mund t’i fshijë.Serbët u bënë fqinjë me shqiptarët shumë shekuj më parë, por jo si miq, as si bashkudhëtarë të historisë, por si një valë...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (2)

Ne nuk kemi qenë vetëm viktima të një politike të egër, por edhe dëshmitarë të një sistemi të pamëshirshëm që na ka vënë vazhdimisht në provë. Dhe pikërisht për këtë arsye, të vërtetën tonë duhet ta tregojmë me zërin e fortë të historisë, që ajo të mos mbetet as e shtrembëruar nga ata që duan ta...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (1)

Duhet ta them hapur se, në udhëtimet e mia shkencore nëpër faqet e historisë, kam hasur në dokumente që rrëqethin, në fjalë që nuk janë vetëm rreshta të shkruar, por plagë të hapura mbi kujtesën kolektive. Kam lexuar shumë nga programet dhe elaboratet politike serbe...

Sabile Basha: 11 marsi – dita kur Kosova tha 'Boll më'

Sa herë që afrohet 11 Marsi, nuk më vjen në mend vetëm lajmi i butë i pranverës—ajo që duket se është vetëm një hap larg, si një dritë e re që troket pas derës. Bashkë me aromën e tokës që zgjohet dhe me gjethen që nis ta besojë përsëri jetën, më kthehet edhe një kujtesë tjetër, më e rëndë...

Sabile Basha: Kujtesa e një barbarie shtetërore - homazh për Epopën e Prekazit

Natyrisht, jam rritur dhe jam formuar në një shtëpi ku fryma kombëtare nuk ishte thjesht fjalë, por mënyrë të menduari e mënyrë të jetuari. Ishte një taban i qetë e i fortë, si themeli i një shtëpie të vjetër që s’e tund as era, as koha. Aty mësova që dashuria për popullin tim të mos ishte...

Sabile Basha: Bacë Adem Demaçi – historia që ecën mes nesh

Gjatë udhëtimit tim të gjatë nëpër hulumtime e studime, pata një kënaqësi të veçantë: të njohi, qoftë edhe përmes faqeve të librave e zërave të tjerëve, figurën e atdhetarit dhe ilegalistit të njohur, Adem Demaçit. Fillimisht ai mu shfaq si emër—si legjendë e gjallë që qarkullonte nëpër rrëfime, kujtime dhe dëshmi të kohës...

Sabile Basha: Nataliteti – lindshmëria në Kosovë në optikën e demografit Prof. Dr. Tefik Bashës

Gjatë gjithë udhës së tij në botën e dijes, Tefiku ka qenë prej atyre njerëzve që nuk e matin punën me ditë, por me gjurmë. Veprimtaria e tij shkencore dhe hulumtuese nuk është thjesht një listë titujsh, por një rrugë e gjatë kërkimi, ku çdo faqe e shkruar dëshmon këmbënguljen e mendjes dhe përkushtimin e zemrës ndaj së vërtetës...

Sabile Basha: E vërteta për UÇK-në nuk guxon të heshtë

Rastësia ka një mënyrë të çuditshme për të na gjetur pikërisht atëherë kur nuk presim asgjë—kur mendja është e lodhur nga dita, kur duam vetëm pak qetësi dhe një dritë të zbehtë ekrani për të shoqëruar mbrëmjen. Kështu më ndodhi sonte, më 20 shkurt 2026, kur, pa ndonjë plan të veçantë, e hapa televizorin dhe mu ndal syri te emisioni...

Sabile Keçmezi-Basha & Tefik Basha: Kosova 1950–1969 në dritën e dokumenteve arkivore

Zakonisht, në çastet kur jam e lirë nga angazhimet e përditshme, i kushtoj kohë leximit të veprave të autorëve që i vlerësoj dhe i nderoj për kontributin e tyre të rëndësishëm dhe veprimtarinë shkencore. Leximi për mua nuk është vetëm një kënaqësi personale, por edhe një mënyrë e...

Sabile Keçmezi-Basha: Kombi im i mrekullueshëm në mbrojtje të së vërtetës

Dhe ata liridashës që mbahen në qelitë e Sheveningenit—ata nuk kanë luftuar për pushtet, as për hakmarrje; kanë luftuar për lirinë që nuk e kishim, për ajrin që na mungonte, për të drejtën elementare për të qenë në shtëpinë tonë pa frikë. Kanë luftuar për tokën tonë, që u dogj, u përvëlua, u bë hi e lot nga barbaria...

Sabile Basha: Në Hagë po gjykohet liria

Në atë kohë të largët, ende para se lufta ta shndërronte frymën e Kosovës në një ankth të përditshëm, protestat ishin si dallgë njerëzish që ngriheshin papritur, si një det i gjallë që s’mund ta ndalte askush. Dilnim masovikisht—jo thjesht për të mbushur rrugët, por për t’u bërë zë...

Sabile Basha: Universiteti i Prishtinës në rrugën drejt lirisë – 56-vjetori i themelimit

Nëse sot e vëmë Universitetin tonë në një plan krahasimi me universitetet e botës që mbështeten mbi tradita shekullore në mësimdhënie dhe kërkim shkencor, është e natyrshme që ai të duket relativisht i ri. Me vetëm 56 vjet jetë institucionale, ai nuk mund të pretendojë për atë “trashëgimi të gjatë” që e karakterizon arsimin e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (62)

Edhe pse Lufta e Dytë Botërore kishte përfunduar dhe rendi i ri politik në Evropë kishte filluar të konsolidohej, për shqiptarët që mbetën jashtë kufijve etnikë të shtetit shqiptar nuk pati një ndjenjë të plotë çlirimi apo kënaqësie. Përkundrazi, mospërputhja mes aspiratave kombëtare dhe...