Blerim Latifi: Rrëfimi për një student nga Prekazi, policët serbë dhe hienat e kujtesës

Rrëfimi për një student nga Prekazi, policët serbë dhe hienat e kujtesës

Shkëputur nga një libër që po shkruhet

Nga Prof. Blerim Latifi

Ka qenë nëntori i vitit 1997. Ditë e premte. Kisha gati tri javë pa shkuar në shtëpi dhe atë fundjavë vendosa ta kaloja atje. Mora çantën studentore dhe u nisa drejt stacionit të autobusëve. Gjithmonë udhëtoja me kujdes të shtuar rrugëve të Prishtinës. Arsyeja dihej: të shmangia takimin me policët serbë që patrullonin gjatë gjithë kohës rrugëve. Por atë ditë nuk isha me fat. Sapo arrita në stacion dhe dola në anën perëndimore të tij, ku pritej autobusi për në Skenderaj, ndodhi ajo që përpiqesha vazhdimisht ta shmangia. Kabina e policisë ishte zhvendosur pikërisht në atë anë. Policët e vunë re shqetësimin tim dhe njëri më bëri me gisht të shkoja tek ata. Fillova të kem frikë.

Policët filluan të më merrnin në pyetje në serbisht. E vetmja fjalë që kuptova nga të folurit e tyre agresiv ishte kërkesa për letërnjoftimin, “li?na karta”, siç i thonë në serbisht. Në momentin kur panë vendlindjen time, fytyrat dhe sjellja e tyre u bënë edhe më agresive, ndërsa unë, nga frika, humba çdo ndjesi për të reaguar. Pas pak erdhi një person i tretë që dinte shqip dhe u bë përkthyes mes meje dhe torturuesve të mi. Më pyetën nëse i njihja personat e armatosur dhe me maska që kishin dalë në rajonin e Drenicës. Kur u thashë se nuk i njihja, njëri nga policët nisi të më fyente me gjuhën më të vrazhdë të mundshme. Ata e kuptonin se po i gënjeja, por instinkti i mbijetesës më detyronte të mohoja. Në të kundërtën, do të përfundoja në ndonjë stacion policie, ku tortura do të ishte e pashmangshme. Isha vetëm 18 vjeç.

Pas rreth gjysmë ore maltretimi, më liruan. Hipa në autobus, i tronditur. Ishte përvoja ime e parë e drejtpërdrejtë me terrorin shtetëror serb.

Dy muaj më vonë ndodhi tjetra. Në mëngjes po shkoja në ligjërata, të cilat i mbanim në një shtëpi private në lagjen e Muhaxherëve. Te parku i qytetit, pas një kthese, ndesha dy policë. Po pinin cigare dhe, duke parë që rruga ishte bosh, më ndaluan për një kontroll rutinë. Sërish e njëjta procedurë, sërish e njëjta frikë. Sapo panë vendlindjen time në letërnjoftim, fytyrat e tyre ndryshuan për keq. Njëri ma hoqi çantën nga krahu dhe tjetri më urdhëroi të mbështetesha te muri i një shtëpie aty pranë. Duke mos guxuar t’i shikoja në fytyrë, nuk dallova se cili prej tyre filloi të fliste me dikë përmes radiolidhjes. E vetmja fjalë që kuptova ishte “Serbica”, emri me të cilin serbët e quanin Skenderajn. Me gjasë po pyesnin nëse emri im ndodhej në listat e personave të kërkuar atje. Nuk do ta harroj kurrë frikën që më shkaktonin zërat dhe tingujt e asaj radiolidhjeje policore. Zgjati disa minuta ai terror. Në fund, njëri nga policët më urdhëroi të merrja çantën dhe të largohesha. Tjetri më shau rëndë dhe, teksa po largohesha, më goditi me shuplakë pas koke dhe me një shkelm. Kjo ishte policia e Millosheviqit.

Përvoja e tretë ishte më e rënda. Që prej janarit, Drenica ishte vendosur nën shtetrrethim. Kudo kishte postblloqe që kontrollonin vazhdimisht makinat dhe autobusët. Të vetmit që nuk kontrolloheshin ishin autobusët që vinin nga Serbia, ndalonin në Mitrovicë dhe më pas vazhdonin për në Prishtinë. Për t’iu shmangur kontrolleve, studentë dhe të tjerë udhëtarë nga Skenderaj nisën të udhëtonin me këta autobusë për të shkuar në Prishtinë.

Ishte një ditë prilli. Baba erdhi me mua deri në Mitrovicë dhe në stacion më tregoi “autobusin e shkive” në të cilin duhej të hipja. Në autobus kishte pak udhëtarë, të gjithë serbë. I frikësuar, shkova në fund të autobusit, ku nuk ishte ulur askush.

Pasi u nis autobusi, prita të vinte konduktori për të marrë pagesën e biletës, por ai nuk erdhi. Në atë situatë ankthi mundohesha të qetësoja veten duke bërë sikur po lexoja një libër, por më kot. Rruga më dukej sikur nuk do të përfundonte kurrë. Kur kaluam Vushtrrinë, autobusi ndaloi papritur. Hodha shikimin nga dritarja dhe u trondita nga ajo që pashë: kishim ndaluar pranë postbllokut policor në fshatin Nedakovc, një nga vendet më të frikshme, ku ndalimet, maltretimet dhe torturat që u bëheshin shqiptarëve raportoheshin çdo ditë.

Dera u hap dhe një polic hyri brenda. Me sa duket, drejtuesit e autobusit kishin lajmëruar për “një shqiptar të dyshimtë” që ndodhej aty. Polici më bërtiti dhe më nxori jashtë, duke më çuar pas një kabine të rrethuar me thasë çimentoje. Sërish kërkesa për letërnjoftim, sërish reagimi agresiv kur panë vendlindjen time. Njëri prej tyre fliste shqip. I thashë se isha student dhe po shkoja në universitet. Kur më pyeti pse udhëtoja me atë autobus, zëri më humbi. Në atë çast erdhi një tjetër polic dhe filloi të më godiste. Rashë në tokë dhe goja e hunda m’u mbushën me gjak. Nuk e di sa zgjati ajo torturë, por më pas e gjeta veten sërish në autobus.

Përpiqesha të ndaloja gjakun me një këmishë që nana ma kishte vendosur në çantë, por plagët vazhdonin të rridhnin. Asnjë nga udhëtarët nuk u ngrit të më thoshte një fjalë. Kjo ishte Serbia e viteve ’90: jo vetëm shteti, por edhe shoqëria, me përjashtime të rralla, ishte zhveshur nga çdo ndjenjë humanizmi e keqardhjeje ndaj shqiptarëve.

Kur arritëm në stacionin e autobusëve në Prishtinë, zbrita dhe shkova te një çezmë në anën lindore të objektit të stacionit. Aty pastrova fytyrën e gjakosur dhe u nisa drejt banesës në Taslixhe, duke zgjedhur sërish rrugë më pak të rrezikshme.

Nga ato udhëtime më kujtohet edhe një ngjarje tjetër që më pat prekur thellë. Po udhëtoja nga Prishtina në Vushtrri. Për të shmangur postbllokun e Nedakovcit, zbrita në Pestovë. Bashkë me mua zbritën edhe dy studentë. U nisëm së bashku, por pas pak më pyetën nga isha. Kur u thashë se isha nga Prekazi, u panë mes vete dhe pastaj më thanë se do të ndaleshin aty për të pritur dikë. Ishte një gënjeshtër e dukshme. Ata thjesht nuk donin të vazhdonin rrugën me mua. Arsyeja dihej: po të na ndalonin rastësisht policët serbë, shoqëria me një djalë nga Prekazi mund t’u kushtonte.

E vazhdova rrugën vetëm. Kur arrita në zonën e fshatrave Duboc dhe Galicë, gjendja ime shpirtërore ndryshoi. Nuk kisha më frikë. Aty kishte filluar të ndihej aroma e lirisë që po përhapej bashkë me krismat e para të luftës. Një ditë do të kisha nderin e jashtëzakonshëm t’u bashkohesha këtyre krismave.

Kjo ishte jeta jonë nën terrorin shtetëror serb. Sa herë më vijnë ndërmend ato ditë, më kujtohen fjalët e heroit të gjallë të Kosovës, Salih Mustafës – Calit, i cili po vuan burgun pas një procesi farsë gjyqësor në Hagë: Lufta ishte e pashmangshme dhe e domosdoshme.

Ndërkaq, për ata që sot nga komoditeti i sigurisë dhe lirisë që ofron shteti i Kosovës, vënë në dyshim moralin e intervenimit të NATO-s dhe statusin çlirimtar të këtij intervenimi, më duhe të them pa frikë se fyej dikë: të tillët janë pjella më e keqe e këtij vendi; janë hienat që duan ta coptojnë kujtesën e tij, e nga ky coptim të rilegjitimojnë ëndrrat e Serbisë për t’u rikthyer në vendin e krimeve të saj.

__________

Autostrada e Kombit është e mbushur nga kolona e tifozëve që vijnë nga Shqipëria drejt Prishtinës për të mbështetur ekipin e Kosovës në ndeshjen me Turqinë. Një pamje e tillë nuk është parë kurrë më parë. Kur sheh këto skena, nuk mund të mos të kujtohen vargjet e Mjedes:

Qoft mallkue kush qet ngatrrime,

ndër kta vllazën shoq me shoq!

Kush e ndan me flak’ e shkrime

ç’ka natyra vetë përpoq!