Asllan Dibrani – Luani: A po u hapet varri shqiptarëve? Mos e prekni shtetin laik – Kushtetuta nuk është pronë e askujt!

A po u hapet varri shqiptarëve? Mos e prekni shtetin laik – Kushtetuta nuk është pronë e askujt!

Institucionet publike nuk mund të përshtaten sipas ritualeve fetare – çdo precedent që cenon neutralitetin e shtetit është kërcënim direkt për stabilitetin, barazinë dhe të ardhmen e Republikës

Shkruan: Asllan Dibrani – Luani

A po u hapet varri shqiptarëve?
Kjo pyetje nuk është retorikë boshe dhe as figurë letrare për të nxitur emocion. Është një kambanë alarmi që duhet të zgjojë çdo qytetar të ndërgjegjshëm. Kur preken themelet e shtetit laik, kur relativizohet Kushtetuta dhe kur interesat e ngushta vendosen mbi rendin kushtetues, atëherë nuk rrezikohet vetëm një vendim administrativ – rrezikohet vetë orientimi i Republikës.

Shteti laik nuk është kundër fesë; ai është garancia që asnjë fe, asnjë grup dhe asnjë ideologji të mos vendoset mbi ligjin. Kur cenohet ky parim, hapet rruga për përçarje, për prapambetje dhe për dobësim institucional. Dhe historia na ka mësuar se çdo dobësim i shtetit paguhet shtrenjtë nga qytetarët.

Prandaj kjo nuk është thjesht një debat politik. Është çështje e së ardhmes sonë, e dinjitetit shtetëror dhe e rrugës evropiane që kemi zgjedhur. Kushtetuta nuk është pronë e askujt – ajo është kontrata jonë e përbashkët dhe mburoja e Republikës.

Nëse dëshironi, mund ta bëj edhe më të shkurtër dhe më goditës për fund artikulli, ose më analitik për mesin e tekstit.

Arsimi publik nuk është hapësirë për eksperimente ideologjike

Kosova është një shtet laik. Arsimi publik nuk mund të përshtatet sipas kalendarëve fetare apo bindjeve individuale të një grupi. Kur një drejtori komunale ndryshon funksionimin e shkollave për shkak të ritualeve fetare, nuk bëhet fjalë për rregullim teknik, por për sfidim të parimeve mbi të cilat është ndërtuar shteti.

Kushtetuta e Republikës së Kosovës nuk është letër që lakohet sipas presioneve momentale. Ajo është kontratë kombëtare, e ndërtuar mbi sakrificën dhe gjakun e atyre që luftuan për liri. Askush nuk ka mandat ta zhbëjë me një vendim administrativ.

Shteti laik nuk është opsion – është detyrim

Kosova është shtet laik dhe kjo do të thotë:

• Institucionet publike nuk organizohen sipas ritualeve fetare.
• Arsimi nuk harmonizohet me kalendarë religjiozë.
• Politikat publike nuk përshtaten sipas praktikave të asnjë feje.

Kush relativizon këtë parim, relativizon vetë shtetin. Laiciteti nuk është kundër fesë – është mburojë që feja të mos instrumentalizohet nga politika.

Drejtoria duhet të japë llogari

Fakti që Drejtoria e Arsimit ka vepruar mbi bazë kërkesave nga grupe të interesit nuk e justifikon vendimin.
Institucionet publike nuk funksionojnë mbi presion, por mbi ligj.

Në një shtet ligjor:

• Vendimet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën.
• Jo me disponimin e momentit apo emocionet e përkohshme.

Ky vendim duhet të rishqyrtohet menjëherë dhe përgjegjësit duhet të japin llogari institucionale.

Arsimi nuk është fushë kompromisesh ideologjike

Në vend që të luftojmë:

• Rënien dramatike të cilësisë,
• Mungesën e standardeve akademike,
• Dobësinë metodologjike,
• Braktisjen e nxënësve dhe humbjen e besimit në arsimin publik,

po merremi me përshtatjen e sistemit sipas praktikave fetare.

Kjo është zhvendosje e rrezikshme e prioriteteve.
Shkolla është tempull i dijes dhe zhvillimit qytetar, jo laborator kompromisesh ideologjike.

Tejkalim i kompetencave

Kush i dha të drejtë një drejtorie komunale të vendosë mbi filozofinë e shtetit?
Ku është miratimi parlamentar?
Ku është debati publik?
Ku është analiza kushtetuese?

Vendime që prekin karakterin e shtetit nuk mund të merren me arsyetime të momentit.
Nëse ka tejkalim kompetencash, duhet të ketë përgjegjësi ligjore.

Shteti ligjor nuk funksionon mbi tolerim – funksionon mbi llogaridhënie.

Pse ky vendim është i rrezikshëm?

1. Cenon karakterin laik të shtetit
Kur funksionimi i shkollës lidhet me ritualin fetar, krijohet lidhje institucionale që bie ndesh me neutralitetin.

2. Krijon precedent
Sot është agjërimi.
Nesër mund të jetë një kërkesë tjetër fetare.
Pasnesër një tjetër.
Dobësimi nuk ndodh me një vendim – ndodh me precedent.

3. Vendos emocionin mbi ligjin
Argumenti human nuk zëvendëson normën juridike.
Zgjedhjet fetare janë personale.
Institucioni publik nuk mund të transformohet për çdo zgjedhje individuale.

4. Cenon barazinë
Nxënësit që nuk agjërojnë nuk duhet të penalizohen.
Arsimi publik duhet të jetë i barabartë për të gjithë.

5. Zhvendos vëmendjen nga kriza reale e arsimit
Ku janë reformat për cilësi, standardet akademike dhe rritja e rezultateve?
Në vend që të ngremë arsimin, po e relativizojmë atë.

6. Rrezikon politizimin e fesë
Kur politika harmonizohet me rituale, hapet dera për ndikime ideologjike dhe polarizim sh oqëror.

7.Tejkalon kompetencat
Asnjë zyrtar nuk është mbi Kushtetutë.
Asnjë vendim administrativ nuk mund të ndryshojë filozofinë e shtetit.

Thirrje për ndërgjegje dhe veprim

Ky nuk është debat kundër besimit.
Ky është debat për mbrojtjen e shtetit.

• Nxënës – mbrojtni cilësinë e arsimit tuaj.
• Arsimtarë – ruani profesionalizmin dhe neutralitetin.
• Intelektualë – mos heshtni.
• Juristë – analizoni kushtetutshmërinë.
• Ministria e Arsimit – ndërhyni menjëherë.

Ky vendim duhet të tërhiqet, dhe orari mësimor duhet të rikthehet sipas normave ligjore dhe standardeve profesionale.

Kosova nuk është pronë e askujt.
Shteti laik nuk është luks – është themel i stabilitetit, barazisë dhe të ardhmes së breznive.

Neutraliteti institucional nuk diskutohet.
Mos e dobësoni shtetin.
Mos krijoni precedentë që nesër do t’i pendoheni.

Sot është arsimi.
Nesër mund të jetë gjithçka tjetër.
Nëse heshtim tani, çmimin e paguajnë brezat e ardhshëm.

Koha për reflektim dhe veprim është tani.
Mbrojtja e Republikës nuk pret askënd.
Republika e Kosovës është amanet – dhe ne duhet ta mbrojmë me çdo mjet ligjor dhe qytetar.