Lëvizja për Rikthim: Ideologjia islamike dhe policia e moralit

Ky editorial shpreh një nga arsyet thelbësore pse Lëvizja për Rikthim është e domosdoshme sot në Kosovë, por edhe gjithandej trojeve shqiptare.

IDEOLOGJIA ISLAMIKE DHE POLICIA E MORALIT

Nga Lëvizja për Rikthim

Frika e shoqnisë kosovare për t’u përballë me islamin agresiv të pasluftës dhe shfaqjen e policëve të moralit në hapësirën publike dhe digjitale nuk është as e rastësishme, as e pashpjegueshme. Ajo është pasojë e një kombinimi faktorësh historikë, politikë, kulturorë dhe psikologjikë, që kanë krijue një klimë heshtjeje të organizueme, ku kritika perceptohet si rrezik, ndërsa dorëzimi si maturi.

Shoqnia në Kosovë ka dalë nga lufta me një ndjeshmëri të thellë ndaj përçarjes. Kjo ndjeshmëri, e kuptueshme në rrethana postkonflikti, me kalimin e kohës është shndërrue në refleks vetëcensurues. Çdo temë që perceptohet si potencialisht konfliktuale shmanget, dhe në këtë kategori ka hy me shpejtësi ideologjia islamike, jo si besim, por si dogmë që kërkon rol normativ në shoqni.

Kështu është krijue një tabu publike, ku përballja me një fenomen real shihet si kërcënim për stabilitetin, edhe pse mungesa e përballjes e ushqen vetë atë fenomen.

Një nga mekanizmat kryesorë që e ka forcue këtë heshtje ka qenë ngatërrimi i qëllimshëm mes fesë si përvojë personale shpirtërore dhe islamit politik si projekt ideologjik. Çdo kritikë ndaj këtij të fundit etiketohet si sulm ndaj besimit, duke prodhue një klimë frike morale, ku individët, intelektualët dhe institucionet hezitojnë të flasin për të mos u damkosë si armiq të fesë ose të shumicës.

Ky mekanizëm nuk është spontan, por i kultivuem me vetëdije, dhe ka rezultue jashtëzakonisht efektiv në neutralizimin e debatit racional.

Në këtë terren ka lulëzue figura e ashtuquajtur e “policit të moralit”, veçanërisht në rrjetet sociale. Këta aktorë nuk përfaqësojnë shumicën e besimtarëve, por një pakicë të zhurmshme, të organizueme dhe agresive, që përdor gjuhë fetare për presion shoqnor, linçim virtual dhe intimidim publik.

Ata veprojnë si instrument informal disiplinimi, duke e shty shoqninë drejt konformizmit përmes frikës, jo përmes argumentit. Shoqnitë e lodhuna nga krizat zakonisht nuk frikësohen nga e vërteta, por nga zhurma, dhe pikërisht këtë dobësi e shfrytëzon islami politik.

Heshtja e elitave politike dhe kulturore e ka përforcue këtë gjendje. Neutraliteti i shpallun institucional ka qenë në praktikë një oportunizëm i thellë, i motivuem nga frika e humbjes së kapitalit elektoral dhe nga mungesa e vizionit ideologjik.

Në vend që të artikulohet qartë dallimi mes besimit dhe ideologjisë, është zgjedhë rruga e shmangies, e cila në realitet i ka lanë hapësirë të lirë strukturave islamiste për me u konsolidue pa kundërshtim serioz. Kjo heshtje nuk është as neutrale, as e pafajshme; ajo është bashkëpërgjegjësi pasive.

Në thelb të këtij fenomeni qëndron edhe një krizë identitare më e thellë. Shoqnia kosovare ende nuk e ka artikulue në mënyrë të qëndrueshme raportin e saj me historinë, trashëgiminë kulturore dhe përkatësinë evropiane.

Kur identiteti kombëtar lihet i paqartë, ideologjitë fetare-politike ofrohen si zëvendësim. Islami politik nuk po avancon sepse ka fuqi intelektuale superiore, por sepse po operon në një hapësirë bosh, të krijueme nga mungesa e një narrative të fortë shqiptare dhe qytetare.

Përballja me këtë realitet kërkon guxim për me pranue të vërteta të pakëndshme: se radikalizmi nuk është vetëm import i jashtëm, se disa institucione kanë dështue në rolin e tyre rregullator, se disa figura fetare kanë kalu nga shërbim shpirtëor në aktivizëm ideologjik, dhe se heshtja kolektive e ka normalizue këtë devijim.

Kjo përballje nuk është sulm ndaj fesë, por mbrojtje e shoqnisë.

Në këtë kontekst historik dhe shoqnor duhet kuptue edhe lindja e Lëvizjes për Rikthim. Ajo nuk ka ardhë si provokim ideologjik, por si reagim ndaj një vakuumi të rrezikshëm publik.

Lëvizja për Rikthim është përgjigje ndaj heshtjes, ndaj konfuzionit identitar dhe ndaj përpjekjeve për me e shndërrue fenë në instrument pushteti. Ajo afirmon dallimin thelbësor mes besimit si çështje personale shpirtërore dhe ideologjisë fetare si projekt kontrolli shoqnor, duke mbrojtë parimet e një shoqnie laike, evropiane dhe kombëtare.

Në fund, shoqnia kosovare gjendet përballë një zgjedhjeje që nuk mund të shtyhet pafundësisht. Ose do të artikulojë qartë kufijtë mes fesë dhe ideologjisë, duke mbrojtur lirinë e mendimit dhe identitetin e vet kulturor, ose do t’ia dorëzojë të ardhmen zërit më të zhurmshëm dhe më agresiv.

Heshtja nuk është neutralitet; heshtja është zgjedhje. Dhe çdo zgjedhje ka pasoja historike.

Lëvizja për Rikthim ekziston pikërisht për këtë arsye: jo për të përçarë, por për të mbrojtur shoqninë shqiptare nga heshtja që shndërrohet në dorëzim.

https://www.facebook.com/levizjaperrikthim