Lazim Miftari: Libri i Lashtësisë

Libri i Lashtësisë

Nga Lazim Miftari

Pas mundimit të gjatë, gjatë tërë ditës, nëpër bjeshkët me shkëmbinj të mëdhenj, më zuri nata pranë një guri në formë të një dere të madhe. Kishte të gdhendur një simbol të pakuptimtë: një lakore në formë gjarpri rrethor me një vrimë në mes. Ndoshta simbolizonte diellin, ku ta di!

U mbështeta te ai dhe po mendoja si ta hap. Era frynte me të madhe dhe nata u errësua. Nuk kishte më as yje e as hënë në qiell. Nga lodhja e madhe u ula dhe doja ta kaloja natën aty.

Nga guri më erdhi një zë:

— Çfarë po kërkon?

I thashë: — Librin e Lashtësisë.

— Ku gjendet ai libër? — më tha zëri.

I thashë: — Thellë në shpellë.

— Çfarë po kërkon në atë libër? — më tha.

— Po kërkoj fisin tim, popullin tim të lashtë, që nga një det në tjetrin, ishte Zot vetë, — i thashë.

— Thuaje kodin dhe do të hapet dera, — më tha zëri.

U zgjova në këmbë, ndeza dritën që kisha në çantë dhe ia lëshova gurit. Më kapën të dridhura trupi. Si t'ia qëlloja pa e ditur? Më dukej në rrezet e dritës se guri ishte vendosur mbrapsht dhe se dera duhej të hapej nga brenda te jashtë. Atëherë vendosa ta them emrin e fisit tim mbrapsht:

nadraD, — i thashë.

U dëgjua një zhurmë e madhe dhe guri, për çudi, u hap. U futa brenda, dera u mbyll. Ecja nëpër një galeri gurësh me lloj-lloj ngjyrash të arta. Duke ecur mes gurëve të shpellës, në një rrugëtim të gjatë, më doli përpara një pasqyrë e madhe.

Po shikoja veten. Por ai nuk isha unë. Në të vërtetë, isha unë, por me tjetër pamje. Ishte një djalë më i vogël, i pastër, dhe mi ndiqte lëvizjet e mia.

Ai më pyeti: — A je ti ai që mendon se je? Nëse nuk përgjigjesh drejt, rruga do të zhduket.

— Po, — i thashë, — unë jam vetvetja.

Rruga u hap.

Vazhdoja rrugën, nëpër galeri nëntokësore ku në dysheme kishte ca gurë të vegjël që shkëlqenin. Kur shkelje mbi ta, këndonin disa këngë të njohura e disa këngë të harruara.

Zëri më tha: — Nëse shkel mbi gurin e fisit tënd, do të kalosh, përndryshe rruga do të shembet.

Kalova pa problem dhe vazhdova rrugën.

Dëgjova një zë si të nënës sime:

— Ku po më lë?

Por unë e dija se, po qe se e ndiqja zërin, nuk do të kthehesha kurrë më.

Vazhdova rrugën më tej. Një zë fëmije: — Pse më harrove? — më tha. Dhe më doli përpara; ai kishte pamjen time. U ula, ia kapa dorën dhe i thashë:

— Nuk të harroj kurrë, ti je arsyeja pse jam unë këtu.

Fëmija buzëqeshi, dhe rruga u hap.

Rruga vazhdoi dhe papritur shfaqet një gjarpër i madh i zi me sy të kuq.

— Kthehu, — tha gjarpri, — ky libër nuk është për ty, ai do të të djeg ty.

Unë vazhdova rrugën dhe gjarpri u kthye në gur.

Vazhdova rrugën dhe arrita në një galeri shumë të madhe. Aty pashë Librin e Lashtësisë. U ngjita për ta marrë, por ai nuk ishte në piedestal, ai qëndronte pezull në ajër. Sapo desha ta kap me dorë, Libri lëshoi një dritë shumë të madhe saqë mi verbëoi sytë.

Pastaj Libri foli:

"Ti i ke kaluar kurthet.

Ti ke ardhur me zemër të pastër.

Por unë nuk jam për ty.

Unë jam libër hyjnor, i shkruar nga ata që nuk flasin më.

Ti nuk do ta gjesh enigmën e fisit tënd këtu. Sepse enigma e fisit tënd nuk është në gur, nuk është as në dritë.

Ajo është mbi tokë, në këngë, në gjak, në kujtesën e atyre që ende ecin.

Ti erdhe ta kërkosh Librin, por e gjete veten.

Ti po kërkoje vetveten.

Ti je vetë ai që po kërkon.

Mos harro: ti më nuk je kërkues, ti tani e tutje je KUJTESAR .

Ti do t'u tregosh të tjerëve për veten tënde, për fisin tënd, për popullin tënd dhe pasardhësve tu."

Libri u mbyll, drita u shua dhe më mbeti një emër që s'e kisha dëgjuar kurrë.

Fillova të kthehesha. Shpella më nuk ishte e errët, ishte e qetë. Muret nuk më kërcënonin më, ato më përshëndesnin. Gjallesat mitike nuk fshiheshin më, ato më përcillnin në heshtje. Nuk kishte më kurthe, nuk kishte më prova. Vetëm era që ma prekte fytyrën, si për herë të parë.

Sapo dola nga shpella, mëngjesi ishte afruar, por qielli ende ishte gri. Para meje ishte një luginë e mbuluar me një mjegull të lehtë, ku kodrat dukeshin si valë të ngrira.

Rrugës, pas një distance të largët, një plak me mjekër të bardhë ishte ulur në një gur të madh. Ai nuk fliste, por syri i tij më njihte. Në krah të tij qëndronte në këmbë një vajzë e re me një kurorë lulesh mbi kokë, e buzëqeshur, sikur dikush që ka pritur dikë shumë gjatë.

Sapo u afrova, plaku ngriti dorën dhe tha:

"Ti ke ardhur nga drita, por nuk je i verbuar.

Ti i ke kaluar kurthet, por nuk je i thyer.

Fjala që mban nuk është për t'u shqiptuar – është për t'u jetuar.

Fisi yt nuk është në libra. Ai është në gurin që nuk flet, në këngën që nuk këndohet, në sytë që nuk harrojnë."

Zgjati dorën dhe më dha një gur të vogël e të ngrohtë, të gdhendur me një simbol.

Plaku u zhduk dhe vajza më ndoqi pas.

Duke ecur luginës, vajza ma vuri dorën në sup, jo për të më shoqëruar, por për të më thënë se nuk isha i vetëm. Në një shkëmb afër rrugës ishin vendosur disa gurë të vegjël. Vajza më ndihmoi që ta vija gurin që ma dha plaku. Sapo e vura gurin, gurët filluan të këndonin:

"Ti nuk je më kërkues,

Ti je kujtesar.

Ti nuk je më ai që pyet,

Ti je përgjigjja që mungonte."

Aty u grumbulluan shumë njerëz dhe unë u tregoja të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen. Gurët ende këndonin: Ti je kujtesar, ti je kujtesar, kujtesar, kujt...

----------------

(Një udhëtim i imagjinuar duke kërkuar të kaluarën e fisit tim Dardan)

Prishtinë, 19 nëntor 2025