Kulturë
Qazim Shehu: Mitingu i Poezisë në Gjakovë, një 60 vjetor kurorëzues
E marte, 12.11.2024, 06:56 PM
MITINGU I POEZISË NË GJAKOVË - NJË 60 VJETOR KURORËZUES
NGA
QAZIM SHEHU
Mitingu i Poezisë në Gjakovë është një aktivitet i vjetër poetik, i zhvilluar me nismën e një grupi poetësh dhe të korifeut të poezisë shqipe, Din Mehmeti.Që atëherë e deri më sot, ai nuk është ndërprerë kurrë dhe, nga viti në vit, ka shpalosur vlerat e letërsisë shqipe nga të gjitha trojet shqiptare, duke e shndërruar kështu jo vetëm Mitingun, por krejt qytetin emblematik të Gjakovës në një vatër të ngrohtë poezie. Në Miting kanë debutuar dhe janë vlerësuar poetë shqiptarë me emër gjer te talentet e reja, poetë të huaj nga shtete të ndryshme të Evropës, Amerikës dhe, me profesionalizëm, janë dhënë vlerësime nga juri kompetente, jashtë çdo ndikimi.
Poezia
lind në kohë të vështira, ndërsa proza u pret kohëve të qeta.Kosova kaloi një kohë të vështirë nën okupimin
serb dhe poetët prijetarë të saj: Esad Mekuli, Din Mehmeti, Azem Shkreli,
Rrahman Dedaj, Enver Gjergjeku, i kënduan pa ndërprerje lirisë, shpirtit të
populli i dhanë guxim, ashtu siç u
trimëruan në vargje nga ky shpirt që
lartësohej përditë nga aktet e qëndresës së pashembullt.
Mitingu
u zhvillua në kohë të vështira kur organizatorëve dhe pjesëmarrësve nuk u
jepnin salla dhe ata dilnin në shesh për të recituar poezitë, kur në shesh u
fiknin dritat, afroheshin qytetarët dhe
me dritat e makinave të tyre ndriçonin sheshin e kështu gjithnjë, të
papërkulur, duke mbajtur gjallë poezinë, sepse poezia transmeton dhe trimëron
shpirtin, ajo afron ëndrrën e lirisë me vargje që kumbojnë nga vlimi etnik.
Me
ardhjen e kohërave të reja, kur Kosova u çlirua, shumë asosacione letrare u
shkrinë, u krijuan të reja, që funksionuan dhe organizuan veprimtari, por
Mitingu nuk u shkri dhe ai mbeti i ri, edhe pse sot në këtë nëntor është 60
vjeç. Kjo se ai lindi i shëndetshëm, gjatë rrugës krijoi traditë, u modernizua dhe
përcolli vlera, të cilat u konfirmuan në këtë Miting profesionalisht, dhe kjo
të gëzon.
Ai
nuk u shkri siç ndodhi gabimisht për hir të një mode letrare me shumë
asosacione letrare, sepse atë e krijuan njerëz të mëdhenj të artit dhe gjatë rrugëtimit të tij historik e
mbajtën të ri, të freskët, modern dhe i
dhanë autoritet.
Të
gëzon fakti se këtë traditë nuk e lanë
të shuhej dhe të hynte shpejt në
kujtesën arkivore, personalitete të artit në Gjakovë, siç është Muharrem
Kurti-poet, romancier dhe kryetar i Klubit Letrar”Gjon Nikollë Kazazi”, Engjëll
Berisha-bashkorganizator, -poet dhe studiues, dhe shumë të tjerë,
bashkëpunëtorë të tyre.
Muharrem
Kurti, kryetar i Klubit Letrar “Gjon Nikollë Kazazi”, duke dhënë informacione
të rëndësishme për të gjitha fazat e mbajtjes së këtij manifestimi, më tej shton se” kujtojmë këtu, pjesëmarrjen në
Miting të Ismail Kadaresë, Dritëro Agollit, Fatos Arapit, Xhevahir Spahiut,
Visar Zhitit, Natasha Lakos, Fatos Kongolit, Zija Çelës e shumë e shumë të
tjerëve, edhe kur ndërmjet nesh kishte kufij hermetikë e ndarës deri në qiell.
Pra, Mitingu i Poezisë e shpërtheu kufirin shqiptaro-shqiptar me festën poetike
në Gjakovë”.
Mitingu
nis me një javë përurime veprash letrare nga më të zgjedhurat.Vijnë enkas nga
mërgimi poetë dhe shkrimtarë për të marrë pjesë në këto ditë festive dhe
angazhuese e serioze, vijnë nga qytete të tjera të Kosovës të ftuar e të
paftuar, njerëz dashamirës të artit të poezisë.Këto ditë janë analiza të mirëfillte të artit të
fjalës, çaste të ngrohta bisedash midis krijuesve, përcaktohet ecuria e
rrjedhës së poezisë dhe të fjalës së shkruar, analizohen vëllime poetike dhe
vepra në prozë, siç ishte rasti i diskutimit letrar”Libri i Gjakovës”-roman i
Jusuf Buxhovit, autor i shquar dhe i falenderuar nga qindra lexues për artin e
tij shkrimor, por njëherit edhe studiues i kalibrit për librin e tij
shumëvëllimësh”Kosova”, botuar shqip dhe anglisht.
U
organizua “Ora Letrare” për të rinj”Yllka Domi”, promovimi i dy librave të
Diana Markut:”Brenga me fytyrë vajze”-poezi, dhe “Të gjithë poshtë
urës”(dramë).Gjithashtu u përurua libri “Duke pritur ditën e tetë” të Anton
Markut dhe libri me tregime”Albani nuk flet shqip” i Angjelina Markut.
Përurime
të tilla bëhen me përgatitje të mirë, me lektorë dhe lexues që i kanë lexuar
librat, që referojnë duke u ndalur në tekst
dhe jo në kontekste jashtëletrare.Ato mbeten vlerësime të sakta, po
njëherit edhe manifestime
estetike-kulturore e njerëzore, përhapin një rrezatim qytetërues e motivues.
Duhet
thënë gjithashtu se organizatorët me mbështjen e kryetarit të komunës, Ardian
Gjini, gjithçka e detajojnë në prefeksion dhe e programojnë në kohë
ekzaktësisht, në mënyrë që Mitingu të jetë organik, koherent dhe të ritmojë
edhe në organizim si një poezi e strukuruar bukur, pa teprime.
Nuk
duhet shumë mend për ta kuptuar këtë, sepse kjo duket dhe përcillet përmes një
kulture të mikpritjes, të mënyrës së sjelljes, të dialogut e të bisedës-çka
transmeton një frymë aristoktratike, që gjakovarët e kanë si gen i lashtë
qytetërues.
Ata
e bëjnë atë që bëjnë dhe dinë ta bëjnë mirë, në mënyrë që kjo të mbetet jo
vetëm në kujtesën e atij që e shikon, por edhe të atij që vlerësohet.Kjo duket
që nga pllakatet e çmimeve në metal bronzi, në radhën e dhënies së çmimeve, në
shoqërimin e personaliteteve në podium, në skenarin e aktruar me zë të plotë
dhe të ngrohtë prej zgjedhjes së duhur të moderatores.Janë detaje që, krahas poezisë , ndihmojnë që kjo sallë e
madhe në Pallatin e Kulturës “Asim Vokshi”, të mbushet plot dhe poezia të marrë
udhë, duke dalë nga faqet e librave drejt njerëzve.Një organizim që ndihmon në
një komunikim brilant.
Ky
vit ishte një përvjetor krenarie, sepse mund të flitet për arritje e, kur ka
arritje, kthehet koka pas dhe shikohen vitet, njerëzit, ata që mundësuan këto
arritje qoftë duke i realizuar vetë ato, qoftë duke krijuar modelin si një
paradigmë udhëndjekjeje suksesi.Kështu u dhanë çmime postmortum për Teki
Dervishin, për ish-kryetarin e Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës, profesor
doktor Ibrahim Rugovën, që është studiues i shquar i letërsisë shqipe, pa folur
këtu si politikan i madh i sendërtimit të shtetit të Kosovës.
Me
çmime të veçanta u nderuan Jusuf Buxhovi, Sabri Hamiti(akademik, poet
studiues dhe zë i shquar e i lavdëruar
në botën akademike), Besnik Mustafaj, (poet, përkthyes dhe prozator i njohur
ndërkombëtarisht), dhe Agim Byci.
Me Çmime të Mirënjohjes Jubilare u nderuan
Milazim Krasniqi, Agim Vinca, Naime Beqiraj, Jeton Kelmendi, Iljaz Bobaj,
Qemajl Juniku, Albert Shala, Karvani i Shkrimtarëve për Fëmijë. U shpërblye me
mirënjohje edhe kryesia e klubit “Gjon Nikollë Kazazi”, Muharrem Kurti, Engjëll
I. Berisha, Migena Arllati dhe Vjollca Kuqi. Gjithashtu me mirënjohje u nderuan
Blerim Valla dhe Shefqet Dinaj, si dhe mediet “Radio Gjakova” dhe “Syri
Vision”.
Ajo
që përbën tharmin dhe i jep bukuri Mitingut, është leximi i poezive, pa
përjashtuar anën ceremoniale.Për të lexuar e deklamuar poezitë e tyre, u
paraqiten me radhë në skenë poetët:Sabri Hamiti, Milazim Krasniqi, Naime
Beqiraj, Prend Buzhala, Sali Bashota, Arif Bozaxhiu, Lulzim Tafa, Anton Marku,
Agim Desku, Neki Lulaj, Migena Arllati.
Poezitë
e deklamuara paraqitën dhe sollën interes, kjo edhe për ndihmesën që dha një
publik i edukuar në dëgjim dhe vlerësues në duartrokitje.Poezia e shkruar sot,
si në Kosovë edhe në Shqipëri e në të gjitha trojet shqiptare, e ka kaluar
fazën e retorikës, duke bartur dhe u fisnikëruar me mendime në një shtrat të thelluar
liriko-meditativ.Ajo është bërë më kualitatrive edhe pse, sipas meje, nuk po i
arrin individualitete e mëdha të së kaluarës në kuptimin e gjurmimit dhe të
shenjëzimit personal-ndërlidhur me problemet e mprehta kombëtare e
njerëzore.Megjithatë, ndodhet në një stad të mbarë zhvillimor dhe ka arritur të
modernizojë e ndërthurë teknika të ndryshme vështruese në raport e harmoninë e
prirjeve të individit e të shoqërisë së sotme.
Juria
e pati të vështirë të zgjedhë e të konkludojë në këtë garë të fortë dhe
megjithatë përcaktoi si poezinë fituese të këtij Mitingu poezinë e Sali
Bashotës”Çka bëni ju të dielën atje në mënmgjes…”me këtë motivacion:”Një lirikë
meditative me ligjërim të kursyer plot dhimbje njerëzore”.
Traditë
e mitingut është edhe zhvillimi i garave në mes të rinjve krijues nga shkollat
fillore e të mesme “Yllka Domi”. Në përkujdesjen e Vjollca Kuqit, gara ishte
tejet konkurruese, por çmimi fitues iu nda katër nxënësve: Sara Gjoshi, Albiona
Fetahu, Alisa Kodraj dhe Erjon Xhiha.
Ndaj
Mitingut ka pasur gjithmonë një vëmendje të shtuar nga strukturat e pushtetit komunal, kjo gati
vit për vit, me disa luhatje që janë kapërcyer nga dashamirës me mundësi, gjë e
cila është një pikë e fortë e tij në aspektin e vlerësimit material për
fituesit, por edhe të akomodimit të pjesëmarrësve, kjo krejt ndryshe me çka
ndodh me disa veprimtari të tjera në qytetete të tjera, ku ftohen pjesëmarrësit
dhe fituesi nuk shpërblehet materialisht.
Edhe
kjo është një pikë e fortë e Mitingut dhe çdo vit ia ka rritur kredencialet, jo
se ana metriale është kryesorja, por ajo shënohet në renditjen programore të
asaj që quhet serioze dhe motivuese.
Fjalët
e Kryetarit të Komunës së Gjakovës, zotit Ardian Gjini, ”se Mitingu që mbahet
në Gjakovë ka sjellë kujtime për shumë gjenerata dhe Gjakova do të presë jubile
të tjerë, sepse këtë manifestim të përvitshëm letrar e kemi aset shpirtëror” jo
vetëm që shprehin në thelb një histori përkrahjeje nga ish –kryetarët e
mëparshëm, por japin një garanci fatlume që ky Miting të vazhdojë me përmasën e
tij kombëtare dhe ndërkombëtare.
Strukturat
e pushtetit komunal në Gjakovë mbetën një shembull për të gjitha komunat dhe
bashkitë shqiptare se, para se të harxhojnë para për koncertet me tallava dhe
me një folklorizëm të përsëritur nga viti në vit, të japin pak më shumë fonde
(dhe jo aspak) për krijimtarinë letrare, muzikore, koreografike, çka do të
rriste më tepër angazhimin krijues.
Dhe
Komuna e Gjakovës prin e para si model inkurajues ndaj krijimit artistik.