| E marte, 28.12.2021, 03:03 PM |
Flet “Mjeshtri i Madh” Bashkim Alibali: Pandemia na largoi nga aktiviteti dhe nga shoqëria
-Po
punoj për freskimin e këngëve të luftës dhe atyre patriotike
-Si
këndonim, serenata me Tonin Tërshanën nën dritaret e konviktit të shkollës
pedagogjike
-Si
na hodhën një kovë me ujë në kokë vajzat e shkollës pedagogjike
-Në
moshën 17 –vjeçare, mora pjesë në Festivalin e Këngës së qytetit të Shkodrës
Nga
Albert Z. ZHOLI
Pandemia ka lënë gjurmë te çdo këngëtar. Për
mëse 15 muaj asnjë aktivitet që solli dhe një qetësi në koncerte,
dasma, festivale. Kënga humbi shumë këto vite. Por tre vjetë më
parë këngëtari i talentuar Bashkim Alibali mori titullin e ëndërruar
nga çdo këngëtar “Mjeshtër i Madh”. Ndërsa po një çmim inkurajues ai e mori
para disa ditësh nga Fondacioni “Harpa”. Bashkim Alibali një nga këngëtarët më
në zë shqiptar. Lindur në Tiranë dhe rritur në Shkodër, ai ka një jetë
interesante, mbushur me ngjarje, ku pasioni dhe këmbëngulja i kanë dhënë një vend
të nderuar në radhët e këngëtarëve më të shquar shqiptarë. I qeshur dhe plot
humor, ai ka ditur të ngrihet mbi çdo barrierë të kohës, ku magjia e zërit ka
qenë çelësi i sukseseve në jetë. Si shumë këngëtarë bashkëkohës Festivali i
11-të e mënjanoi nga skena, por jo nga dëshira për këngën. Në biseda shokët
shpesh e ngacmojnë për rigorozitetin e tij në veshje dhe pamje. Është ndoshta i
vetmi këngëtar shqiptar, që nuk ka dalë asnjëherë nga shtëpia pa i hequr një
brisk faqeve. Miqtë e tij janë kompozitorët, këngëtarët, autorët e teksteve me
të cilët diskuton gjerësisht për këngën, huazimet dhe rolin dhe pozicionin që
ajo duhet të ketë në kulturën dhe shoqërinë e sotme shqiptare. Deformimet e
këngës shqiptare për të janë shembull i keq që denigrojnë shtratin më të
ngrohtë dhe më të sinqertë të kulturës së mirëfilltë shqiptare. I qeshur, i
qetë, jetën e përkufizon si një udhëtim, ku njeriu duhet të punojë për të
gjetur vetveten, duke respektuar vlerat dhe shmangur të kundërtat.
Pandemia, si ka ndikuar te kënga? Po te
Bashkimi?
Si ka ndikuar? Si mos më keq? E mendon këngëtarin të rri
në shtëpi? Ja fol dhe shkruaj. Këngëtari do koncerte, festivale, sheshe me
podiume kënge, do salla që gumëzhijnë. Jeta pa këngë është e zbrazët. Sidomos
muajt e parë të mbylljes ishte tmerr, ishte diçka e paimagjinuar. Mbyllur në
shtëpi, ku secili mbyllej në vetvete se çfarë do ndodhte të nesërmen. Nëse
Pandemia ndikoi kudo tek kënga, muzika ndikoi shumë. As dasma nuk u bënë.
Këngëtarët ishin si në burg.
-Një nga miqtë tuaj më befasoi kur më tha se po punoni
për sjelljen në kohë të këngëve patriotke dhe atyre të luftës?
E vërtetë. Ka kohë që po punoj për këtë gjë. Kam kohë që
po gjej të gjitha këngët e bukura patriotike deh atyre të luftës për ti sjellë
të freskëta, më orekstrim të ri dhe frymë të re. Gjithmonë i kam dashur këto
këngë pasi më frymëzojnë dhe më ngrenë moralin. Patriottët shqiptarë në shekuj
kanë luftuar për atdheun, kanë dhënë jetën për të ashtu sikundër lufta
nacional-çlirimtare mbetet një luftë unike që bota përparimtare e respekton.
Këto këngë janë pjesë e historisë së Shqiëprisë ndaj duhet të
respektohen dhe të vlerësohën nëçdo situatë.
Dy vite më parë pra disa muaj para Pandemisë
ju morët titullin e lartë “Mjeshtër i Madh”?
Ky titull erdhi në një moment kur unë kisha disa
angazhime dhe më dha më shumë forcë, energji dhe më rriti kërkesat ndaj vetes.
Pas atij momenti po shikoj më larg dhe me gjakftohtësi objektivat e mia. Tashmë
duhet më shumë kujdes, më shumë punë, më shumë rendiment, më shumë art, pasi
mban në gjoks një titull që të vesh me përgjegjësi. Sot titujt nuk duhen parë
vetëm si vlerësim, por dhe si një përgjegjësi atdhetare dhe profesionale,
Falënderoj shumë Presidentin e Republikës z. Ilir Meta, që më dha këtë titull
të madh, që sipas shumë miqve të mi duhej ta kisha marrë më parë. Por asgjë nuk
gjykohet ose paragjykohet, kryesore është që vjen koha dhe drejtuesit e shtetit
dinë të vlerësojnë me objektivitet.
-Pas këtij titulli ju morët dhe një çmim nga
Fondacioni “Harpa”?
Po ishte një tjetër vlerësim që ka dhe ai peshën e vet.
Këngëtari duhet të jetë si vera që sa më shumë kalon koha, sa më i vjetër në
moshë aq më i ëmbël, aq më i besueshëm, aq më i respektueshëm duhet të bëhet.
-Një jetë në skenë. Nëse hedhim vështrimin në
kohë si u lidh Bashkimi me këngën në fëmijërinë e tij??
Edhe unë kur jam vetëm shpesh herë e hedh vështrimin në vitet e fëmijërisë. Kam
një jetë shumë-shumë interesante. Kam lindur në Tiranë në maternitetin e
Tiranës në fund të rrugës “Zogu i Parë”, (qesh), por në moshën tre vjeç kemi
shkuar familjarisht në Shkodër. Në qytetin interesant (Shkodër), banoja në
rrugën e Murgeshave (emër i vjetër). Në këtë rrugë kam shumë kujtime, kam
rininë time, kam lidhjet e mia miqësore, në këtë rrugë kam filluar të këndoj me
shokun tim të vegjëlisë Tonin Tërshana, si hobi për qejf. Këndonim serenata nën
dritaret e konviktit të shkollës pedagogjike. Jo se Shkodra nuk kishte dhe nuk
ka vajza të bukura, por atëherë ne e shihnim si argëtim shkuarjen pranë këtyre
konvikteve duke kënduar për natë. Dhe një natë si shpërblim mora një kovë me
ujë. Ishte një dush i ftohtë që më bëri mirë. Edhe qesha, por edhe korrigjova
shënjestrën. Ndoshta vajzat kishin të drejtë të mos i shqetësoja.
-Pas kësaj kove nodshta rritët përgjegjësinë për tu bërë një këngëtarë i
mbarë dhe me emër?
(Ahahhaaah). Mbase! Këngëtari nuk vjen rastësisht pa një
përkrahës apo udhëzues. Dua të theksoj një emër, i cili më zbuloi si talent dhe
më çoi drejt kësaj rruge të bukur. Nuk e besoja se do shkoja drejt kësaj rruge.
Një natë, duke kënduar jashtë shtëpisë një serenatë, më dëgjon një komshiu im.
Ai më afrohet dhe më thotë, se ti ke zë të bukur dhe duhet të këndosh në skenë.
Nuk duhet humbur ky zë vetëm rrugëve dhe netëve për serenata. Ai më çon tek
Pallati i Kulturës së qytetit të Shkodrës për të bërë provë. Nuk e mora me
shumë kënaqësi. Isha me mëdyshje. Drejtuesit e Pallatit të Kulturës më thanë se
çfarë dija të këndoja? Unë atëherë nuk dija asnjë këngë të saktë shqiptare.
Këndoja vetëm këngë italiane. Kështu u thashë edhe drejtuesve të Pallatit të
Kulturës, që dija të këndoja vetëm këngë italiane. Këndo ç’të duash më thanë
ata. E pëlqyen zërin tim. Më aprovuan të marr pjesë në Festivalin e Këngës së
qytetit të Shkodrës. Tek ai që më zbuloi doja të ndalesha pak më shumë. Ishte
një njeri i talentuar, një njeri i mirë, një njeri që thuajse ka zbuluar 80% të
të gjithë këngëtarëve dhe artistëve shkodranë. Ai quhej Nard Bushati (Leonard
Bushati). Ai ishte përgjegjës tek Shtëpia e Kulturës “Heronjtë e Vigut”. Ai
kishte një veçori, që nuk e kanë sot njerëzit. I zbulonte talentet dhe i
detyronte të hipnin në skenë, i detyronte të shkonin të këndonin. Ne shumë
këngëtarë dhe artistë shkodranë i detyrohemi shumë këtij njeriu. Ai na hapi
rrugën e skenës me thjeshtësi, me dashuri, me përgjegjësi, me korrektësi. Por
gjithmonë njerëz të tillë rrinë në heshtje. Ata nuk dalin të kërkojnë lavde
dhe, detyrimisht, njerëz të tillë të punës humbasin, kalojnë në një harresë që
s’e meritojnë. Kështu ishte dhe Nard Bushati, njeri i heshtur me punë shumë të
madhe.
-Shkodra djepi i këngës.... Pra Shkodra ju
hapi dyert e skenës në moshën 17 –vjeçare, pra në këtë moshë morët pjesë në
Festivalin e Këngës së qytetit të Shkodrës?
Me Shkodrën kam lidhur çdo sukses. Ky qytet magjik nuk më kuresu asgjë. Isha
qime pa dirsur,isha thuajse i njomë kur Shkodra më afroi në gjirin e kënëgs. Në
këtë moshë skuqesha nga çdo emocion. Dola në skenë. Pra, ishte dalja ime e parë
në skenë me një publik të gjerë. Ishte një moment emocionues. Këndova një këngë
për elektrifikimin. Në atë kohë lëvizja artistike kulturore në qytetin e
Shkodrës ishte shumë e gjallë. Ka pasur shumë aktivitete sidomos
amatore. Jo vetëm Pallati i Kulturës, por ka pasur shumë ndërmarrje që
organizonin estrada, festivale apo aktivitete të tjera. Unë kam punuar në
fabrikën e telave të Shkodrës. Në këto aktivitete kam njohur Eduart Jubanin,
Violeta Zefin, Xhorxh Vasian e shumë të tjerë. Fabrika e cigareve ka pasur
Gëzim Krujën. Kanë qenë dhe grupet amatore të NSHN, uzinës “Drini”. Të gjitha
këto ndërmarrje kanë pasur aktivitete të tilla prestigjioze që konkurronin dhe
trupat profesioniste. Pak më vonë fillova të aktivizohem me trupën e qytetit të
Shkodrës. Ishte viti 1969. Në këtë kohë u aktivizova dhe më trupën
e Estradës profesioniste të qytetit. Futja ime në këtë trupë përkon me ardhjen
në Tiranë me një aktivitet. Kënga e parë që kam kënduar në Tiranë në sallën e
Estradës së kryeqytetit ka qenë “Mes jush”.
Festivalet e RTSH në atë kohë mbeten magjikë.
Kur është ngjitur në skenën e këtij Festivali Bashkim Alibali?
Kjo është e vërtetë absolute. Ato festivale për nga kërkesa e llogarisë, të
kënduarit drejtpërdrejtë, për nga konkurrenca e ndershme nuk vijnë më. Jam
ngjitur në festivalin e dhjetë. Me këngën “Stacioni i dashur”. Po ç’ndodhi?!
Para provave të përgjithshme ma hoqën këngën për interpretim ekstravagant,
mbasi unë bëj disa lëvizje. Jo se i bëja me qëllim, por instinktivisht, pasi
ndIeja këngën. Mora rrugën për në Shkodër. Ishte Alfons Balliçi pastaj që bëri
përpjekje të tjera që të kthehesha dhe të ngjitesha në skenë. Atëherë më dhanë
një këngë tjetër “Qyteti punëtor”. U ngazëlleva. Ishte një moment i veçantë. E
kalova me sukses. Nuk ishte e lehtë të merrje pjesë në një Festival të tillë në
atë kohë. Kishte shumë kërkesa nga ana profesionale.
Si i kujtoni emocionet e Festivalit të dhjetë
në RTSH?
Atëherë e kujtoj si sot se kam ndjerë dy palë emocionesh. Emocioni më i
vështirë, kur më hoqën këngën nga konkurrimi. M’u duk vetja si në një
shkretëtirë. Sikur nuk do të ngjitesha më në skenën e festivaleve të RTSH-së.
Pasi nuk kishte arsye. Unë përçoja në skenë (paraprovat) ato lëvizje që bëja
kur këndoja serenatat poshtë konviktit të vajzave. Pjesa e dytë kishte të bënte
me ngjitjen në skenë. Moment magjik. Po realizohej ëndrra ime më e madhe. Ëndrra
që këngëtarët e asaj kohe e kishin në çdo hap të jetës. Në fillim më dridheshin
gjunjët. Më dukej sikur nuk do të më dilte zëri. Kur hyra në skenë më dukej se
të pranishmit më shihnin me mosbesim. Këmbët filluan të më dridheshin. Më dukej
se zëri nuk do të më dilte. Kur filloi muzika magjia e saj sikur më zgjoi. Ai
ishte lajmërimi që duhej të kontrolloja veten. Në fytyrë më erdhi një
buzëqeshje e brendshme. E mblodha veten. Muzika hyrëse po më rregullonte gjithë
atmosferën e brendshme. Kur erdhi momenti të filloja, emocionet i kisha flakur.
Zëri erdhi i plotë, i qartë, i pastër, ashtu si e doja unë.
Po le të ndalemi te i shumëdiskutuari
Festivali 11-të, i cili shkaktoi furtunë dhe bujë. Si ishte Bashkim Alibali në
raport me të?
Ashtu mbetet plot bujë, plot enigma, plot diskutime, Mora pjesë me një kompozim
interesant për studentët. “Mbrëmja e fundit” titullohej kënga. Pra, kur
studentët mblidhen në natën e fundit, duke kujtuar me shumë dashuri ditët e
shkollës, sepse nesër do shpërndahen. Teksti dhe muzika e Enver Shëngjergjit.
Nën orkestrimin e Aleksandër Lalos. Ishte një këngë e suksesshme, natën e parë
të pranishmit më kthyen dy –tre herë. Ishte koha që studentët kishin ndikim në
jetën kryeqytetase. Por, çuditërisht kjo këngë nuk fitoi asnjë çmim!!
Megjithatë dola i kënaqur nga Festivali. Kënga ishte e bukur dhe u pëlqye. Por
të këqijat erdhën mbrapa. Ky festival u kritikua shumë. Këngëtarët më të mirë u
kritikuan për tendenca borgjezo-revizioniste. Për shfaqje të huaja. U kritikuan
ashpër Sherif Merdani, Françesk Radi. Dhe për mua në Shkodër në ndërmarrje u
zhvillua një mbledhje që zgjati 4 orë. Pas mbledhjes mua më hoqën të drejtën e
këngës për 7 vjet, konkretisht, të mos merrja pjesë në Festivalet e RTSH-së.
Pra, sërishmi më kritikuan për ekstravagancë dhe kush? Njerëz që nuk e kishin
parë fare Festivalin. Pra, deri në vitin 1978, këndoja vetëm në Estradën e
Ndërmarrjes këngë popullore. Muzikën e lehtë nuk e lëvrova. Më dukej vetja
bosh.
Dhe....kur u kthyet sërishmi skenës së
Festivalit?
Në Festivalin e 17-të. Përsëri mora pjesë me një këngë të Enver Shëngjergjit.
Pas këtij Festivali kam marrë pjesë me ndonjë shkëputje në të gjitha festivalet
në RTSH.
Tani të flasim për çmimet. Kur keni marrë çmimin e parë në festivale?
Në Festivalin e 20-të kam marrë çmim të parë me këngën “Çel si gonxhe dashuria”
me muzikë të Kotanit dhe tekst të Arben Dukës. Unë isha këngëtar i parë, sepse
këndohej në dy variante. Varianti i dytë ishte një duet. Por në finale e këndoi
dueti, pasi unë isha me “cen në biografi” (qesh).
Por jo vetëm Festivalet në RTSH... Eksperiencë tjetër përveç Festivaleve në
RTSH?
Do të veçoja “Kur vjen Pranvera” në vitin 1985, ku mora çmim të parë. Këtë çmim
ia dedikoj të madhit Fredinand Deda. (“Në duart e nënës”, me tekst të Gjergj
Lekës) Takova rastësisht Gjergj Lekën në Tiranë dhe ai më tha për këngën. E
mora menjëherë dhe ja bëra prezent Ferdinandit. Atij i pëlqeu shumë. Por numri
i këngëve ishte mbyllur. Ishte ndërhyrja e Ferdinand Dedës që kjo këngë të
futej në konkurrim. Pra, kjo këngë u fut jashtë konkurrimit paraprak vetëm 3
ditë para se të fillonte koncerti. Për artistin nuk kishte rëndësi rregulli,
por arti. Ky ishte koncerti i parë “Kur vjen Pranvera”, ku një këngë u fut
jashtë konkurrimit të përzgjedhjes paraprake.
Këngë e veçantë për Ju cila mbetet. Pra, ju e veçoni këngën “Në duart e nënës”?
Sigurisht, jo unë. Por të gjithë. Kudo që shkoj ajo është bërë si këngë
shtëpie. Nëna është në çdo hap të jetës sonë. Çmimi i këngës “Në duart
e nënës” thuajse kaloi në heshtje. Isha në Shkodër. Në shpirt kisha festë,
pasi këtë çmim e prita si pret burri që gruaja t’i lindë djalë. Doja të bëja
një mbrëmje me këngë e me pije me shokët. Por gëzimi im kaloi në heshtje, pasi
ato ditë kishte vdekur Enver Hoxha. Por kjo këngë u bë këngë popullore dhe
tregoi se edhe një këngë e muzikës së lehtë mund të bëhet këngë popullore. Pra,
kënga që përqafon populli bëhet ose quhet këngë popullore.
Sa çmime të tjera ka marrë Bashkimi nëpër
festivale dhe koncerte?
Katër çmime të dyta dhe tre çmime të treta.
Bashkëpunimet kryesore me cilët kompozitorë
dhe autorë tekstesh i keni pasur?
Për tekstet kam bashkëpunuar me Zhuljana Jorganxhi, Arben Dukën me Betim Muçon,
ndërsa kompozitor; Gjergj Leka, Jetmir Barbullushi, Flamur Shehu, Vladimir
Kotani Enver Shëngjergji etj..
Dita më e keqe skenike?
Kur në vitin 1971 më hoqën nga transmetimi këngën “Letër në kufi”. Ishte një
këngë që po regjistrohej për Koncertin e Vitit të Ri. Një këngë që në daljen e
parë në skenë u bë shumë e njohur që e këndonin dhe fëmijët. Ditën e fundit të
regjistrimit atë e fshinë fare nga regjistrimi dhe kënga nuk u përfshi në
koncert. Ishte një këngë që e kisha shumë për zemër. E kritikuan sërishmi për
tendenca moderniste, si muzikë e ndërthurur me elementë të muzikës sllave dhe
greke. Kjo këngë u këndua më vonë, ku populli i dha notën dhe vendin që i
takonte. Kjo këngë pati po aq jehonë sa “Në duart e nënës”, “S’ma njohe
zemrën”. “Lule delet”, “E imja Shota”. Për mua këngët popullore nuk është vetëm
ajo që këndohet me klarinetë, por ajo këngë që këndohet nga gjithë populli.
Në shumë vlerësime të jurive këngëtarët kanë
qenë të pakënaqur. Keni ndonjë mendimin tuaj mbi vlerësimet?
Ka shumë arsye. Por duhet të theksoj se Juria ka mendimin
e vet, por kundërshtitë vijnë kur ti je në skenë, këndon, merr duartrokitje të
zjarrta më shumë se kushdo dhe nuk merr asnjë çmim. Këtu lindin dyshimet dhe
kontradiktat.
Bashkimi, këngëtar i muzikës së lehtë, por
edhe këngëtar popullor. Ku e gjen sot më mirë veten, tek cila gjini kënge?
Unë e kam shumë për zemër muzikën e lehtë. Ajo më jep
forcë. Por duke parë se në ambiente familjare këndohet më shumë kënga popullore
jam dhënë edhe pas kësaj kënge. Për këtë kam ndjekur shembullin e këngëtarit të
shquar të këngës popullore shkodrane Bik Ndoja. Ai ngelet për mua një këngëtar
i pazëvendësueshëm në qytetin karakteristik këngëdashës. Edhe tek kjo gjini
kënge unë i jam përmbajtur këngës tipike shkodrane. Atje shoh fëmijërinë time,
jetën time. Në repertorin e këngës shkodrane numërohen rreth 250 këngë si; “Lule
borë”, “Ti më je si një gonxhe”, që kam kënduar unë, ndërsa Shkodra ka me
qindra këngë popullore të tjera. Por sot edhe kjo këngë është deformuar.
Në sa vende të botës ka dhënë koncerte
Bashkimi?
Në Angli, Greqi, Kanada, Austri, Gjermani, Itali, në shumicën e vendeve, ku ka
emigrantë shqiptarë. Vendi që më ka lënë më shumë përshtypje për nga pritja dhe
brohoritjet ka qenë Greqia. Ndoshta, ngaqë në këtë vend ndjehet më shumë
racizmi dhe ksenofobia. Në këto koncerte këngët janë kënduar së bashku me mua
dhe shpeshherë të gjithë janë çuar në këmbë. Në ambiente të tilla gjithmonë kam
ndjerë diçka të veçantë. Në këto koncerte kam kënduar edhe këngë popullore edhe
këngë të muzikës së lehtë. Kam shkuar me një repertor të zgjedhur si kënga “Në
duart e nënës”, e cila ka qenë më e kërkuara.
Edhe ju vetë gjatë intervistës e theksuat, se sot ka një deformim të këngës
së mirëfilltë popullore dhe asaj të lehtë. Ka huazime që nuk lidhen me këngën e
mirëfilltë shqiptare, nga se nxitet?
Nuk e di se nga kush nxitet kjo lloj fryme. Këngëtarët në radhë të parë duhet
të kenë të qartë që duhet të këndojnë këngë të atdheut të tyre. Të tabanit.
Shoh që po punohet që të mos kemi një identitet kombëtar në artin tonë. Shumë
herë këngët tona kanë marrë pjesë nga muzika dhe këngët greke, sllave, turke që
të bën ta shohësh këngën shqipe si një rrobë me arna që s’ke ku ta kapësh.
Mendoni se dhe shteti ka pjesën e vet të fajit në këtë huazim dhe deformim?
Sigurisht. Shteti duhet të luajë rolin e vet, të ruajë të drejtën e autorit, me
anë të specialistëve të mos lejojë daljen në treg të CD që nuk janë krijim i
mirëfilltë shqiptar. Shteti nuk duhet të lejojë t’i bëhet reklamë kësaj lloj
kënge. Shteti duhet të investojë me festivale të veçanta me specialistë për të
ruajtur dhe kultivuar këngën e mirëfilltë. Duhet të veprojë si në Itali kur po
depërtonte kënga amerikane. Atëherë shteti ndërhyri duke investuar seriozisht
në festivale apo specialistë dhe këngëtarët më të mirë që kënga italiane është
aty ku është sot. Maratona e Këngës Popullore në TV Klan mbetet një nismë e
bukur, por aty u kënduan dhe këngë greke apo u imituan këngëtarë grekë. Nuk do
të ishte më mirë që këngëtari grek të këndonte një këngë shqiptare?! Ne po
tregohemi servilë, po tregohemi inferiorë. Një këngëtar i huaj pritet nga
Presidenti apo kryeministri shqiptar, kur këngëtar të mëdhenj tanët janë pa
punë apo nuk kujtohet njeri t’u japë një vlerësim. Nuk kujtohet askush për ata
këngëtarë që i kanë dhënë Shqipërisë emër. Nuk kujtohen as për Vaçe Zelën.