Editorial

Blerim Latifi: Deshqiptarizimi i Luginës së Preshevës

Nuk është viti 1912. As viti 1930. As viti 1945. Është viti 2024. Në mes të Preshevës, në një sallë të mbushur plot, një hoxhë çohet dhe u thotë të pranishmëve: Ne nuk jemi shqiptarë, ne jemi muslimanë! Qe qysh ringjallet mekanizmi i moçëm, mekanizmi i cili përmes bashkëpunimit të hoxhallarëve me organet e shtetit serb...

Blerim Latifi: Bukëpërmbysës!

Një shqiptar i arabizuar kapet duke organizuar një masakër në koncertin në Vjenë të yllit botëror të muzikës, Taylor Swift.Një shqiptar tjetër i arabizuar tenton të kryej sulm terrorist në një stacion policie në Gjermani.Një shqiptar tjetër i arabizuar arrestohet në Gjermani për predikime wahabiste...

Blerim Latifi: Dr. Xhevdeti

Dhe kur u dëgjuan pushkët e para të lirisë në Likoshan e Qirez, ai u nis për atje për t'u ofruar ndihmë të plagosurve.Të plagosurit e parë të 5 marsit 1998 u trajtuan prej tij në malin e Mikushnicës, tek shkolla e Prekazit.Një muaj më vonë ai e hapi ambulancën e luftës në Prekaz...

Blerim Latifi: Planet ruse e serbe për ta ndezur nga brenda Kosovën vazhdojnë të mbesin operative

Kjo lagjja e Prishtinës, ku ditë më parë ndodhi përleshja e përgjakshme mes dy familjeve, e ka emrin Aktash. Nga një kërkim i shpejtë në internet, rezulton se ky emër vjen nga gjuhët turkike dhe e ka kuptimin "shkëmb i bardhë". Shumë vende në Republikat ruse me popullsi muslimane e paskan këtë emër.Si ka ardhur ky emër tek ne?...

Blerim Latifi: Me parulla ndizen zemrat e turmave, por nuk zgjidhen problemet e shoqërive

Në një vend ku ekonomia vuan stagnimin e stërgjatur, pra në një gjendje kronike moszhvillimi, ndodh që fusha të tjera sociale të marrin përsipër funksionet e saj. Në radhë të parë politika dhe feja. Ato kthehen në biznese praktike dhe, si rrjedhim, debati shoqëror zë e dominohet nga debatet pasionante politike dhe ato fetare...

Blerim Latifi: Seminari po merr formën e një akademie të përvitshme përkujtimore!

Kam përshtypjen se ky Seminari për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare përherë e më shumë po merr formën e një akademie të përvitshme përkujtimore.Kjo ka një shpjegim: prej kohësh mungojnë ristë e rëndësishme në studimet albanologjike. Kur mungojnë gjërat e reja, krejt çfarë mbetet është...

Blerim Latifi: Ua keni gërditë Islamin, prandaj po ikin prej tij

Derisa po merremi me hapjen e urës mbi Ibër në Mitrovicë, një xhihadist shqiptar nga Maqedonia qenka bërë gati për të hedhur në erë një nga urat që na mbajnë të lidhur me Perëndimin, europianizmin tonë, duke kryer një sulm terrorist në një koncert të këngëtares së njohur Taylor Swift...

Blerim Latifi: Tolerimi i jotolerancës shpie në fundin e demokracive dhe të çdo lirie

Ngrihen kundër Festivalit Sunny Hill. Kundër DokuFestit. Kundër Festivalit të Birrës. Kundër të gjitha festivaleve dhe eventeve të shoqnisë moderne. Ngrihen kundër festave kombëtare. Kundër festave të fundvitit. Kundër festave të maturantëve.Madje edhe kundër të drejtës së njerëzve me i festu ditëlindjet e tyre...

Blerim Latifi: Mbi konceptin e heroit

Çka është heroi? Nga shkaku i përdorimit të shpeshtë të këtij termi, ne e kemi krijuar iluzionin epistemologjik se e dijmë përgjigjen në këtë pyetje. Por sapo të heqim mbulesën e opinioneve dhe stereotipeve të zakonshme, para nesh shfaqet kompleksiteti konceptual i figurës së heroit. Titulli i librit të famshëm të mitologut Joseph Campbell...

Blerim Latifi: Historia e arratisjes më të famshme në Jugosllavinë e Titos

Ndjekja që iu bë nëpër Serbi Faton Hajrizit, më kujtoi një histori të vjetër arratisjeje, të cilën e kam dëgjuar shpesh në fëmijërinë time në Prekaz. Është historia e njërës prej arratisjeve më të famshme nga burgjet e Jugosllavisë socialiste, në tërë ekzistencën e saj. Protagonisti i kësaj arratisje është njeriu...

Blerim Latifi: Fillimi i fundit të varfërisë shekullore

Siç shkruajnë B. Fischer dhe O. J. Schmitt në librin e tyre "Një histori e përmbledhur e Shqipërisë', kur me 1912 turqit u detyruan të largohen nga Shqipëria ata nuk lanë pas asnjë kilometër rrugë të asfaltuar, asnjë ngrehinë industriale dhe as sistem modern të edukimit. Ata e lanë Shqipërinë ashtu siç e kishin gjetur para pesë shekujve, me bujqësi mesjetare dhe varfëri ekstreme...

Blerim Latifi: Krushqia e madhe e Vidovdanit

Ende pa u tha mirë gjaku në Fushën e Kosovës, një krushqi e madhe do të krijohej midis osmanëve dhe serbëve: dy djemtë e Llazarit, Stefani dhe Vuku, do të bënin betimin për besnikëri ndaj Sulltan Bajazitit, i cili ua kishte vrarë babën, ndërsa motra e tyre, Olivera, do të bëhej gruaja e sulltanit...

Blerim Latifi: Njeriu që pa nga largësia e shekujve ardhjen e Shekullit amerikan

Kur Hegeli hidhte në letër këto ide, ishte viti 1822. Përtej Atlantikut, para pak dekadash, ishte krijuar një komb i ri, Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ky shtet ende ishte shumë i dobët dhe përçmohej nga shtetet e fuqishme të Europës, të cilat e shihnin veten si epiqendrën e botës dhe të historisë...

Blerim Latifi: Rrëfimi im për ditët e para të Lirisë

Në ditën kur përfunduan luftimet në Koshare, kishte të shtëna të shumta armësh, nga të dy palët ndërluftuese. Me ndonjë përjashtim, ato ishin të shtëna në ajër.Do të thotë të shtëna gëzimi. Serbët shtinin të gëzuar se po largoheshin nga aty. Ne shtinim nga gëzimi se kishim fituar luftën dhe tani mund të zbrisnim në...

Blerim Latifi: Çfarë po ndodh sot? Huntington na e sugjeron një përgjigje

Samuel Huntington, mendimtari i famshëm i "Përplasjes së Civilizimeve", e ka një libër tejet interesant mbi historinë e zgjerimit të demokracisë në dy shekujt e fundit. Libri quhet "Vala e Tretë". Aty Huntington përdorë një figurë hidrologjike për ta përshkru procesin historik të demokratizimit të shoqërive. Sipas tij çdo valë e...

Blerim Latifi: Nata e 8 qershorit 1999

Ka qenë nata e 8 qershorit 1999. Një krismë pushke ma nxorri gjumin. Xhelal Abazi, bashkluftëtari im nga Shkupi, i cili po kryente rendin e rojës në transhenë tonë të përbashkët, më tha: Çka u bo? U çove i trembun! I thash: N'andërr e dëgjova nji pushkë të keqe dhe diqysh m'u duk se vinte andej nga Prekazi...

Blerim Latifi: 1944-2024

Si sot, 80 vjet më parë, nisi zbarkimi më i madh ushtarak në histori, zbarkimi në Normandi. Mijëra ushtarë amerikanë, britanikë, kanadezë e australianë do të vdisnin në atë që njihet si Dita D, e cila shënon fillimin e çlirimit të Francës dhe të gjithë Europës perëndimore nga Nazizmi...

Blerim Latifi: Patriotizmi, shqiptarizmi dhe lufta e UÇK-së shahen e përbuzen

Kam qenë i vogël, gjashtë vjeç. Nuk e di si ndodhi, por baba kishte një punë të Mehajt dhe më mori me vete. Kaluam luginën që ndan Brahajt me Mehajt dhe kur u ngjitëm në kodrën ku ndodhen shtëpitë e këtyre të fundit, përpara na u shfaq një shtëpi e rrënuar. Të gjitha shtëpitë rreth saj ishin në rregu?l, vetëm ajo qendronte...

Blerim Latifi: Dhuna është përpjekje e dëshpëruar për të kompensuar autoritetin e humbur

Është një rregull e njohur që nga kohët e moçme: sa më shumë që lëkunden themelet e një sundimi, aq më brutale bëhen sjelljet e tij ; pasi ka humbur autoritetin, sundimi përpiqet të mbahet në këmbë përmes dhunës. Sepse, siç argumenton Arendt, dhuna është përpjekje e dëshpëruar për të kompensuar autoritetin e humbur...

Blerim Latifi: Enveri ynë imagjinar

Shqipërinë e përfytyronim si  një parajsë të vërtetë mbi tokë, krijimi i të cilës ishte vepër e një njeriu, Enver Hoxhës. Në familjen time, si në mijëra e mijëra familje tjera kosovare, dashuria e pafundme për Shqipërinë dhe udhëheqësin e saj bashkëjetonte me bindjen e palëkundur se edhe Shqipëria...

Blerim Latifi: Hyjnizimi i jetës njerëzore

Dje, derisa po shetisja në katund dhe po shijoja rrezet e para të diellit pranveror dhe pamjen e bimësisë së sapoçelur, m'u kujtua njëri ndër tregimet ma të bukura të mitologjisë antike, tregimi mbi fatin e Persefonës.Ajo ishte e bija e bukur e Demetrës, perëndeshës së tokës. Fjala "demetër" do të thotë "nana tokë"...

Blerim Latifi: Në kujtim të nji vjetorit të vdekjes së babës

Çdo të hanë zgjohej ma i gzuem se ditëve tjera.S'e ajo ish ditë pazari n' Skënderaj e ai dilte me u pa me shokët e vjetër.Me pi s'bashku nga nji kafe e me llafu për kohën e tyre të mbetun pas.Kohën e tyre plot me vuajtje, plot me dhimbje, por edhe me kambëngulje e shpresa të mëdha...

Blerim Latifi: Kjo është historia, pasojat e të cilës vazhdojmë t'i paguajmë edhe sot

Viti 1557. Perandoria Osmane, nën drejtimin e Sulltan Sulejmanit, vazhdon të sulmojë në drejtim të Europës Katolike. Trupat osmane kanë zaptuar pjesën më të madhe të Hungarisë dhe kanë arritur deri tek muret e Vjenës. Kisha Katolike në Ballkan, e shtrirë tek popullata arbnore (shqiptare), vazhdon të ushqejë shpresat për një...

Blerim Latifi: Rrëfimi im për 5 Marsin

Të gjithë ishim në gjumë. Aty rreth orës pesë të mëngjesit, në dyert e oborrit u dëgjua një e trokitur e fortë. U vesha shpejt dhe dola në oborr. Baba erdhi i shqetësuar nga takimi me njeriun që trokiti. Na tregoi se ishte Zymeri i Qazimit, një kushëri i yni. Zymeri kishte lajmëruar se në Ternavc, fshat ky në veri të Prekazit...

Blerim Latifi: Mirë se vjen o Shaban Polluzha!

Sapo kishte zbardhur dita e 21 shkurtit 1945. Një ditë e ftohtë dhe me shumë mjegull. Hasan Syla kishte dalë në oborrin e kullës së tij të moçme dhe po mundohej të shquante mes mjegullës tymin e shtëpive që po vazhdonin të digjeshin që nga nata e kaluar. Papritur nga pylli sipër kullës pa të dilte një rresht burrash të armatosur...

Blerim Latifi: Guxim ndaj njerëzve të kulturës, frikë nga vehabistët!

I sulen me guxim vigani një gruaje si Elena Kocaqi, ndërsa kur u del përpara një taleban si Ahmet Kalaja, ikin si pulat prej skyfterit.Mjerë pra kombi shqiptar e mjerë gjuha shqipe nëse ka ardhur puna që të merret në mbrojtje prej këtyre frikacakëve...

Blerim Latifi: Babë e bir në shërbim të kombit

Nëntë vite më pas, ndonëse në moshë të shtyrë, ai rroku pushkën dhe iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Me 23 shtator të vitit 1998 bie dëshmor i lirisë në ballafaqim të drejtpërdrejtë me ushtarët serbë në Malin Gamna të Galicës, pikërisht në vendin ku me 14 korrik 1924 ishte plagosur për vdekje Azem Bejta. Çfarë koincidence! Ishte në moshën 64 vjeçare. Emri i tij është Muharrem Misimi...

Blerim Latifi: 'Copëra të hutuara'

Johann Gottfried Herder është një ndër filozofët më të njohur gjermanë të Shekullit 18. Në historinë intelektuale të Perëndimit emri i tij lidhet me konceptimin kulturalist të kombit (nacionalizmi kulturor), me teorinë e releativizmit kulturor dhe etik, me literaturën e romantizmit gjerman, themelimin e studimeve të kulturës popullore dhe rrymën...

Blerim Latifi: Justifikimi i krimeve ushqen normalizimin e tyre

Kapet nga policia një mjek vahabist e pedofil, që ka abuzu me vite me një fëmi dhe mbushen ekranet me folës që mundohen disi ta shfajsojnë kriminelin. Del video e vrasjes mizore të një të riu nga dy delikuentë recidivistë dhe akuzohen mediat pse e publikojnë videon...

Blerim Latifi: Kujtesë në një natë të acartë janari

Deri vonë në shumë katunde të Kosovës ka ekzistu një ritual i vjetër sa vetë historia njerëzore. Quhej "Nata e tutjes së pemëve". Në një natë të acartë, si kjo e sontmja, burrat ngriheshin, merrnin sopatat dhe shkonin nga njëra pemë tek tjetra duke i kërcënuar se do t'i prisnin nëse nuk do të jepnin fryte verën e ardhshme...

Blerim Latifi: Njeriu që jetoi gjithë rrathët e ferrit serb

Avdyl Sejdiu u lind në vitin 1900. Në vitin e parë të shekullit të cilin të gjithë e përfytyronin si shekulli që do ta çonte përpara progresin moral të njerëzimit, por që doli të ishte shekulli i kasaphaneve më të mëdha në historinë e tij. Avdyl Sejdiu, nga Fshati Reçak i Kosovës, është njeriu që me jetën e tij simbolizon dimensionin...

Blerim Latifi: Adem Jashari ishte makthi i policisë serbe, ndërsa tash i vdekur ai është kthyer në makthin e krejt shtetit serb

Sandulloviq nuk është serbi i parë që flet për krimet e shtetit serb të kryera në Kosovë gjatë luftës. Ka pasur edhe të tjerë para tij, bile figura edhe më të njohura se ai.  Shkaku pse ai u arrestua dhe u torturua mizorisht nga BIA ka të bëj me faktin se Sandulloviq zgjodhi vendin i cili vazhdon të traumatizojë shtetin serb, pra varrin e Adem Jasharit në Prekaz...

Blerim Latifi: 'Unë jam Ahmet Delia, e ktij vendi i thonë Shqypni'

- Stoj!- i bërtiti roja që po ruante në hyrje të shtëpisë ku serbët po bënin hata mbi njerëzit e pambrojtur të saj.Plaku ia preu: - Unë serbishten hiç se di. Unë jam Ahmet Delia, e ktij vendi i thonë Shqypni.Ajo që ndodhi më pas, u kthye në kod të rezistencës me çdo çmim e deri në frymën e fundit kundër shtypjes dhe nënshtrimit...

Blerim Latifi: Një përputhje që veç tek UÇK-ja mund të gjendej

Po shikoja mbramë disa video dhe fotografi të 40 luftëtarëve të UÇK-së, të cilët bashkë me Mujë Krasniqin 25 vjet më parë ranë dëshmorë të lirisë në Malet e Pashtrikut. Mes gjërave të shpërndara gjithandej vendit të rënies, kamera kishte fokusuar çantën e njërit prej këtyre luftëtarëve, në të cilën ndodhej edhe ky libër "Tregime të zgjedhura amerikane"...

Blerim Latifi: Ka vetëm një rrugë për te dituria - të menduarit

Mbi 80 për qind e nxënësve në Kosovë nuk e kuptojnë atë që e lexojnë.Kështu ka vlerësu raporti i fundit i PISA-s.Pse ndodhë kjo?Për një arsye të thjeshtë, por fundamentale: Mungon hallka e domosdoshme midis të lexuarit dhe të kuptuarit, e cila është të menduarit...

2 3 4 5 6
Në Fokus