Kulturë

Albert Vataj: Boris Pasternak, shembulli unik i fuqisë së penës përballë makinerisë së censurës dhe persekutimit

Boris Pasternak, një nga shkrimtarët më të njohur rusë të shekullit të 20-të, është ndoshta më i njohur për romanin e tij Doktor Zhivago (1957), i cili u bë një vepër emblematike e letërsisë ruse. Romani, i vendosur gjatë Revolucionit Rus dhe pasojat e tij, eksploron në mënyrë të ndërlikuar temat e...

Albert Vataj: Patër Anton Harapi, kleriku që bëri kaq shumë për atdheun dhe u ekzekutua si armik i tij

Sot 137 vite më parë më 5 janar 1888 lindi në Shirokë të Shkodrës, biri i Loros dhe i Çiles, Anton Harapi. I ati merrej me peshkim, të cilin e kishte traditë. Në fëmijëri bashkëmoshatarët e thërrisnin në emrin e pagëzimit, Gaspër. Që në moshë të re hyri në Kolegjin e Jezuitëve dhe më pas në Kolegjin Françeskan...

Dorian Koçi: Libri shqip mori udhë përmes fjalëve të shenjta në 5 janar 1555

Kultura arbërore nuk ishte jashtë zhvillimeve të kulturës europiane. Në Mesharin e Gjon Buzukut që mori udhë më 5 janar 1555 , idealet e Rilindjes Europiane pasqyrohen përmes theksimit të humanizmit, dijes, përgjegjësisë individuale dhe rilindjes kulturore . Duke vënë në qendër...

Gjon Keka: Gjuha arbërore si pjesë e grupit trako-ilir

Historia e Arbërisë (Shqipërisë) dhe e banorëve të saj shkon prapa në parahistori të trako-ilirëve,Ashtu sikur Straboni, pastaj Leibniz,von Hahn etj kanë dëshmuar mjaftushëm se Iliro-arbëroët ishin aty që nga fillimi.Trako-Ilirë - Sikur shkruan H.B., në vitin 1885: "Kjo familje përbëhet nga dy ndarje, të lidhura shumë ngushtë, dhe më...

Neki Lulaj: Vargjet gdhendin kujtimet

Krijuesit e mirëfilltë të artit kanë një lloj vetmie në intuitën e vet, kanë unin e vet të veçantë ,ata kanë tri dashuri/ muzën /frymëzimin /dhe vetminë/. Ata rrinë duke e vjedhur kohën në identifikimin e vetvetës.Të njejtën gjë e bën edhe poeti i Dardanisë ,pejani i vyer  Agim Desku dhe poezia e tij , kështu që opusi i  tij lirik dhe poetik ka...

Visar Zhiti: Adrian Lesenciuc - 'Balada'

Një titull për një titull, që kumbon sërish madhërishëm dhe në këtë vepër, - botim i “Onufrit”, i shkrimtarit rumun Adrian Lesenciuc, i cili erdhi dhe në Tiranë në përurimin e veprës në shtëpinë muze “Kadare”, që u zgjodh me qëllim.Që në kopertinë të botimit lexohet “Një roman biografik për kompozitorin e madh rumun Ciprian Porumbescu...

Ervin Nezha: Paqja e përgjakur e Adamit - "Simulakrumi i një mëkati”

Atje ku ka një Adam ka edhe një plagë të hapur në brinjë, një Evë, një djall dhe një paqe të prishur. Kjo është përmbledhtazi e gjithë panorama simbolike e romanit “Paqja e përgjakur e Adamit” e shkrimtarit Agron Tufa — mbi këtë shasi strukturore qëndrojnë “të montuara” të...

Xhemaledin Salihu: Raporti i Punës i SHTKK-së për vitin 2024

Në fillim të vitit 2024 hartuam disa projekte, me të cilët u konkurua në Ministrinë e kulturës në Prishtinë dhe në Beograd, bile edhe në disa fondacione të tjera.Në janar të vitit 2024 hartova Njoftimin-Ftesën për Konferencën shkencore :”Figura me vlera shkencore e...

Albert Vataj: Druhena, se duhena... hyjshëm

- Ti je si një lule, i tha dhe buza ju dridh. U ndi n'faj. Rrxoi syt përdhe, thue se kishte pranue me bjerr vedin n'andjen dhe padurimin, për me i than njato fjalë qi kishte kohë qi i përtypte nëpër mendime. Edhe ajo, krejt n'flak ishte ndez, ban be se i kishin hedh mbi njat hir nji perde t'ngjyme n'nji perëndim pranvere...

Gani Pllana: Shtëpitë Shkolla

Dikur Kosova kishte një Universitetthemeluar me shumë vështirësikishte një rregull e mijëra studentëshkenca të natyrës, mjekësi, gjuhësi... konkurrencë për rajonin e gjerështëpitë mbushur me libra e gazetarisi e kënaqësi për shumë brezaoh dhe vashat tona profesoresha...

Ndue Dedaj: Triptik fillimviti

Tri janë përmasat e tyreLulet, zogjtë, bora... Shpirti im përmasa e katërtÇel në të gjithë ngjyratCicëron nëpër degë e gjethe,Behet çerdhe për dimrat...

Sevdail Hyseni: “Hithi” thumbon

Kur "Hithi i Artë", fillon të ngre kokë,Nuk ka fenomen, që s’e rrëzon përtokë.Me majën spicë si me gjemb thumbon,Qesëndisë të keqen, për të mirën tonë.Ironia gatuhet, në zjarr një qind gradë,Sarkazma k’cen valle sikur në paradë.Për dukuritë tona, negative në shoqëri,"Hithi" me t’përqeshur u rri për karshi...

Lekë Mrijaj: Shpresë e pashuar për kthim në atdhe

Pasi e lexova librin me titullin “Mall e Dashuri për Atdhe” të autorit Florim Zeqa, pashë se libri ishte punuar jashtëzakonisht mirë, me një reflektim dhe përmbledhje tejëtprofesionale dhe me një stil të lartë, ku gërshetohej modeli i stilit të shkrimtarit, atdhetarit, gazetarit e historianit të vlerave shumëdimensionale...

Visar Zhiti: Përsëri për aq Esenin sa gjetëm dhe ndjemë ne që na vetëvranë si ai

Ne ishim eseniniane, jo se shkruanim dot si ai, por patëm diçka nga argjendi i ndjenjave kumbuese si të atij, nga zhgënjimet e thella dhe nga ajo vetëvrasje që na bënë pak nga pak e dikë më shpejt e dikë e pushkatuan menjëherë.Por Esenini gjithsesi për ne, gjenerat e mia, është një ikonë...

Timo Mërkuri: Shenjtërimi i miqësisë dhe poezisë

Në këto minuta të para të vitit 2025 që porsa hyri, dy miq më erdhën në një poezi të botuar te ExLibris. Në fakt është një cikël poetik nga Aleksandër Bardhit, por mua më tërhoqi vemëndjen poezia “Bie shi në Ardenicë” kushtuar mikut të tij Nuri Plaku, leximi i të cilës më bëri të ndjehesha...

Shefqet Dibrani: A është shpirti mallkim?!

Trajtimi i poezisë së Miradije Maliqit, veçmas ky vëllim “TË FLUTUROSH ATJE KU NUK ISHE”, tash kur poetesha nuk është më në mesin tonë, për mua ishte sfidë jo aq lehtë e kalueshme. Vet fakti që ne jemi mbledhur këtu dhe ajo mungon e shpjegon atë ndjenjën që kam përjetuar edhe unë...

Anton Nikë Berisha: Poezia si ballafaqim dhe zbulim i vetvetes

E parë në këtë dritë, poezia e Ragip Sylajt e botuar në përmbledhje të veçanta[1], po dhe në këtë vëllim me poezi të zgjedhura “Shakullinë përpëlitjesh”[2], është ballafaqim dhe zbulim i vetvetes, është zëri dramatik i botës së tij të brendshme, që shpërfaqet përmes strukturës gjuhësore...

Hazir Mehmeti: Teh nate

nata foli në gjuhë tjetërmbrehur thika në ashtin e vjetër tehu i parë në trup të nënëscopëtuar në njëmijë trupa dheu i thanë: dheu s’duron lindjefarë e vjetër, e vjetër sa dielli ynë raca  jonë s’duron diell, as dritëkurse nëna vari foshnjën në gji shkuarje e ardhje netësh  trup grirëlindi e heshti, priti e priti sa fjala plasi...

Atdhe Geci: Shprishësit e gjakut të arbërit

Shqipëri, me ty po ngre fjalën time  të vockëlskenarë korbash të frikshëm na i ranë atdheutqë  nga  Troja e lashtë pellazgo-ilire e deri nëditët tona, atdheut iu  këputen  pjesë  nga  mëtë butat, krahina të  tëra  shqiptarësh janë nën...

Prend Buzhala: Farsa tragjikomike e realitetit

Shtatë dramat e vëllimit “Imzot, lehin qentë“ të Kalosh Çelikut (“Imzot, lehin qentë“, “Ndihma e shpejtë“, “Zorra qorre“, “Kopeja me zgjebe ndjek Autorin“, “Lamtumirë bërllok”, “Kali i Trojës na polli në Bit-Pazar”, “Repriza e vëllazërim - bashkimit“, si dhe tri monodramat “Një vit frikë“, “Pabesia” dhe “Disidenti i Unionit të viçave“...

Kujtim Morina: Monolog mes një burri dhe një gruaje

Gruaja: Kam parë një ëndërr mbrëmë sikur i kishe bërë një dhuratë të majme njërës për vit të ri. Nuk ia mësova emrin por të pashë që e kishe përgatitur dhe po ia çoje.Burri: Hahaha! Dhe ti e merr seriozisht?Gruaja: Po, seriozisht e marr. Se sa herë kam parë diçka në ëndërr, më ka dalë pastaj në të vërtetë...

Shefqet Dibrani: Mbërthye kthetrave t’dashnisë

Sa “vështirë asht me dijtë me dashtë/ Oh, sa vshtirë/ me dijtë me m’dashtë mue”, (faqe 3). Ideja e lirikave në librin “NGAT TEJE” të poeteshës Asja Mulgeci, ngacmon ndërgjegjen e studiuesit, veçmas për aspektin veriak të të shprehurit artistik, me tendencë imponuese në kulturën e...

Hazir Mehmeti: Zabeli i Delisë

Dielli e zuri  plakun nën hijen e bungutpëllumbat fluturim zbriten nga ëndrraDelia hapi sytë e i tha veti:edhe një herë, sytë e lodhur mes rrudhavezemra  rrahu  miliona herë, njëqind vitearoma e barit të njomë në freskiulur si dikur në mriz me delet e tijeshkën nxori nga xhamadaniarnat folën...

Visar Zhiti: Dallgë tjetër që vjen nga bregu tjetër i kohës

Në një Shqipëri tjetër, kur erdhi dhe një poezi tjetër si shkulmet, nga shumë anë, nga ata që s’ishin dhe që ishin…Më e dhëmbshura, por dhe më magjepsësja mbase ishte poezia që doli nga burgjet dhe internimet, nga errësira, nga nëntoka duke ngjasuar me ringjalljen...

Ndue Dedaj: Dëllinjat e Shëngjergjit

Kahdo shkoj nëpër malet shqiptare, nuk rri dot pa “koleksionue” dëllinjat, edhe pse diku ma ban me sy boshtra imcake, endemike, me ca lule të verdha si stoli të florinjta, që pati magjepsur dhe botanistë të huaj. Kurse lulen ngjyrë qumështi të fjollës, me pushin e imët si të një...

Gjon Keka: Ne mundohemi Dardaninë ta rikthejmë në familjen europiane, armiqt e brendshëm duan ta largojnë

Vazhdimisht mundohemi që Dardaninë tonë ta rikthejm në familjen europiane, ndërsa në anën tjetër armiqt e brendshëm - disa mbetje, renegatë e pushtetar pa identitet punojnë me mish e shpirt me largu, e po të kishin fuqi edhe e kishin nxjerrë nga gjeografia europiane...

Gani Pllana: Para Obeliskut

U bë një vit...u takuam para obeliskutku prehesh në qetësierdhëm me lule të freskëtavazhdojmë me lotë në sy Ne të dashurit e tupranë obeliskut për Tyme një skicë tënden engjëllorepikturuar thjesht me krenari Me shkronjat shqip zonjë e parë...

Agron Tufa: Mollë e lyer me mjaltë dhe helm

Kur mbarova së lexuari 36 tregimet e vëllimit “Trëndafila dhe qiparisa” të Ornela Musabelliut më habiti fakti që kisha të bëj me një libër të parë. Skalitja e subjekteve, laryshia e gjerësia e tyre, kompozicioni i qartë dhe kthesat befasuese nën rrjedhën e qetë të rrëfimit, e mbi të gjitha, zotërimi i pjekur i tekstit, frymëmarrja poetike...

Albert Habazaj: Gëzuar Vitin e Ri 2025 nga Vlora

Uroj një vit të ri të mbarë për njerëzit e mi, për miqtë e mi, për Tërbaçiotët e mi, për dinjitozet "10 Shqiponjat e Tërbaçit" dhe gjithë artistët popullorë - bilbila e thëllëza, për të mirët e Letrave Shqipe, për botuesit e gazetave dhe portaleve ku unë shkruaj e botoj, për të mirët e 30 - vjeçarit...

Neki Lulaj: Gëzuar

Po ikën sonte Gjyshi i vjetër si shurdhmemecMe kokën plotë thinja mes dermitjëshSi kalë i bardhë qe bredh mes moçaliMbi borën e ngrica mes të një mëngjesi. Me vete mori e çka nuk moriMes shtigjeve të Dardanisë time...

Parashqevi Simaku: Gëzuar 2025!

Edhe këtij viti i erdhi fundi me një përfundim të lumtur për mua. Sot, 15 ditë më parë, jeta ime ndryshoi krejtësisht. Një ditë të ftohtë dhjetori, pata fatin të takoj një grua fisnike, me zemër të bardhë, siç është Elvira. Ajo më zgjati dorën dhe më largoi përfundimisht nga një jetesë e vështirë në rrugë. Pas disa ditësh...

Milazim Zeqiraj: Lotët nuk po na tërën në qepallë

Marrëveshje pas marrëveshjepër dëshmorët tanë.Edhe kjo e fundit në Brukselmbetet në leterë si ato më parë. Vitet po ikun, por edhe ky vit kalojNe si për herë më lot nën qepallë,për varre të hapura pa dëshmorë. Armiku pa mëshirë...

Poezi nga Shyqyri Fejzo

Nëpër këngë tregime dhe nëpër legjendaNami i bletës ka shkuar deri tek qielliKoshere e mjalti mistere mbajnë BrendaMjalti-puthje petale të luleve nga dielli Bleta në çdo lule për nektar ka nevojëAsaj i ngjan njeriu i mirë që punonAi mbledh mençuri nga çdo përvojë...

Blerim Rrecaj: Çaste fundviti

Dielli u ndalMbi kokën e një bredhiDritarja e mbush me xixëllonjaU ndala dhe unëVeç te shenjat e dritaveTë tjerat lashë anash...

Hazir Mehmeti: Hilë Mosi, shkollimi dhe veprimtaria e tij në Austri

Trevat shqiptare nën robërinë osmani pësuan shkatërrim në të gjitha drejtimet; në gjuhë, kulturë, religjion, në territor dhe në substancë kombëtare. Pas luftës së parë Austro-Turke e vjetëve 1716-1718, ku pëson ushtria turke, ndikimi i Austrisë rritet në tërë Ballkanin, kurse pas luftës së dytë Ruse-Austro-Turke...

57 58 59 60 61
Në Fokus