Kulturë

Llesh Ndoj: Duke “shfletuar” enciklopedinë e gjallë “Dodë Pjetraj”

Na ndodh shpesh, sidomos në moshë madhore dhe atë që njihet si “mosha e tretë”, të reflektojmë me vete rreth ngjarjeve, fakteve, domethënies së atyre që kemi dëgjuar, parë e jetuar, dhe jo rrallë t’i drejtohemi bibliotekave, për të gjetur diçka që na ndihmon të japim një përgjigje mbi pikëpyetjet që kemi akumuluar...

Blerim Rrecaj: Prej rrënimit në ringritje

Dhe siç dihet kjo gjendje nuk është aspak e mirë, as e lehtë për t'u kapërdirë, përkundrazi është e pakëndshme dhe e rëndë në çdo fushë, aspekt e pore të jetës. S'ka si të jetë ndryshe derisa shkilet interesi kombëtar, përbuzen e keqpërdoren...

Mihal Gjergji: Koka të prera

Hormovë, o skenë e tragjedive Eskilin zgjon nga mijëvjeçarët Po ç'gjak virgjin u merr fëmijëve Në ç'dramë e ç'akt i shfaq barbarët?   Endet me kokë të prerë nën sqetull Një burrë-fantazmë, mbi pellgje gjaku Një thikë të ngulur mban në vetull Shkretim e terr ka lënë te pragu...

Vladimir Shyti: Ku u fshehën yjet e qiellit!?

Në ëndërra shoh yjet e qiellit, Kallzat e grurit njomur nga vesa, Hëna si zjarrë lozte me yjësit, Ne i numëronim me gishtat përpjet.   Ku vajtën yjet,përse u fshehën? Hëna përse ndritë e zemëruar? C’ndodh me pafundësinë e hapsirës? Ku dhe xixëllonjat janë larguar. ..

Albert Vataj: Gjergj Kastrioti, “krijesa më hyjnore e kësaj race luftëtare”, kreshta më e lartë e krenarisë

Ditëlindja e Skënderbeut nuk i përket vetëm një njeriu, paralajmëruar si një mrekulli, por një populli, një kohe, një ndërgjegjeje historike. E tillë është kjo e sotmja, që shënon ardhjen në jetë të Gjergj Kastrioti Skënderbeu (6 maj 1405 – 17 janar 1468), burrit që nga një qenie e gjallë u shndërrua në simbol...

Lazim Miftari: Eposi i Këngës së Gjallë

Ky epos nuk është shkruar për të qëndruar në letër. Është kënduar për herë të parë në një natë gushti, nën një ah të vjetër, nga një lahutar që as vetë nuk e dinte nëse ishte gjallë apo hije.   Figurat e tij — Zanat, Orët, Shtrigat, Dragoi, Kulshedra, Shtojzovallet — nuk janë zbukurime. Janë...

Milazim Zeqiraj: Dita kur lindi drita e lavdisë kombëtare

Më 6 Maj, nën hijen e flamurit kuq e zi, shqiptaria feston, ditëlindjen e kryetrimit Skënderbe.   Arbëria më 6 Maj 1405, agoi me diell e dritë.   Nga  Gjoni e Vjosa, në jetë erdhi një djalë që një ditë do të bëhet, shqiponje mbi mal, dhe historinë do ta ndryshoj...

Albert Vataj: Toka po ftohet më shpejt nga sa kemi menduar, por fundi i saj gjeologjik mbetet një histori e shkruar në miliarda vite

Shkenca na sjell herë pas here lajme që nuk kanë dramatizmin e katastrofave të menjëhershme, por peshojnë më shumë se çdo alarm i çastit. Një prej tyre vjen nga studiuesit e ETH Zurich dhe Carnegie Institution for Science, të cilët kanë ofruar një perspektivë të re mbi fatin afatgjatë të planetit tonë...

Federata Arbëria: Festimi zyrtar i 621-vjetorit të lindjes së Heroit Kombëtar, Gjergj Kastrioti – Skënderbeu

Me ndjenjë të lartë nderimi, me krenari të thellë kombëtare dhe me përgjegjësi para historisë sonë, Federata Arbëria njofton mbarë shqiptarët në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni, Mal të Zi, Preshevë, Çamëri, arbëreshët dhe mërgatën shqiptare në gjithë botën, se më 6 maj 2026, në Prishtinë...

Hamdi Hysuka: Panairi i parë i librit, ngjarje dhe dimension i ri kulturor

Më 1 maj 2026 në Burrel u përkujtua 104-vjetori i shpalljes së qytetit si qendër administrative e Nënprefekturës së Matit. Ishte festë e madhe qytetare dhe kulturore. Mes atmosferës festive, tingujve të bandës frymore të Ministrisë së Mbrojtjes dhe pjesëmarrjes së përfaqësuesve të institucioneve, trupit diplomatik

Hamza Halabaku: Një vizitë e ministres së RSP të Shqipërisë, Tefta Cami

Edhe më parë, në disa shkrime, kujtime të mia, kam shkruar se, nga maji i vitit 1973 kam qenë i punësuar në Sekretariatin e atëhershëm krahinor për Arsim, Shkencë e Kulturë të Kosovë, si dhe kam përmendur se, për mua, ato ishin vitet më të mira, sepse

Albert Zholi: Hëna, vajza që u bë dritë e qiellit dhe e tokës

Dikur, në një fshat të vogël, jetonte një vajzë me emrin Hënë-filloi të më tregonte gjyshja.  Ajo nuk ishte thjesht e bukur, pasi bukuria e saj ishte e butë si drita e agimit, ndërsa zemra e saj ishte edhe më e ndritshme se fytyra. Hëna i donte...

Paulin Zefi: Kisha mesjetare e Shën Demetrit ose Sh'Medrit (shek. XIV)

Pasi kam kontaktuar dhe intervistuar një numër të konsiderueshëm banorësh të Manatisë, Dardhës dhe Treshit, pa arritur të siguroj një orientim të saktë topografik, ndihma vendimtare për lokalizimin e rrënojave të kësaj kishe, të

Albert Vataj: Fyerja që i bëhet një gruaje nga burrat

Fyerja poshtëruese që i bëhet një gruaje nga burrat nuk është ajo që tingëllon si ofendim, por ajo që maskohet si vlerësim. Po, fyerja më e pafalshme është ta vlerësosh për atë që ka, dhe jo për atë që është. Sepse “ajo që ka” është një dhuratë e natyrës, një përkatësi gjinore që nuk buron nga zgjedhja, por nga ligjësitë e

Alban Hajrushi: Dëshmitë e kohës dhe fiksioni përjetues

Vëllimi poetik “Eshka djeg bjeshkën” i Muhamet Hoxhës, paraqet një nga dëshmitë më të plota të një zëri poetik që ka arritur një stad të dukshëm pjekurie artistike dhe shpirtërore. Kjo vepër nuk qëndron vetëm në kufijtë e një përmbledhjeje poetike

Ndue Dedaj: Në burgajetin e mbretit, pa “mbretin”!?

Ishim këtë fundjavë në Burrel, në panairin e parë të librit, një ditë e rrallë për këtë qytet, në 104 - vjetorin e tij. Matjanët dinë t’i ujdisin mirë punët e librit, kulturës, arsimit dhe ato të administrimit vendor, përderisa gjejmë një qytet përherë e më të kuruar si një vepër arti.

Bashkim Saliasi: Kujtesa, depozitimin e informacionit që mësohet?

Kujtesa ka të bëjë me depozitimin e informacionit që mësohet, në mënyrë që ajo mund të merret dhe të përdoret më vonë. Procesi i kujtesës konçidon me proceset e perceptimit, të mësuarit dhe ndërgjegjes për një informacion të caktuar dhe për një kohë të caktuar.

Tefë Topalli: Kombi i pagëzuar

Thonë... por nuk e ka shkruar askush deri më sot (sepse do ta kishte gjurmuar Gjon Marku), dhe me siguri do të na vërtetonte se i takon Mirditës fjala e urtë më sipër! Pra, ky shkrimtar, publicist e poet, prozator e etnolog, vjen e bëhet pré e intervistave me gazetarë, klerikë; biseda me tema të ndryshme: nga filatelia, Kanuni...

Lekë Mrijaj: Një jubile i denjë për një emër të respektuar e të spikatur të letrave shqipe

Të shkruash për shkrimtarin e mirënjohur shqiptar, prof. Mikel Gojanin, në 70-vjetorin e lindjes së tij, nuk do të thotë thjesht të renditësh disa të dhëna biografike, as të vendosësh disa fjalë nderimi pranë një emri të njohur të botës sonë kulturore shqiptare. Të shkruash për të në këtë moshë të pjekurisë

Visar Zhiti: Libra dhe errësirë nga Ernesto Sabato

Ka shkrimtarë që lexohen për të hyrë më thellë në errësirën dhe dritën e njeriut, pra, të njerëzimit, po mendoja. Ernesto Sabato është njëri prej tyre. Ai shkruajti për ato realitete, ku njeriu përballet me frikën, fajin, vetminë, ankthin, vetveten…

Sami Islami: Lëvizja ilegale në shërbim të çështjes kombëtare

Botuar nga Shoqata e të Burgosurve Politikë, libri “Ahmet Haxhiu, një jetë në lëvizjen ilegale”  do të thoshim  se është libër që, duke  hedhur shumë dritë veprës së madhe patriotike të Ahmet Haxhiut, njëkohësisht  hedh dritë edhe mbi  lëvizjen

Ilir Muharremi: Skulptura e Banskyt dhe realiteti politik në Kosovë

Skulptura e fundit e Banksyt në Waterloo Place në Londër përfaqëson një ndërhyrje të drejtpërdrejtë në hapësirën publike, ku arti nuk mbetet vetëm në nivel estetik, por shndërrohet në instrument kritik ndaj mënyrës se si prodhohen dhe qarkullojnë simbolet politike

Sevdail Hyseni: Balada e flijimit

Në Ditën Botërore të Librit u shua një artist me kulturë, - një mendje që rron përjetë për të mos vdekur kurrë!   Ai tha: “Nuk dua kamera!” - ata sollën aso me dronë, se dhimbja pa “live” thonë

Visar Zhiti: Maji i ri në kalendarin e Atjonit

Datat në kutitë e tyre - si dritaret e pallatit. Por ka dhe një ballkon, që të pëlqen se nuk je më brenda dhe ende nuk je jashtë dhe të duket ndërkaq se je në kufirin mes asaj që ikën dhe asaj që vjen.

Hasan M. Shahinaj: Mesazhet jetësore, nga Vilhelme Vrana Haxhiraj

Pas një pune të gjatë shumëvjeçare të plotsuksesshme si publicist, prozator, poet e kritik letrar; këtë behar të 2026-ës, z. Kadri Tarelli fitoi meritueshëm një libër tjetërlloj e origjinal; të cilin ai me të drejtë e quan CV-në, me rrënjë e degë, një lloj pasaporte shkrimoro-dokumentare, gjë që do ta kish zile e madje dëshirë me patjetër, çdokush krijues/e prej nesh.

Albert Vataj: Arsyet e paarsyeshme për të pritur, dashuria nuk e pranon "pastaj", ajo do “tani”

Ne kemi një talent të çuditshëm për ta shtyrë të jetueshmen. E mbulojmë me arsyetime të buta, të pranueshme, madje të mençura në dukje: “nuk është momenti”, “do ta bëj kur të jem më i qetë”, “le të rregullohen disa gjëra më parë”. Dhe kështu, në emër të një kohe më të përshtatshme që nuk vjen kurrë në formën

Shefqet Sulmina: Natalija

Më erdhi të gjuaja më këpucë një kurçup pemë të tharë. Gjeta një dhe e gjuajta. Nuk ishte se më hiqte inatin, por nuk doja ta tregoja vetën të lumtur. Ishte një moment i turbullt. Nuk e dija se mund të mbetesha vetëm me një perri nga përrallat e dëgjuara. Mu kujtua një thënie se të luash dhe të puthësh nuk është luftë

Isuf B. Bajrami: Mesazhi i poezisë "Të Bijtë e Shekullit të Ri" – Migjeni

Poezia "Të Bijtë e Shekullit të Ri" është një ndër poezitë më të rëndësishme programatike të Migjenit, e cila shërben si një manifest i fuqishëm i brezit të ri për ndryshim dhe transformim shoqëror. Në këtë poezi shprehet hapur revolta kundër prapambetjes, e simbolizuar përmes figurës së "plakut", si dhe dëshira për të

Ardian Ndreca: Arti në epokën e AI

Nji kangë e para pesë dekadave e Pjetër Gacit apo Zef Çobës vijon me u këndue ende, kangë tjera që e kanë kalue shekullin vijojnë me u këndue në dasma qytetare apo në festivale.

Sevdail Hyseni: 1 Maji “festiv”

Menduam këtë vit s’ka krizë si më parë, T’ia mbathim në piknik, me mish e skarë. Po na dolën përpara “hallet” me rabush, Jo virusi, por çmimet, që djegin si prush.   Na ftoi festa e 1 Majit: “Dilni, festoni!” Xhepi tha: “Rri brenda, mos më turpëroni!” Se paga ka mbetur si foto e varur në mur, Ndërsa faturat peshojnë si thasë me gur.

Nuhi Veselaj: Mohimi i historisë së përbashkët e fqinjësore shqiptaro-serbe, fobi e pravosllaves serbe (20)

Në Siparathënie të kësaj vepre kam cekur se prejse jam bërë me dijtë, para 90 vitesh kam dëgjuar fjalëshqetësuese e urrejtje që thuheshin me të drejtë nga familja dhe tërë shoqëria kundër regjim-pushtetimit nga Kralevina e Serbisë, e cila e kishte ripushtuar Kosovën më 1918 me ndihmën e Francës dhe me bekimin e Europës dhe

Visar Zhiti: Dridhet heshtja nga thirrja e poetit Trifon Xhagjika…

…rivijnë fjalët e fundit të tij, si atëhere, kur po trondisnin trupin gjykues… I pandehuri nuk po kërkonte mëshirë, siç dhe u pëlqente sundimtarëve, që të ndjeheshin të gjithëfuqishëm, gjysmë perëndi, si emblema të dhunës me sopatë në dorë, që drithëronin botën. Jo vetëm që s’kishte kërkuar mëshirë, po kishte kërkuar një top...

Albert Vataj: Letër për gratë që vuajnë dhe luftojnë për të mos u dorëzuar

Fjala që mbruhet në shpirt vijnë si trokitje drite në sytë e mbushur me ëndje dhe përjetim, për të hyrë në thellësinë e një ndijimi si shkëndija e një zjarri qiellor. Po, ka fjalë që nuk kërkojnë vëmendje, por mirëkuptim, që nuk trokasin me zë, por depërtojnë në heshtje, aty ku shpirti është më i pambrojtur. Këto rreshta janë një prej tyre.

Përparim Hysi: Naun Kule – ‘Zgjero’ mbiemrin!

Siç e shihni,titulli i kësaj eseje,është si një thirrje,sa miqësore,dhe po aq e qëllimshme. Erdhi si rezultat i leximit të librit"EFEKTI MYZEQE" të porsabotuar nga NAUN KULE. Popullli thotë: "Njeriu plaket duke nxënë" dhe,brenda kësaj  thënieje e gjej veten unë. Fllimisht, i propozova: shtoi "LIBOFSHA

Prend Buzhala: Vepër sintetike e mendimit shqiptar

Vepra "Vlerë shpirtërore" e Anton Harapit është ndër më të veçantat në letrat shqipe. Përbëhet nga gjashtë ligjërata.  që u mbajtën në qytetin e Korçës nga 29 prilli deri më 4 maj 1936. Ligjëratat, të mbajtura në gjashtë konferenca publike në qytetin e Korçës, u botuan po atë vit (1936) edhe në formë libërthi me titullin "Vlerë shpirtërore

3 4 5 6 7
Në Fokus