Kulturë

Paulin Zefi: Kisha mesjetare e Shën Demetrit ose Sh'Medrit (shek. XIV)

Pasi kam kontaktuar dhe intervistuar një numër të konsiderueshëm banorësh të Manatisë, Dardhës dhe Treshit, pa arritur të siguroj një orientim të saktë topografik, ndihma vendimtare për lokalizimin e rrënojave të kësaj kishe, të

Albert Vataj: Fyerja që i bëhet një gruaje nga burrat

Fyerja poshtëruese që i bëhet një gruaje nga burrat nuk është ajo që tingëllon si ofendim, por ajo që maskohet si vlerësim. Po, fyerja më e pafalshme është ta vlerësosh për atë që ka, dhe jo për atë që është. Sepse “ajo që ka” është një dhuratë e natyrës, një përkatësi gjinore që nuk buron nga zgjedhja, por nga ligjësitë e

Alban Hajrushi: Dëshmitë e kohës dhe fiksioni përjetues

Vëllimi poetik “Eshka djeg bjeshkën” i Muhamet Hoxhës, paraqet një nga dëshmitë më të plota të një zëri poetik që ka arritur një stad të dukshëm pjekurie artistike dhe shpirtërore. Kjo vepër nuk qëndron vetëm në kufijtë e një përmbledhjeje poetike

Ndue Dedaj: Në burgajetin e mbretit, pa “mbretin”!?

Ishim këtë fundjavë në Burrel, në panairin e parë të librit, një ditë e rrallë për këtë qytet, në 104 - vjetorin e tij. Matjanët dinë t’i ujdisin mirë punët e librit, kulturës, arsimit dhe ato të administrimit vendor, përderisa gjejmë një qytet përherë e më të kuruar si një vepër arti.

Bashkim Saliasi: Kujtesa, depozitimin e informacionit që mësohet?

Kujtesa ka të bëjë me depozitimin e informacionit që mësohet, në mënyrë që ajo mund të merret dhe të përdoret më vonë. Procesi i kujtesës konçidon me proceset e perceptimit, të mësuarit dhe ndërgjegjes për një informacion të caktuar dhe për një kohë të caktuar.

Tefë Topalli: Kombi i pagëzuar

Thonë... por nuk e ka shkruar askush deri më sot (sepse do ta kishte gjurmuar Gjon Marku), dhe me siguri do të na vërtetonte se i takon Mirditës fjala e urtë më sipër! Pra, ky shkrimtar, publicist e poet, prozator e etnolog, vjen e bëhet pré e intervistave me gazetarë, klerikë; biseda me tema të ndryshme: nga filatelia, Kanuni...

Lekë Mrijaj: Një jubile i denjë për një emër të respektuar e të spikatur të letrave shqipe

Të shkruash për shkrimtarin e mirënjohur shqiptar, prof. Mikel Gojanin, në 70-vjetorin e lindjes së tij, nuk do të thotë thjesht të renditësh disa të dhëna biografike, as të vendosësh disa fjalë nderimi pranë një emri të njohur të botës sonë kulturore shqiptare. Të shkruash për të në këtë moshë të pjekurisë

Visar Zhiti: Libra dhe errësirë nga Ernesto Sabato

Ka shkrimtarë që lexohen për të hyrë më thellë në errësirën dhe dritën e njeriut, pra, të njerëzimit, po mendoja. Ernesto Sabato është njëri prej tyre. Ai shkruajti për ato realitete, ku njeriu përballet me frikën, fajin, vetminë, ankthin, vetveten…

Sami Islami: Lëvizja ilegale në shërbim të çështjes kombëtare

Botuar nga Shoqata e të Burgosurve Politikë, libri “Ahmet Haxhiu, një jetë në lëvizjen ilegale”  do të thoshim  se është libër që, duke  hedhur shumë dritë veprës së madhe patriotike të Ahmet Haxhiut, njëkohësisht  hedh dritë edhe mbi  lëvizjen

Ilir Muharremi: Skulptura e Banskyt dhe realiteti politik në Kosovë

Skulptura e fundit e Banksyt në Waterloo Place në Londër përfaqëson një ndërhyrje të drejtpërdrejtë në hapësirën publike, ku arti nuk mbetet vetëm në nivel estetik, por shndërrohet në instrument kritik ndaj mënyrës se si prodhohen dhe qarkullojnë simbolet politike

Sevdail Hyseni: Balada e flijimit

Në Ditën Botërore të Librit u shua një artist me kulturë, - një mendje që rron përjetë për të mos vdekur kurrë!   Ai tha: “Nuk dua kamera!” - ata sollën aso me dronë, se dhimbja pa “live” thonë

Visar Zhiti: Maji i ri në kalendarin e atjonit

Datat në kutitë e tyre - si dritaret e pallatit. Por ka dhe një ballkon, që të pëlqen se nuk je më brenda dhe ende nuk je jashtë dhe të duket ndërkaq se je në kufirin mes asaj që ikën dhe asaj që vjen.

Hasan M. Shahinaj: Mesazhet jetësore, nga Vilhelme Vrana Haxhiraj

Pas një pune të gjatë shumëvjeçare të plotsuksesshme si publicist, prozator, poet e kritik letrar; këtë behar të 2026-ës, z. Kadri Tarelli fitoi meritueshëm një libër tjetërlloj e origjinal; të cilin ai me të drejtë e quan CV-në, me rrënjë e degë, një lloj pasaporte shkrimoro-dokumentare, gjë që do ta kish zile e madje dëshirë me patjetër, çdokush krijues/e prej nesh.

Albert Vataj: Arsyet e paarsyeshme për të pritur, dashuria nuk e pranon "pastaj", ajo do “tani”

Ne kemi një talent të çuditshëm për ta shtyrë të jetueshmen. E mbulojmë me arsyetime të buta, të pranueshme, madje të mençura në dukje: “nuk është momenti”, “do ta bëj kur të jem më i qetë”, “le të rregullohen disa gjëra më parë”. Dhe kështu, në emër të një kohe më të përshtatshme që nuk vjen kurrë në formën

Shefqet Sulmina: Natalija

Më erdhi të gjuaja më këpucë një kurçup pemë të tharë. Gjeta një dhe e gjuajta. Nuk ishte se më hiqte inatin, por nuk doja ta tregoja vetën të lumtur. Ishte një moment i turbullt. Nuk e dija se mund të mbetesha vetëm me një perri nga përrallat e dëgjuara. Mu kujtua një thënie se të luash dhe të puthësh nuk është luftë

Isuf B. Bajrami: Mesazhi i poezisë "Të Bijtë e Shekullit të Ri" – Migjeni

Poezia "Të Bijtë e Shekullit të Ri" është një ndër poezitë më të rëndësishme programatike të Migjenit, e cila shërben si një manifest i fuqishëm i brezit të ri për ndryshim dhe transformim shoqëror. Në këtë poezi shprehet hapur revolta kundër prapambetjes, e simbolizuar përmes figurës së "plakut", si dhe dëshira për të

Ardian Ndreca: Arti në epokën e AI

Nji kangë e para pesë dekadave e Pjetër Gacit apo Zef Çobës vijon me u këndue ende, kangë tjera që e kanë kalue shekullin vijojnë me u këndue në dasma qytetare apo në festivale.

Sevdail Hyseni: 1 Maji “festiv”

Menduam këtë vit s’ka krizë si më parë, T’ia mbathim në piknik, me mish e skarë. Po na dolën përpara “hallet” me rabush, Jo virusi, por çmimet, që djegin si prush.   Na ftoi festa e 1 Majit: “Dilni, festoni!” Xhepi tha: “Rri brenda, mos më turpëroni!” Se paga ka mbetur si foto e varur në mur, Ndërsa faturat peshojnë si thasë me gur.

Nuhi Veselaj: Mohimi i historisë së përbashkët e fqinjësore shqiptaro-serbe, fobi e pravosllaves serbe (20)

Në Siparathënie të kësaj vepre kam cekur se prejse jam bërë me dijtë, para 90 vitesh kam dëgjuar fjalëshqetësuese e urrejtje që thuheshin me të drejtë nga familja dhe tërë shoqëria kundër regjim-pushtetimit nga Kralevina e Serbisë, e cila e kishte ripushtuar Kosovën më 1918 me ndihmën e Francës dhe me bekimin e Europës dhe

Visar Zhiti: Dridhet heshtja nga thirrja e poetit Trifon Xhagjika…

…rivijnë fjalët e fundit të tij, si atëhere, kur po trondisnin trupin gjykues… I pandehuri nuk po kërkonte mëshirë, siç dhe u pëlqente sundimtarëve, që të ndjeheshin të gjithëfuqishëm, gjysmë perëndi, si emblema të dhunës me sopatë në dorë, që drithëronin botën. Jo vetëm që s’kishte kërkuar mëshirë, po kishte kërkuar një top...

Albert Vataj: Letër për gratë që vuajnë dhe luftojnë për të mos u dorëzuar

Fjala që mbruhet në shpirt vijnë si trokitje drite në sytë e mbushur me ëndje dhe përjetim, për të hyrë në thellësinë e një ndijimi si shkëndija e një zjarri qiellor. Po, ka fjalë që nuk kërkojnë vëmendje, por mirëkuptim, që nuk trokasin me zë, por depërtojnë në heshtje, aty ku shpirti është më i pambrojtur. Këto rreshta janë një prej tyre.

Përparim Hysi: Naun Kule – ‘Zgjero’ mbiemrin!

Siç e shihni,titulli i kësaj eseje,është si një thirrje,sa miqësore,dhe po aq e qëllimshme. Erdhi si rezultat i leximit të librit"EFEKTI MYZEQE" të porsabotuar nga NAUN KULE. Popullli thotë: "Njeriu plaket duke nxënë" dhe,brenda kësaj  thënieje e gjej veten unë. Fllimisht, i propozova: shtoi "LIBOFSHA

Prend Buzhala: Vepër sintetike e mendimit shqiptar

Vepra "Vlerë shpirtërore" e Anton Harapit është ndër më të veçantat në letrat shqipe. Përbëhet nga gjashtë ligjërata.  që u mbajtën në qytetin e Korçës nga 29 prilli deri më 4 maj 1936. Ligjëratat, të mbajtura në gjashtë konferenca publike në qytetin e Korçës, u botuan po atë vit (1936) edhe në formë libërthi me titullin "Vlerë shpirtërore

Albert Zholi: Burrneshat, "Virgjëreshat e betuara" një rrëfim i shkurtër

Atë ditë kisha marrë rrugën drejt një fshati të largët malor në verilindje. U nisa herët, me një ndjenjë kureshtjeje që më shtynte përpara. Një mik më kishte folur për të – një nga ato gra që jeta i kishte kthyer në legjendë të gjallë: një "virgjëreshë e betuar". Rruga ishte e gjatë, e thyer, mes maleve që dukej sikur ruanin histori

Hamza Halabaku: Nëma

Nuk më kujtohet as data e as cila ditë e javës ishte, një vere të pas luftës së fundit në Kosovë, kur zdirgjesha nga semaforët kryesorë të Prishtinë, në drejtim të qendrës së qytetit, rrugës kryesore që e ndan Fakultetin Filozofik të Universitetit „Hasan Prishtina“ dhe Katedralen  „Nëna Tereze“. Isha nisur për në shesh që të takohesha

Poetesha rumune Georgeta Prodan në gjuhën shqipe

Endrrat më rrëshqitën në rrugë me hije Ngulnin si në një lojë domino, Zemra ime kishte ende të gdhendur Një gamë puthjesh që fillonte me do. Ti shënoje në qafë me gishta ngadalë Një çelës sol që trazonte egërsisht Metafora dhe aria të ndërtuara në kraharor Preludë purpure nga një koncert

Albert Vataj: Çfarë ndodhë gjatë një "Puthje franceze"

Puthja “gjuhë në gjuhë” nuk është thjesht një gjest sensual, është një ndërveprim kompleks biokimik, neurologjik dhe emocional, që përfshin një orkestër të tërë procesesh të sinkronizuara. Ajo që në dukje është një akt spontan, në thelb është një mekanizëm i sofistikuar i komunikimit njerëzor, ku trupi “lexon” dhe “përgjigjet” në mënyrë të menjëhershme.

Mihal Gjergji: Bashkëbisedim me veten

Gjumi thuajse më ka braktisur. Më ndodh shpesh të flas me atë fëmijën që përgjon brenda meje, si bufi që ruante hyjneshën Minervë. Eh, mosha! Kështu dua të besoj. Në kërkim të një jete më të mirë, të gjithë nxitojmë t’i ikim vendlindjes, por në fakt ikim tek ajo. Fëmijët mund të rriten pa prindër, por jo pa atdhe. Ngado që shkojmë

Visar Zhiti: Papa Françesku - Një vit në qiell…

Të takohesh… me Papa Françeskun, të shtrëngosh duart me Shenjtërinë e Tij, të vështrohesh në sy, të prarohesh nga drita e vështrimit të tij, e mirësisë, ku pëziehen një si ngazëllim qiellor dhe përkushtimi përdëllyes i Bariut, të shkëmbesh disa fjalë, ku Ai menjëherë të thotë atë që të duhet, edhe pse çastet pranë tij janë tejet të

Jahja Drançolli: A duhet ta kërkojmë Trojën buzë lumit Buna, Ulqin?!

Një studiues nga Ulqini debaton me një studiues venecian rreth asaj se kush e zbuloi Trojën në brigjet e lumit Buna. Ary pari kishte rastisur ipeshkvi i Ulqinit (1480-1485), kosovari i Novabërdës/Artanës, Martin Segoni (Martinus Segonius Nouamotanus), një doktor i arteve dhe i së drejtës kanonike

1 2 3 4 5
Në Fokus