Kulturë

Albert Vataj: "Dasma shkodrane", thesari artit shqiptar, ikona e Kol Idromenos, piktura që përjetësoi në ngjyra shpirtin e qytetit

Jemi në një stinë dasmash, në ditshmëritë e gazmimeve dhe dritshmërinë e shpirtrave që e kurorëzojnë yjësinë e tyre të dashurimit në krijimin e një planeti shpirti dhe ëndrrash, që nis të llamburis ndijimeve të tyre si një vërshim drite, për të ardhur deri tekkëtu ku shndërrohet në kremte, në solemnitet...

Shefqet Dibrani: Portreti letrar dhe artistik i një vajze të suksesshme

Valbonë Dibrani-Hajdari, e lindur në Gërdoc të Llapit, përfaqëson një gjeneratë që është formuar në kufirin mes vendlindjes dhe mërgimit, mes kujtesës dhe përpjekjes së vazhdueshme për të mos dështuar në një realitet të ri. Historia e saj është pjesë e asaj vale të madhe njerëzore, kur fëmijët shqiptarë janë detyruar ta ndërpresin...

Gjon Marku: Tregtari i qumështit

Samiu i kishte kaluar të gjashtëdhjetat, megjithatë i duhej të përballonte një lodhje të dyfishtë. Jeta e kishte përplasur me lloj-lloj njerëzish e problemesh, por ai kishte ditur t'ia dalë mbanë. I kishte provuar të gjitha: humbjen e prindërve në moshë të re, rritjen me njëmijë mundime të motrave dhe vëllezërve, varfërinë e tejskajshme...

Përparim Hysi: Duçja

Nuk është fjala për DUÇEN apo Benito  Musolinin,por një të gjashmin e tij. Një gjashmëri fatkeqe e fare banale,se ku Duçja i fashos e ku ky,yni, për të cilin do tregoj. E quajnë DANE GRËMALLARI dhe këtë paranomin "DUÇE" e mori krejt rastësisht. E mori paranomin dhe i mbeti pas tërë jetës. E di që do pyesn...

Albert Vataj: Tef Palushit, ylli që nuk pranoi të shuhej në qiellin e humorit shkodran

Para se ta mbyllte sytë përgjithmonë, ai kishte fituar atë privilegj që pak njerëz e arrijnë, të mos jetojë vetëm në kujtesë, por në buzëqeshjen e një qyteti të tërë. Shtjefën Palushi – Tefa nuk ishte thjesht një humorist, një satirist apo një karikaturist. Ai ishte një mënyrë e të menduarit, një mënyrë e të jetuarit, një frymë...

Gjon Marku: Mjaullima e maces

Drita e abazhurit, ulur në minimum, ndriçonte zbehtë dhomën ku flinte Murati. Nuk ishte as në gjumë, as krejt zgjuar, kur krëkëllima e bravës e ktheu përnjëherësh në vetëdije. Aty, te dera, i ishte dukur një siluetë. U ngrit fluturimthi nga shtrati, kërkoi cep më cep nëpër shtëpi, por s'gjeti askënd - ajo ishte zhdukur si një fllad...

Sevdail Hyseni: Kur satira fryn qirinjtë

(Për ditëlindjen e satirikut Skënder Demolli) - Sot, nuk është ditëlindje e zakonshme, edhe qirinjtë kanë hyrë në solemnitet, sepse s’dinë a duhet të ndriçojnë tortën apo rrugëtimin e një satiriku të vërtetë. - Skënder Demolli ka bërë që buzëqeshjet edhe ato të mbajnë syzet me ngjyra. Sa më larg t’i dallojnë ato në sipërfaqe, të shohin më mirë ku fshihet marrëzira...

Përparim Hysi: Katër "Ditët e kiametit" të BIDO AJAZIT

Me Bido Ajazin  kemi mbaruar shkollën e mesne mesviteve '50-të  të shekullit tjetër. Kemi qenë konviktorë dhe,si të thuash,kemi ngrënë nga një thes me kripë bashkë. Dualëm në jetë dhe,sado në  rrethe të ndryshme, miqësinë e ruajtëm dhe e kemi gjallë dhe sot e kësaj dite.  Tani i kemi kaluar të tetëdhjetat dhe,kur dolëm në...

Ndue Dedaj: Ati ynë që je në tokë

Më shkrep të gjej fjalët e një urimi Ditën e të lemit tand në bjeshkën e bortë Të shkruaj, si këso rastesh, një kartolinë... Asht fillim prilli, po vijnë Pashkët, Çfarë mund t’i thuash më shumë njeriut Se fjalët e Zotit - në ringjalljen e tij?...

Ilir Muharremi: Përtej kronologjisë, dialogët e koleksionit në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Rihapja e Galerisë Kombëtare të Kosovës më 9 korrik nuk shënohet vetëm nga transformimi arkitektonik i hapësirës, por edhe nga mënyra se si ekspozita e kuruar nga Hana Halilaj e koncepton koleksionin si një organizëm të gjallë, të aftë për t'u rishikuar vazhdimisht. Qysh para hyrjes në galeri, vizitori përballet me...

Gjon Marku: Një natë mbret në një vend tjetër

Prej pemës, përpara dritares së dhomës së tij në "Guomen Hotel", binin gjethet e fundit. Valoni kishte ardhur këtu kur ajo pemë ishte plot gjallëri e mbushur me fruta; tani dukej si një skelet, si një qenie pa jetë. Edhe ai ndjehej i tillë, sidomos pas leximit të gazetave dhe lajmeve të fundit nga vendi i tij, atje në Lëndinën e Hyjnive...

Albert Zholi: Fjalë të urta për Organizatën e Veteranëve dhe Pasardhësve të LANÇ-it

Idealet nuk plaken kurrë; ato jetojnë në zemrat e veteranëve dhe pasardhësve të LANÇ-it. Kush punon vullnetarisht për atdheun, lë gjurmë që nuk i fshin koha. Dashuria për kombin nuk matet me fjalë, por me sakrifica dhe përkushtim. Ata që kujtojnë heronjtë dhe dëshmorët, mbajnë të gjallë ndërgjegjen kombëtare. Kombi që nde...

Tahir Bezhani: Jetë mes gurit e hirit të vetvetes...

Duke ecur rrugëve të dredhuara bjeshkore Me vetminë time çmallem pandalur Shprushja hirin  në të çame guri Atje lart, në Qafën e Shkrelit Mu bë se dëgjova këngë majëkrahu Diku lugjeve apo shpateve Tela sharkie me duhmë zjarri Lahutë me shkrum historie...

Albert Vataj: I uroj ditëlindjen dajës tim, me të cilin ndamë prindërit dhe ëndrrat

?Ekzistojnë disa destinacione jetësore që nuk shkruhen në harta, por në gjeografinë e shpirtit. I tillë ishte fati im, i bekuar nën të njëjtën çati, në të njëjtin pallat ku muret nuk ndanin hapësira, por bashkonin jetë. Aty ku unë pata fatin e madh e të rrallë të rritesha mes dy botëve të ngrohta, mes prindërve të mi dhe prindërve të tij...

Gjon Keka: Leksikoni i vitit 1882 - "Arbërorët (Shqiptarët) janë një nga popujt më të vjetër"

Studiuesi i njohur Gjon Keka ka sjellë një dokument të rrallë që, sipas tij, dëshmon me fakte të pakundërshtueshme se shqiptarët janë pasardhës të pellazgëve të lashtë. Historia më e vjetër, apo e lashtë, e arbërorëve (shqiptarëve) është e mbuluar nga një errësirë e madhe. Por ka mjaft dokumente historike arkivore dhe studime të ndryshme të autorëve...

Albert Vataj: Oscar Wilde një gjeni i shkatërruar nga një shoqëri tepër e vogël për ta pranuar atë

Ai ishte ylli më i shndritshëm i Londrës Viktoriane, shpotitës, i famshëm, i dashur nga të gjithë. Pastaj mori një vendim katastrofik. paditi babanë e të dashurit të tij për shpifje. Gjyqi ekspozoi gjithçka. Dy vjet më vonë, ai ishte i thyer, i burgosur, i shkatërruar. Vdiq në mërgim në moshën 46-vjeçare...

Gjon Marku: Mirditë Kreshnike

Kullat ngritur nëpër shkrepa, Djemtë e tu porsi rrufetë. Veç dragoj përkund në djepa, tek ti shqipet kanë foletë. - Nëpër male e lugje të thella, mrizet, krojet plot freski. Si kurorë e ke Munellën, kapuç bardhë plot me heshi...

Albert Vataj: Ne... dhe ju!

Nuk besoj se do të vijë ndonjëherë dita kur shkenca do të mund ta përkulë kohën aq sa të na vendosë përballë njëri-tjetrit, ne dhe ju, jo vetëm si breza, por si mënyra krejt të ndryshme të të jetuarit. Edhe sikur kjo të ishte e mundur, do ta kishim të vështirë të kuptonim njëri-tjetrin, sepse nuk na ndan vetëm koha; na ndajnë ritmet...

Gjon Marku: Olimpiada e biologjisë

Nata kishte rënë. Altini sapo i kishte dhënë fund konkurrimit në raundin e parafundit të Olimpiadës Kombëtare të Biologjisë. Në korridorin e katit të parë e priste ajo, me të cilën ai kishte udhëtuar në të gjitha takimet e mëparshme. Tashmë ishin përcaktuar katër më të mirët, të cilët do të përballeshin në takimin...

Gjon Keka: Dardania është toka e lashtë e dardanëve

Dardania është toka e lashtë e dardanëve si .p.sh: Konstantinit të Madh, martirëve Shën Florit dhe Laurit, Gjergj Kastriotit të Madh, Pjetër Bogdanit të Madh,Idriz Seferit të Madh, Nënë Terezës së Madhe, të martirëve, dëshmorëve të fundit të lirisë, Ibrahim Rugovës ...

Lekë Mrijaj: Lidhja Shqiptare e Prizrenit në veprën “Epizode historike” të Atë Paulin Margjokajt

Këndvështrimi i Atë Paulin Margjokajt mbi Lidhjen Shqiptare të Prizrenit, i shtrirë në faqet 2–15 të veprës, e paraqet këtë ngjarje jo si një akt të vetëm politik, të përfunduar me Kuvendin e 10 qershorit 1878, por si një proces historik të ndërlikuar. Në këtë proces u ndërthurën rreziku i copëtimit të trojeve shqiptare...

Hamza Halabaku: Ecim dorë për dore...

Një dorë e vogël në dorën time, Është dora e nipit tim të parë. Jam i lumtur, gjysh, në këto pushime, Më thoshte shpesh tejet kureshtar. - Ecim drejt sheshit të Prishtinës, Buzëqeshja e tij më dhuron gëzime. Mosha e shtyrë rinohet pas stinës, Kështu nuk ka qenë fëmijëria ime...

Dorian Koçi: Pse duhet ta lexojmë Andon Zako Çajupin?

Nuk ka dyshim se ekziston një lidhje shumë e ngushtë midis lëvrimit të një gjuhe dhe letërsisë së kultivuar. Në këtë drejtim, letërsia shqipe, e bazuar mbi një gjuhë që ende nuk kish standardizuar alfabetin e vet, me një trashëgimi të paktë me autorë dhe tekste, nuk mund të arrinte kulme të barasvlefshme me ato të letërsive të...

Gjon Marku: Beja dhe betimi në të drejtën dokësore Shqiptare

Beja dhe betimi përbëjnë një nga institucionet më të veçanta të së drejtës dokësore shqiptare. Pohimi ose mohimi i vërtetësisë së një fakti para një tjetri ose para një bashkësie njerëzish, duke përmendur një qenie, një send apo një vlerë të konsideruar të shenjtë, përbën thelbin e betimit. Në traditën popullore shqiptare...

Albert Vataj: I vërteti dhe legjendari, List dhe Vagner, dy gjeni të muzikës, mbështetje, mirënjohje dhe hije

Marrëdhënia mes Franc Listit dhe Rihard Vagnerit është një nga aleancat më dramatike në muzikën e shekullit të nëntëmbëdhjetë. Ishte një miqësi, një lidhje familjare, një bashkëpunim artistik, një detyrim moral dhe, së fundi, një hije. Listi e ndihmoi Vagnerin në momente kur Vagneri kishte pak siguri, pak mbështetje...

Xheladin Mjeku: Asimetria koherente e vargut të konsoliduar

Mexhid Mehmeti, njihet prej dekadash për mjeshtrinë e vargut, mendimin e thellë dhe konstruktiv të fjalës dhe përçueshmërinë e mesazhit për dashurinë, jetën, lirinë dhe madhështinë e artit që i buron nga shpirti. Këta xhevahirë shpirtëror i takojmë në mbi dyzet veprat e tij letrare, studimore dhe publicistike. E veçanta e tij është se...

Albert Vataj: Zemra, ajo që ne jemi, udha nga embrioni në dritë

?Ajo troket dhe rreh ritmikisht, pulson brenda kafazit të kraharorit si një zog i etur për fluturim, një krijesë e gjallë që refuzon të heshtë. Është forca e padukshme që na ngre drejt qiejve të dëshirave, motori sekret që na shtyn të sfidojmë thellësitë e dhimbjes dhe dallgët e harresës, të ngjitemi në lartësitë e emocioneve dhe të prekim majat e ëndrrave tona më të guximshme...

Gjon Marku: Gjyqi i qenit

Efti, nusja e djalit të madh, ku Ceni kishte qenë i detyruar të vinte për të jetuar, pasi e kishte palosur dosjen mbi të cilën kishte ndenjur pothuajse gjithë atë pasdite, u ngrit dhe thirri qenin qimegjatë me emrin Flori, që të shkonte në banjo. Ai u ngrit gjithë përtesë prej kolltukut ku flinte dhe, pasi u hodhi një vështrim të dy pleqve...

Bashkim Saliasi: Emigranti

Në orën shtatë pasdite mbërritëm në Janica. Aty po na priste Nashua, i cili e dinte që do të shkonim atë natë. U përqafuam me mall. Vajtëm në shtëpinë e tij dhe kaluam një darkë të këndshme. Pa diskutim që humori im ishte në nivel të lartë. Nashua më vuri të flija në krevatin e tij, te ruloti, që Panajoti e kishte vendosur...

Hasan Hasanramaj: “Letrat e zemrës” – “Sulle ali del cuore”, një urë poetike mes Shqipërisë dhe Italisë

Vëllimi dygjuhësh poetik “Mbi flatrat e zemrës” – “Sulle ali del cuore” është libri më i ri në bashkautorësi i poetit kosovar Agim Desku me poetët italianë Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gòmez. Ky vëllim i veçantë lindi pas vlerësimit të madh që poeti Agim Desku mori në Itali, ku u nderua me çmimin e parë në fushën e poezisë...

Sevdail Hyseni: Pushimet

Në Ballkan protestat ndizen si shkrepësat, por shuhen shpejt, me mllefin e nxehtë. - Patriotizmi në shesh s’matet me hundëlesh, as me status mirazhi, as me foto nga plazhi...

Meçan Hoxha: Dashuria për vendlindjen në poezinë e Jaup Zenunit

Emri i Jaup Zenunit nderon disa fusha cilësore të nivelit lokal e kombëtar dhe na bën të krenohemi me të. Bir i denjë për Gramshin dhe për Shqipërinë. I kontribuoi vendlindjes cilësisht në nivele elitare për kohën dhe ndihmoi emancipimin kulturor e politik të saj. E gjeti veten, si rrallë kush, në ndryshimet e reja, që i ndodhën...

Ndue Dedaj: Ardhje e re e Senekës në shqip

Shqipëruesi i këtyre veprave është Gjon Mark Krasniqi nga Nepolja e Lugut të Beranit, që jeton prej vitesh në Zvicër, por që njëherësh shquhet si veprimtar humanitar në vendlindjen e tij, Kosovë, Mirditë, Lezhë etj., ku është shpallur “qytetar nderi”. Ai ka në proces botimi një roman, si dhe në përfundim një libër...

Albert Vataj: Valsi i artë i lulediellit, një Odise drite dhe shpirti që mrekullon në natyrë dhe na magjeps në art

Për shumicën prej nesh, luledielli shfaqet në përditshmëri nën petkun e thjeshtësisë praktike. E shohim të pranishme në tryezat tona përmes vajit të gatimit, e shijojmë në çastet e thjeshta të bisedave teksa hamë farat e saj, apo e blejmë të thurur nëpër buqeta festive për t’u falur buzëqeshje njerëzve të dashur. Por, pas këtij...

Përparim Hysi: Tri poezi lirike

Nëpër xhepat e kujtesës, zura e rëmova thelllë Dhe nga mjegulla e harresës, seç të nxora Emanuelë! Vjen portreti yt më  shfaqet dhe më bëhet krejt i plotë Pa zë mbresa që s'më ndahet, sikur kjo po ndodh sot?!!!...

1 2 3 4 5
Në Fokus