Kulturë

Atdhe Geci: Cikël me poezi

Bulurimat e Gacave të prushiti kam vargje gjaku  të  zemrës,pika gjaku  të  shpirtit  dhe  tëmendjes, pika gjaku të muzës,pika gjaku të vargut në rendje...2E vërteta  në  orë  të  vërtetëi nxitë rendjet, frymën  e  rei afron ëndrrat  për  atdheunhap kthimin e Emrit në Iliri!...

Eduard M. Dilo: Një mbrëmje dimri në Manhattan

Sipas orarit të afishuar, treni po vinte në stacionin ku kisha dalë për të shkuar në Manhattan. Nuk isha i vetëm; edhe njerëz të tjerë po prisnin.Zura vend në një stol dhe, disi i shkujdesur, po shikoja telefonin — mesazhet dhe Facebook-un, mos kishte ndonjë gjë të re. Pas pak treni u fut në tunel dhe sinjali u dobësua...

Lazim Miftari: Toponimi Vrajë / Vranjë / Vranje

Toponimi i sotëm Vranje, i njohur në shqipen e folur si Vrajë dhe në shqipen letrare si Vranjë, përfaqëson një emër territori me vazhdimësi të qartë historike dhe gjuhësore. Ky studim argumenton se emri i përket një shtrese paleo-ballkanike (ilirike) të toponimisë, të lidhur me tipare...

Albert Habazaj: Ç’u bë hëna?...

Lajm i zi në moshë të bardhëDel nga Doktor LlukaPse, o lajm i zi ke ardhëNë shpirt dot s'e futa. Nuk futa dot në shpirtJo, s' ma nxinte zemraShpirt i Millkës bëftë dritëNë kujtesë e ëndrra...

Beatrice Silvia Sorescu: Nata e shenjtë

Ishte pothuajse natë, mbrëmja po binte në majë,Isha si në një altar në parajsën time tokësore,Dhe kaq shumë gjethe të rralla trumbetonin bukur,Dhe era fishkëllente nëpër kallamishtet e zbrazëtaNe po dëgjonim psherëtimën e pyjeve të ahut,Jehona nga zemrat e gjera vibronte...

Blerim Rrecaj: Zbukurime dhjetori

Kjo lulezë e bardhëBrymën e paKur mbi fijet e baritSi sheqer ra Ashtu siç duketKjo që pikturonMbi xhama lokali...

Edison Ypi: Ju vidhni

Ju duruat pushtimet, vuajtjet, nënshtrimet, turpërimet, etjen, urinë, shijuat pavarësinë, mirëpritët Mbretërinë, i thatë peqe-lepe Diktaturës, kalitët me duart tuaja prangat, duartrokitët demokracinë, pluralizmin, provuat kurbetin, arratinë, trafiqet, piramidat, zbrazët tunelet e armëve, mbushët shtëpitë me kalashnikova, bomba...

Albert Vataj: Umberto Eco për librin si nevojë, jo si konsum, për bibliotekën si kabinet i mjekësisë së shpirtit

Në reflektimin e Umberto Eco-s për librin dhe aktin e zotërimit të tij, nuk kemi të bëjmë thjesht me një justifikim elegant të bibliomanisë, por me një filozofi të thellë të dijes, kohës dhe marrëdhënies së njeriut me mendimin e akumuluar. Eco e çliron librin nga tirania e përdorimit të menjëhershëm dhe nga morali utilitar që kërkon...

Ilir Muharremi: Njollat e dritës dhe hapësirat e kujtesës

Uniteti i artistit qëndron te streha e kërkimit dhe hulumitmit. Pra të hulumtosh do të thotë të argumentosh, kjo lojë e shkencës me estetikën ndriçon rrugën e krijimit, pra përtej rezultatit momental, përtej kufizimeve aty ku vepra arrinë pjekurinë e saj. Veprat e artistit shqiptar Alkan Nallbani, i cili jeton dhe vepron në New York...

Blerim Latifi: Kërshëndellat, kujtesë se jemi të moçëm në gjeografinë fizike e shpirtërore të Europës

Emri i vjetër shqip i Krishtlindjeve është Kërshëndellat.Studiuesit e etimologjisë shpjegojnë se kjo fjalë vjen nga latinishtja e hershme kishtare Christi natalis.Ajo përbën një dëshmi të fortë të krishterimit të hershëm në trojet tona.Ajo i përket një shtrese shumë të lashtë të gjuhës shqipe...

Asllan Dibrani – Luani: Goditja ndaj Ushtrisë - dhuratë politike për Vetëvendosjen dhe fushatë falas për Albin Kurtin

Ka momente kur politika zbret aq poshtë, saqë nuk dëmton më kundërshtarin – por vetë shtetin. Deklarata e ish-deputetes së PDK-së, Ganimete Musliu, që u bën thirrje mërgimtarëve të mos e financojnë Ushtrinë e Kosovës, është pikërisht një moment i tillë. Një deklaratë e...

Tahir Bezhani: 'Katër stinët dhimbje e kuqe'

Vitet e ikura thyejnë errësirënPas lënë gjurmë  hiri  të shkriftëNga zjarr përvëlues vetëtimashMes reve të dendura derdhet shi lotëshKujtimet  lëpihen mallëngjimeve rinoreNuk ke kohë të numërosh ditëtMbushur  me gëzime të harruaraE as vuajtjet nuk numërohenKur vrapojnë mendimet si në log betejash...

Visar Zhiti: Mërmërimë shenjtoreje… mall për fjalë të Nënë Terezës

…ndodh të na marrë malli për një këngë a poezi a vetëm për një buzëqeshje… por dhe për ca fjalë.Unë i kthehem shpesh një lutje të Nënë Terezës, e kam titulluar “Kredo” në librin me poezi që është botuar para 20 vjetësh a më shumë, - kështu i kam quajtur lutjet dhe bekimet që ajo thoshte: poezi...

Ajete Zogaj: Një copëz historie nga errësira e burgut

Sabile Keçmezi Basha, e njohur me studimet e saj në fushën e historisë, poezisë e dramës, para lexuesit vjen me romanin e dytë mjaft të realizuar, "45 letra për Martinën" (Një biografi romanore për babanë tim), i cili është një prurje e arrirë dhe mjaft e veçantë në fushën e romanit shqiptar në  Kosovë...

Refik Hasani: Itali, Konferencë mbi diskriminimin në Preshevë, Medvegjë, e Bujanoc

Kumtesa  e paraqitur në Konferencën e mbajtur në  Lugo Di Ravenna-Itali, nga Federata Kombëtare e Shoqatave Shqiptare në Itali,  kushtuar çështjes së Krahinës që nuk e ka  të zgjidhur statusin politik, përkundër Referendumit dhe luftës së UÇPMB-ës...

Albert Zholi: Flet këngëtarja e mirënjohur, "Mjeshtre e Madhe", Paro Ziflaj

Parua së fundi ka hedhur në treg këngën "Dashuri e parë"ku kompozitori Alban Hoxhaj, ka bërë përpunimin si melodi, sepse është marrë nga një këngë polifonike. Një këngë që ka ritëm, tekst dhe mesazh. Kudo që ka shkuar në Asamble, apo koncerte jashtë atdheut, ajo i ka befasuar specialistët e muzikës...

Cikël me poezi nga Anton Marku

Kur lodhja të mos i bëj më ballë të ecuritpluhuri i parë do tu bie hapavegjithçka tjetërlumë do të bëhet nën këmbët tonaetshëm për atë botë Bora do t’ia zbardhë fytyrën dimritnjë erë e paemërdo i grisë retë Qielli do të zvogëlohet...

Bashkim Saliasi: Të dimë më shumë për vezën

Veza qysh në lashtësi është kosideruar nga njeriu si krijuese e jetës në tokë. Me zhvillimin e gjenetikës dhe njohjen e evolucionit të zhvillimit embrional, veza përbënë një kompleksitet universal biologjik me përmasa funksionale, dhe shkencëtarët e vendosin atë në bazën e vazhdimësisë së jetës për të gjitha organizmat e gjalla...

Përparim Hysi: Po si mund të mos jetë e madhe, poezia shqipe?

Nobelisti GREK, ODISEA ELITIS, thotë:" Të shkruash lirika sipas modelit të SAFOS apo të PINDARIT, është sfidë e madhe". E gjeta sfiduesen:quhet ARJANA FETAHU GABA që shkruan lirika dashurie (si SAFO) dhe patriotke si PINDARI. Asnjëherë në analogjitë  që bëj, mos Ju shkoj mendje që të vë ...

Visar Zhiti: Aq herë vritet, sa herë vjen kjo datë

Rikthehej poeti tragjik Trifon Xhagjika, që prapë sikur i druhen (shteti) kanë frikë ta kujtojnë. A ka ndonjë rrugë me emrin e tij në kryeqytet apo një gur me vargjet e tij…?Çdo popull tjetër, i dalë nga një diktaturë, po ta kishte këtë poet, fjalët e tij do t’i gdhendëte në gur apo do t’i shkruante mureve, - kështu kam thënë shpesh…

Albert Vataj: Rita Petro, laureate e poezisë së shpirtshme, e forcës së fjalës si “një formë e ndërgjegjes që i reziston heshtjes”

Shpallja e Rita Petros si “Poete Laureate” për dyvjeçarin 2025–2027 nga Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit nuk është thjesht një akt vlerësimi individual, por një gjest me ngarkesë të thellë kulturore dhe simbolike, që riformulon mënyrën se si shoqëria shqiptare e koncepton...

Asllan Dibrani – Luani: Krishtlindjet 2025 – Zgjim Shpirtëror dhe Vendim për të Ardhmen

Krishtlindjet e vitit 2025 nuk janë thjesht një festë kalendarike apo fetare. Për shqiptarët, ato janë një moment i thellë reflektimi kombëtar, një kthesë mendimi dhe një thirrje e qartë për vetëdije, bashkim dhe përgjegjësi historike. Kjo festë na rikthen te rrënjët tona, te forca...

Gjon Keka: Krishterimi i arbërorizuar (shqiptarizuar) dhe festa e Krishtlindjes

Festa e Krishtlindjes është më e rëndësishmja në historinë e Krishterimit në gjithë botën e krishterë dhe të civilizuar. Në fakt kjo është festa e parë më e madhe e vitit të krishterë, festa e shenjtë e Krishtlindjes, më saktësisht festimi i lindjes së Shpëtimtarit të Njerëzimit - Jezus Krishtit...

Ismet Hasani: Urime për Krishtlindje

Krishti i vogël, Krishti fëmi, në zemrën time eja ti.Aty mbrenda s`do kesh ftohtë, dashuria ime do të ngrohë.Ti për ne je bërë njeri, dhe ke lindur si çdo fëmi.Ke ardhur të na sjellesh lumturinë, gëzimin, paqën, dashurinë...

Mark Palnikaj: Shpërngulja e Popullsisë së Rugovës më 1919 nga dhuna dhe genocidi i Mali të Zi dhe Serbisë

Pjesëmarrjen në këtë tubim me një kumtesë modeste e konsideroj një kujtesë dhe nderim për vuajtjet dhe fatkeqësitë njerëzore të shkaktuara nga një popullsi kufitare me shqiptarët por me orientim barbar dhe shovinist, e cila përgjatë disa shekujve nuk ka lënë krim as barbarizëm  pa përdorur për shfarosjen me...

Ndue Dedaj: Gjon Gjergjaj, shkrimtari dhe artisti i Kullës-Muze në Krushevë të Vogël

Nuk mund të formuloja një titull me pak fjalë për këtë shënim të shkurtën kushtue Gjon Gjergjajt (1951), që nuk e takova dot fundjavën e shkueme në Kosovë, por i nisa librin tim të fundit përmes miqve të përbashkët.Kam qenë në kullën e tij, në Krushëve të Vogël të Klinës...

Rudolf Marku: Madhësia e një poezie me katër vargje

Poezinë që po sjell këtu e pata hasur, njëzet vite më parë, në një libër të kritikut dhe shkollarit të njohur të Universitetit të Harvardit, James Wood ( shefi i rubrikes së kritikes në gazetën ‘The Guardian’ mes viteve 1992-1995 dhe më vonë Profesor i Praktikes së Kritikes Letrare në Harvard dhe...

Don Fran Sopi: Krishtlindja është drita e paqes në historinë e njerëzimit mbi tokë

Në natën e shenjtë të Krishtlindjes, kur qielli dhe toka preken në një çast amshimi dhe historia e njerëzimit mbi tokë ndalet për të dëgjuar rrahjet e zemrës së Hyjit. Heshtja e Betlehemit bëhet fjalë, errësira shndërrohet në dritë, frika në shpresë. “Vërtet, Hyji aq fort e deshi botën sa që e dha Birin e vet të Vetmin...

Ilir Muharremi: Elegji për Shemin

Ai që na mësoi të dallojmë vlerën e muzikës, që na dha një emër për çdo mall  ai zë që herë ishte qetësi e qetë, herë stuhia e një fjalie  është heshtur. Nuk është vetëm mungesë  është një akt i padrejtë i kohës, një gjykim i ngulur mbi ne. Çdo herë që thoshte "Sa e sa vite...", ne mësuam të matim...

Albert Vataj: Letra emocionuese që Charlie Chaplin i dërgoi së bijës natën e Krishtlindjeve

Në natën e Krishtlindjeve të vitit 1965, Charlie Chaplin, figura e madhërishme e humorit dhe trishtimit njerëzor, i drejtohet së bijës me një rrëfim të brishtë, intim, pothuaj ritual. Në këtë letër, gaztori i pavdekshëm nuk flet më si ikonë e kinemasë, por si baba, si njeri që ka njohur varfërinë...

Lekë Mrijaj: Buzmi te libri Mitologjia ndër shqiptarë i Prof. Dr. Mark Tirtës

Në natën e Këshëndellave, kur secila shtëpi kërkon ngrohtësi dhe zemrat kërkojnë paqe, i afrohem librit të prof. dr. Mark Tirtës, i cili e njeh thellë rëndësinë e rrënjëve tona. Diku, në thellësi të traditës sonë, ka zakone që nuk janë “vetëm zakone”, por janë gjurmë të një bote të lashtë; janë...

Argetina Tanushi Aquino: Kush jam unë kur askush nuk ka nevojë për mua?

Në fund të vitit, kur zhurma i dorëzohet heshtjes dhe ditët përulen në qetësi, qëndrojmë vetëm me veten tonë. Një pyetje vjen butë, këmbëngulëse, si një trokitje në derën që kemi pasur frikë ta hapim: Kush jam unë kur askush nuk ka nevojë për mua? Vijmë nga një popull që mësoi të mbajë...

Blerim Rrecaj: Një libër brilant që e demaskon një ide të mbrapshtë

Lexova në ekranin e telefonit, librin e Xhevat Hasanit me titull: "S'ka dhe s'mund të ketë komb kosovar"  me nëntitullin (Kundër ideve komb-ndarëse të N. Spahiut).Që nga titulli e nëntitulli i tij, ndjeva që bëhet fjalë për një libër që mbart me vete një temë që ka kohë që është bërë shqetësim serioz shoqëror e kombëtar tash e sa kohë...

Milazim Zeqiraj: Pjetër Bogdani

Në Gurë të Hasit,me 1625,lindi një djalë me shpirt të dlirënga një familje e mirë. U rrit me shpirt të lirë,si të gjithë moshatart e tij. Mendjen e kishte dritë,e shpirtin zjarr,për vendin,e popullin shqiptarë...

Sevdail Hyseni: Degjenerimi

Ka vendosur rinia  të merret me satirë,E shefat partiakë s’i kanë punët mirë.Ata e dinë se nga koka deri te këmbët,-Kush ha kumbulla i mpihen dhëmbët! Por, krejt rinia nuk është që vendosin,Veç disa prej tyre në krye me qerosin.Të cilët u plakën me ëndrra nëpër pyll,Me “Lavdin në qiell e bythën në diell!”...

17 18 19 20 21
Në Fokus