Speciale

Ilia S. Karanxha: Arti rilindas në Romë, Papati dhe Skënderbeu

Ilia Karanxha: Poezi në gjuhën arbërore për Skënderbeun në Padova

Në veprat    Icones diversorum...(Portrete të ndryshme) 1591 apo  Vitae et icones sultanorum...(Jetët dhe portrete e sulltanësh..) (1596)   të  Jean Jacques Boissard ne kemi mundësi të njihemi me disa personalitete të shquara të cilët në një mënyrë ose në një  tjetër kishin pasur të bënin me Skënderbeun...

Ilia Karanxha: Francesco Sansovino dhe Engjëllorët

Gjatë qeverimit të  mbreterisë shqiptare intelektualë të shquar të kohës ngritën në shtypin bashkëkohor problemet  më  shqetsuese  që karakterizonin   shoqërinë shqiptare.  Çështja shtrohej në se vendit tonë i duhej  një  shtet e një shoqëri orientale apo oksidentale?   Kishin kaluar vetëm pak vjet që Shqipëria...

Ilia Karanxha: Pikënisje në historiografinë kastriotiane

Bartolomeo Facio (ose Fazio) ka qënë një humanist i shquar italian i cili jetoi në gjysmën e parë të shekullit të XV. Ai lindi në La Spezia (Liguria) aty nga fillimi i vitit 1400 në një familje të rangut të lartë social ku i jati i tij Paolino mbulonte në atë qytet detyrën e sekretarit të komunës. Aty nga viti 1447...

Ilia S. Karanxha: Kodi manuscrit i ndriçuar

Si fillime të historiografisë moderne shqiptare deri më sot konsideronim veprat De Obsidione Scodrensi (1504) e “Historia de Vita et gestis Scanderbegi Epirotarum princips” (1522) të cilat së bashku kanë përfaqësuar monumentet e para të kulturës e identitetit ...

Ilia Karanxha: Herkuli dhe Nikolla Leonik Tomeo

Mes veprave të artit që  gjendeshin  në koleksionin e Tomeos  në regjistrimin që bëri   Marcantonio Michieli më 1537  ishte shënuar edhe një  objekt arkeologjik me fjalët: “Pllaka me stuko në basoreliev prej një  këmbe, që...

Ilia Karanxha: Shtrembërimi i historiografisë shqiptare

Zanafillat për shkrimin e historisë të Skënderbeut nga ana e Marin Beçikemit janë shumë të hershme e mund t'i konsiderojmë fill pas botimit të Rrethimit të Shkodrës.  Aty rreth vitit 1506  miku i tij i  ngushtë  në Brescia,   Giovanni Britanico...

Karanxha: Skënderbeu autentik dhe modeli i Romës

Një nga argumetat më të debatuara në shkencën albanollogjike ka qënë i lidhur me autenticitetin e portretit të Skënderbeut. Pranimi apo mos pranimi i vërtetësisë  qëndronte tek fakti se piknisja e inkonografisë ...

Ilia S. Karanxha: Arti kishtar dhe identiteti shqiptar në zanafillat e emigracionit

Arti kishtar është i lidhur pazgjithmërisht me botën shpirtërore  të shqiptarve që emigruan në Itali e në të njëjtën kohë mes këtyre emigrantve  qysh në shekullin XIV spikatin elementët e parë të një identiteti shqiptar...

Ilia S. Karanxha: Shenjtorë shqiptarë të mohuar dhe antishenjtorët e nderuar

Para se turqit të kapërcenin detin dhe të  shkelnin në Tokën e Otrantos kishin mbyllur llogaritë  me trojet shqiptare. Mizoritë, grabitjet, dhuna çnjerëzore dhe vrasjet në masë të njërzve të pafajshëm kishte  qënë gjithmonë ...

Ilia S. Karanxha: Gjenocidi serb i treguar nga serbët

Të flasësh sot për Leon Trockin shumë shqiptarve  do t'u ngjalleshe  një farë nervozizmi. Kush cilësohej trockist duhej t'i linte lamturën kësaj bote mbas ai simbolizonte kundërshtarin dhe disidentin e parë ndërkombëtar kundra ideve ...

Ilia S. Karanxha: Enigmat shekullore

Vepra më e njohur dhe më e nderuar në gjithë botën shqiptare mbetet edhe sot e kësaj dite  pas gati pesë shekujsh një rebus enigmash të ndërthurura  me art nga autori i saj Marin Beçikemi. Kur doli për herë të parë vepra ...

Ilia Karanxha: Albanologjia në bibliotekat e Firences

Se çfarë përfaqëson Firencia për kulturën dhe artin italian në veçanti dhe  atë evropian në përgjithësi  është  sot një fakt i mirënjohur në mbarë botën e civilizuar. Provë e gjallë në këtë drejtim  nuk janë vetëm bibliotekat ...

Ilia S. Karanxha: Vëllezërit tipografë De Vitali dhe portreti në veprat e tyre

Veprimtari editoriale dhe tipografike e vëllezërve  de Vitali në kontekstin e zanafillave të  editorisë veneciane nuk është më një argumet i pa njohur për publikun shqiptar edhe pse shkencës  albanologjike ...

Ilia S. Karanxha: Lufta turko-veneciane (1645-1669) dhe terrorizmat turke në trojet shqiptare

Mezi i shekullit të XVII për Perandorinë Otomane përkon me angazhimin e saj në luftën për marjen e ishullit të Kretës ...

Ilia Karanxha: Nikolla Leonik Tomeu e humanistët anglezë

Një kapitull më vehte përbëjnë raportet e Toemos me rrethin e humanistëve anglezë që erdhën të studionin në Itali e në mënyrë të veçantë në Padova. Ishin të shumtë studentët me të cilët ai pati raporte të vërteta miqësore të një respekti reciprok por mbi të gjitha të një mirëkuptimi ideollogjik të cilat nuk u ndërprenë as pas largimit të tyre në Angli ...

Ilia S. Karanxha: Rikrijimi i traditave kastriotiane nga shkodrani Marena

Figura e lavdishme e Skënderbeut veç studiuesve e hulumtuesve të shumtë ka tërhequr rretth vehtes edhe një numur të pallogaritshëm krijuesish që në forma, në kohë e në vende të ndryshme janë përpjekur që me krijimet e tyre të rikrikrijojnë atë periudhe në imagjinatën dhe perceptimet tona. I takojmë këta krijues anë e mbanë Evropës por edhe përtej Oqeanit ...

Ilia S. Karanxha: Shëmbëlltyra më e hershme e Skënderbeut në një vepër të V. Carpaccio-s

Më 1997 në revisata Storia dell'arte (n* 89. ff. 27-36) u botua një studim me autor Harula Economopoulos në të cilën hipotizohet prezenca e Skënderbeut në veprën Pagëzimi i Selenëve të Vittore Carpaccios (1465-1526). Ky studim i paraqitur në një formë të përmbledhur siç na bën të qartë autori është paraqitur për gradën e tij të specializimit pranë Institutit mbi Historinë e Artit në Universitetin “La Spaienza” të Romës .Vepra Pagëzimi i Seleneve u realizua mes viteve 1502-1508 dhe bënte pjesë ...

Ilia S. Karanxha: Paolo Giovio (1484-1552) dhe shqiptarët

Emri i Paolo Xhovios (Paolo Iovio ose Giovio) është i njohur në ambientin shqiptar qysh në periudhën e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Kjo para së gjithash në sajë të publikimeve të veprës së tij Comentario delle cose de'Turchi (Komente mbi çështjet e Turqve) me të cilën më vonë u bashkangjit edhe varianti i shkurtuar i historisë të Skënderbeut (1541, 1543, 1544/5) fakt që shtyvi mjaft studiues të kohës të mendonin se edhe ajo ishte vepër e Xhovios. Bile edhe botimi i parë i veprës Commentario de ...

Ilia S. Karanxha: Dokumenti më i çmuar për historinë e artit bizantin në koleksionin e Nikolla Leonik Tomeos

Një ndër objektet më të çmuara në koleksionin e Tomeos që i bëri një përshtypje të veçantë Marco Antonio-s ishte një histori mbi Izraelin ose Libri mbi Xhozue-në. Në këtë rast kemi të bëjmë me një rrotullë në pergamena të gjatë 10.46 m e të gjërë 31.1 cm ekstremet e të cilit fillimisht (në gjëndjen si e ka pasur Tomeo) ishin të fiksuar në dy shkopinj të gjatë 38 cm me diametër 3 cm ku secili, sipër e poshtë, mbanin nga një tjetër ...

Ilia S. Karanxha: Arkitekti e skulptori Andrea Nikollë Aleksi nga Durrësi (1420-1504/5)

Veprimtaria e jeta e Andrea Aleksit është e njohur si në Shqipëri po ashtu edhe në Kosovë e prej kohësh ka tërhequr vëmëndjen edhe të studiuesve të huaj të cilët kanë afermuar veprimtarinë e shquar të këtij artisti shqiptar të shekullit të XV aq sa sot e gjejmë- gati gjithmonë - të rreshtuar në fjalorët ...

1 2
Lajme Popullore