Sejdi Berisha: Vepër që provokon për studime historiografike
| E Marte, 15.02.2011, 07:58 PM |

R e c e n s i o n

 

Sejdi BERISHA:

 

VEPËR PROVOKON PËR STUDIME HISTORIOGRAFIKE

 

(Tahir Bezhani: “Urtësi nga Reka e Keqe”, botoi Klubi letrar “Gjon Nikollë Kazazi” Gjakovë-2011)

 

Vlerat shpirtërore dhe kulturore si dhe thesari popullor, janë bazamenti thelbësor dhe i saktë reflektojnë dhe pasqyrojnë mençurinë, filozofinë, urtinë, bujarinë dhe virtytet humane një populli mbase edhe një kombi. Pikërisht për këtë arsye, urtësitë, meseletë, fjalët e urta dhe mendimet cilat kanë dalë nga goja e popullit, e ato kryesisht janë kultivuar, zhvilluar por edhe janë debatuar e shoshitur mirë e mirë nëpër oda, edhe sot e kësaj dite janë dhe konsiderohen si pasuria jo vetëm me vlerë, por edhe si mendime thella begatojnë opusin e shprehjes dhe vlerave cilat i kanë elementet e arsimimit lartë, pedagogjik dhe fleksibilitetit logjik shprehurit mendimeve për gjitha gjërat e bëjnë komplet jetën dhe njeriun.

 

Thesar i lidhur ngushtë me periudhat historike por edhe me pozitën shoqërore dhe sociale njeriut

 

këtë fushë, deri me tash, është një numër i konsiderueshëm krijuesish, cilët i kanë përjetësuar këto vlera pa tjetërsuara, qoftë formë grumbullimit dhe vjeljes folklorit burimor popullor, qoftë formë anekdotave, meseleve dhe fjalëve urta.

Mirëpo, megjithatë, deri me tash nuk mund thuhet se janë arritur rezultate edhe aq sa duhet vjeljen dhe studimin e mirave filozofisë popullit, por edhe as nuk janë prezantuar ndonjëherë mënyrë përmbledhur dhe unike me qëllim shprushjes dhe studimit  gjithëpërfshirës kësaj fushe shumë interesante, e cila është e lidhur ngushtë me periudhat historike, por edhe me pozitën shoqërore dhe sociale popullit dhe vet njeriut.

Për këtë arsye, gjithnjë dhe përherë, çdo shkrim apo vepër shkruhet për zbardhjen e kësaj forme arsimimit dhe njeriut tonë kohërat e kaluara, e ka peshën, vlerën dhe historinë e vet.

Tek shumë autorë hasim përpjekjet dhe synimet por edhe vepra mirëfillta për ti hedhur dritë e studim urtisë popullit. Por, përkundër përpjekjeve dhe rezultateve konsiderueshme, këta krijues dhe punëtorë devotshëm thesarit burimor, kur i kanë vjelë fjalët e urta, anekdotat, mendimet e arta dhe meseletë, shpeshherë, pa ndonjë keqe, ato, ndonjëherë edhe i kanë “përzierë”  dhe i kanë “adoptuar” vetëm si një rajoni, vetëm si një krahine apo vendbanimi.

Këtë radhë, duke qenë i kujdesshëm një punë e tillë jetë sa autoktone dhe sa e pastër e një rrethi dhe e një krahine, autori i librit “Urtësi nga Reka e Keqe”, Tahir Bezhani, ka bërë përpjekje shkoqis vetëm ato urtësi, anekdota e thesar popullor, i cili është zhvilluar dhe kultivuar pjesën e Malësisë Gjakovës dhe Rekes Keqe,  kuptohet, si pjesë e pandarë e thesarit popullor kombit shqiptar.

Autori i kësaj vepre, i  ka mbledhur dhe i ka përjetësuar afro njëqind ndodhi, mesele dhe fjalë urta, e me plotë drejtë  i ka trajtuar e konsideruar si urtësi nga rajoni i Rekës Keqe dhe gjerë, ka bërë një punë mirë dhe qëlluar.

Gjatë rrëfimeve ngjarjeve dhe ndodhive, ai, shumtën e rasteve i cekë edhe emrat e personave dhe burrave odave, atyre pleqnarëve, njëkohësisht kanë qenë edhe aktorë, por edhe “referues” mendimeve tilla. Këto “rrotulla” kanë qenë një udhërrëfyes i mirë për thellimin e ndjenjës njerëzore, civilizuese dhe intelektuale, autori përpiqet ti lartësojë por edhe tua japë peshën e shprehjes begatisë njerëzore, sinqeritetit dhe tua japë peshën e shprehjeve aftësive ligjëruese filozofisë ka buruar nga vetë populli i kësaj treve.

Tahir Bezhani, krahas vjeljes apo mbledhjes këtij materiali, ka bërë përpjekje lexuesit dhe opinionit tia transmetojë edhe mesazhin e saktë, cilin e bartin dhe e transmetojnë shprehjet e tilla mendimit. Po ashtu, përmes trajtimit temave larmishme urtive popullore, ai gjithnjë spikamë edhe rolin dhe rëndësinë e odave burrave, cilat janë trajtuar, shprehur e shoshitur begatitë e tilla mendimit njeriut tonë, respektivisht, pleqnarëve, përmes cilëve janë zgjidhur edhe shumë probleme, ngatërresa por edhe shumë mosmarrëveshje e pajtime gjaqesh.

 

Pesha e fjalës dhe oda e burrave si pasqyrë e ndërgjegjes, e sinqeritetit dhe e çiltërsisë shpirtërore

 

Kështu, këtë rast, odën, autori e prezanton si një tempull diturie, si një “mini universitet”, ku njeriu ynë është ngjeshur e begatuar me njohuri e dituri mirëfillta, cilat, bazë e kanë pasur fjalën e sinqertë, ndërgjegjen dhe çiltërsinë shpirtërore, , bashku, janë inkorporuar me përpjekjet e popullit për mirëqenien dhe paqen brenda përbrenda komunitetit, krahinës mbase edhe brenda tërë kombit. Andaj, urtësitë e tilla dhe odat e burrave, edhe këtë vepër prezantojnë mëtimin për peshën dhe rolin shumëdimensional e njerëzor vlerave menduarit racional dhe urtë, pastaj, vonë, gjërat e tilla janë zëvendësuar me arsimimin e mirëfilltë gjatë shkollimit fillor, mesëm dhe superior.

Por, edhe përkundër kësaj, edhe sot e kësaj dite, urtia e popullit, oda dhe mendimet e pleqnarëve janë dhe kanë ngelur themel dhe si thesar i pazëvendësueshëm, zënë vend vlerat e përgjithshme kulturore dhe historike.

Po ashtu, këtë vepër Tahir Bezhanit, me sukses reflektohet edhe aspekti i njohurive rajonale dhe gjeografike Malësisë Gjakovës, Rekës Keqe dhe Dushkajës. Andaj, përmes këtij libri, mënyrë indirekte afirmohen edhe vlerat historike kësaj pjese atdheut, e cila shquhet me rezistencën, me betejat dhe me unitetin për liri nga okupatori. Shquhet për pavarësinë e mendimit lirë, për mbijetesën, por edhe për zhvillimin e vlerave shpirtërore, këtu, edhe sot e kësaj dite, me fanatizëm ruhen dhe kultivohen, si gjërat shenjta popullit, kreshtave, fushave dhe maleve kësaj ane, me cilat jeton dhe mburret secili individ,... krenohet i tërë kombi.

Edhe tjetra. Kujtoj se libri i Tahir Bezhanit “Urtësi nga Reka e Keqe”, është shkruar me një gjuhë thjeshtë, dhe se autori, pikërisht ka bërë përpjekje ta ruajë fuqinë dhe autoktoninë e   folurit dhe shprehurit, gjë kjo e cila, jo vetëm se e ruan fuqinë e origjinalitetit gjuhës se si janë treguar dhe janë shpjeguar thesaret e tillë, por e bëjnë fuqishëm mesazhin dhe dashurinë për folurit burimor asaj kohe. Pra, ashtu siç janë shpërndarë opinion, ashtu siç janë “ligjëruar” oda burrash Rekë Keqe, Malësinë e Gjakovës dhe gjerë.

Pikërisht këtu, ndoshta edhe qëndron pesha e vlera e madhe e këtij libri, edhe pse, ndonjëherë autori me qëllim “harron” dhe e përdorë edhe gjuhën e pastër letrare. Mirëpo, kjo, ngjarje për ngjarje, vetëm sa e kompleton dhe e bën mirëfilltë dhe fuqishëm mendimin dhe rrëfimin filozofik urtisë popullit.

Libri “Urtësi nga Reka e Keqe”, kujtoj se e ka vlerën e vet fushën e krijimtarisë letrare, por edhe lëmin e historiografisë. Bile, i njëjti mund shërbejë si provokim për bërë shkrime dhe vepra gjithnjë e me peshë për ruajtjen dhe zbardhjen edhe madhe thesarit popullor dhe historisë përgjithësisht këtyre viseve shqiptare.

Këtu pra, sigurisht se qëndron synimi edhe i autorit, për çfarë edhe lexuesit ia ka dhuruar këtë vepër.



(Vota: 14 . Mesatare: 4.5/5)

Komentoni
Emri:
Emaili:
Kodi i sigurise:
Titulli:
Komenti:

Publikime te tjera ne kete kategori: