Speciale » Basha

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (54)

Fillimisht, ai strehohet në fshatin Tugjec, një vend që i ofronte mbështetje njerëzore dhe anonimitet të përkohshëm. Më pas, gjen strehë dhe përkrahje në familjen atdhetare Sadiku në fshatin Gjyrishec – një familje me tradita të thella patriotike, që e mirëpriti jo vetëm si mysafir, por si një pjesëtar të rezistencës së përbashkët...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (57)

Haradin Vidishiqi, i lindur në vitin 1895 në fshatin Vidishiq të Shalës së Bajgorës, u rrit në një mjedis ku fisnikëria dhe bujaria e familjes përbënin themelet e jetës së përditshme. Si fëmija i dytë i Kahriman Fazliut dhe Shahes, e lindur Bahtiri, ai u dallua që herët për zgjuarsinë dhe kureshtjen e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (56)

Teksa merresha me shkrimin për Mulla Idriz Gjilani dhe për sarkofagun e tij, vëmendja ime intelektuale dhe reflektimi historik më devijonin vazhdimisht drejt një dimensioni po aq thelbësor të veprimtarisë së tij: rrjetit të jatakëve, të cilët, me një trimëri që merr përmasa epike, e mbajtën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (55)

Pikërisht për shkak të luftës së pandërprerë që zhvilloi me mendje, zemër dhe veprim kundër padrejtësisë, pushtimit dhe mohimit të identitetit kombëtar, Mulla Idriz Velekinca u detyrua të jetonte për pesë vite në një izolim të plotë – në një hapësirë të ngushtë e të errët, në përmasat e një sarkofagu 80x397x220 cm – një strehë e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (53)

Mulla Idriz Velekinca, apo si njihej në popull -Mulla Idriz Gjilani, është një ndër figurat më të spikatura të mendimit fetar dhe të rezistencës shpirtërore në trevën e Anamoravës. Lindi më 4 qershor të vitit 1901 në fshatin Velekincë të Gjilanit – një mjedis që do të shërbente si pikënisje e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (52)

Në një kthesë të papritur dhe të rëndësishme për rrëfimin, Isa Dujakës – tashmë i vetëdijshëm për zbulimin e pashmangshëm të rezistencës dhe për rrezikun që rëndonte mbi të – arrin të hyjë në qelinë e Asllanit. Ai nuk vjen për të ushtruar dhunë, por për të dhënë një mesazh thelbësor...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (51)

Në analizën e rrethanave të qëndrimit të "Grupit të Gjon Serreqit" në bunker, duhet të theksohet se informacioni për ekzistencën dhe vendndodhjen e tyre ishte jashtëzakonisht i kufizuar dhe ruhej me përpikëri. Në këtë kontekst, është me rëndësi të veçantë të përmendet figura e Asllan Maksuti-Dërmakut...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (50)

Pasi grupi i përkushtuar rreth Gjon Serreqit mbeti i konsoliduar dhe i reduktuar në një numër të vogël, por të besueshëm, u hodh hapi i radhës në funksion të sigurimit të ekzistencës fizike dhe vijueshmërisë së veprimtarisë së tyre ilegale- ndërtimi i një bunkeri për strehim. Ky vendim nuk...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (49)

Pas mbërritjes në anën e Kamenicës, Gjon Serreqi e vlerëson të domosdoshme të vizitojë një nga ish-nxënësit e tij më të afërt, Ismet Dërmakun, i cili jetonte në fshatin Shipashnicë e Epërme. Ky veprim nuk ishte i rastësishëm, por një shprehje e lidhjes së ngushtë që Gjoni ruante me...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (48)

Gjon Serreçi përfaqëson një nga figurat më të rëndësishme intelektuale dhe një nga personalitetet më me ndikim të Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare në Kosovë. Roli dhe prania e tij në këtë lëvizje nuk ishin vetëm rezultat i kushteve historike të kohës, por edhe i një formimi të...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (47)

Pas largimit të imponuar nga shtëpia e vëllait, Cafoja u zhvendos në Shtojë, një vendbanim i njohur për arkitekturën karakteristike të shtëpive dykatëshe: kati i poshtëm shërbente për të strehuar bagëtitë, ndërsa kati i sipërm ishte hapësira ku jetonin anëtarët e familjes...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (46)

Simon Gjoka, nga fshati Shën Gjergj, përfaqëson një nga figurat më të spikatura të solidaritetit dhe besnikërisë së asaj kohe. Ai ishte gjithmonë i gatshëm të hapte dyert e shtëpisë së tij për Cafo Begun—pa kushte, pa frikë dhe pa hezitim. Qoftë ditë apo natë, verë apo dimër...

Sabile Basha: Libri si monument për Ylfete Humollin

Diku mes qershorit dhe korrikut të vitit 2025, , në një verë që rrëshqiste qetë pa lënë shumë gjurmë, miku im dhe shkrimtari nga Besiana (Podujeva), Ramë Oraca, m’u drejtua me një kërkesë të thjeshtë në formë, por të thellë në peshë emocionale dhe kuptimore: të shkruaja për heroinën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (44)

Pasi Cafoja u detyrua të largohej nga Shkodra dhe të vendosej në Krajë, një hap të ngjashëm, megjithëse në drejtim të kundërt, ndërmori edhe Hodo Alibegu. Ai zgjodhi të shkojë drejt Tiranës, duke ndërruar mbiemrin në Osmani, një veprim i diktuar nga rrethanat e kohës dhe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (43)

Me kalimin e kohës, thirrjet për likuidimin e Cafo Beg Ulqinit dhe familjes së tij po bëheshin gjithnjë e më të shpeshta dhe më të hapura. Klimën e frikës e ndiente çdo bashkëkohës i tyre, por mbi të gjitha e ndiente vetë Cafoja, i cili e kuptoi se qëndrimi në Ulqin nuk ishte më i mundur....

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (42)

Lufta e Dytë Botërore solli tronditje të thella dhe ndryshime rrënjësore në të gjithë hapësirën ballkanike, duke riformësuar kufijtë, pushtetet dhe fatet e popujve. Me 6 prill 1941, Jugosllavia e dalë nga traktatet e Versajës u shemb brenda pak ditësh dhe iu dorëzua forcave gjermane, duke i hapur rrugë një periudhe të re pushtimesh dhe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (41)

Ilegalja shqiptare, edhe pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, nuk e ndërpreu veprimtarinë e saj të fshehtë. Përkundrazi, ajo u bë edhe më e vendosur, sepse çlirimi i supozuar solli jo liri, por zhgënjim të thellë. Shqiptarët, të shpërndarë nëpër të gjitha trojet e tyre etnike, besuan se gjatë viteve të luftës...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (40)

Rrethimi i bunkerëve ishte i plotë, i organizuar me kujdes dhe i kryer me përpikëri ushtarake. Nga çdo anë, terreni ishte nën kontrollin e forcave partizane, duke mos lënë as edhe hapësirën më të vogël për shpëtim apo për manovrim. Luftëtarët shqiptarë, të ngujuar brenda strehës së tyre të...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (39)

Figura e Alush Smajlit nuk mund të kuptohet vetëm përmes sakrificës së tij, por edhe nëpërmjet strategjisë dhe vizionit të tij ushtarak, i cili dëshmon për një pjekuri të jashtëzakonshme në kushtet e një lufte të pabarabartë. Ai nuk ishte thjesht një luftëtar i rastësishëm i maleve...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (38)

Duhet theksuar se në takimin historik të mbajtur në malet e Senjakut, përveç çështjeve organizative dhe strukturore të Divizionit të Ibrit, një vend të veçantë zuri edhe diskutimi për mbijetesën gjatë dimrit — një dimër që për ilegalët shqiptarë nuk ishte thjesht stinë, por një provë e vërtetë e...