E marte, 19.10.2021, 04:05 AM (GMT+1)

Kulturë

Llojdia: Marconi drejtoi misionin arkeologjik italian

E hene, 25.08.2014, 07:33 PM


Kur Pirro Marconi drejtoi misionin arkeologjik italian në Shqipëri në vitin 1936-1938

Nga Gëzim Llojdia

1.

Ardhja dhe qëllimi i një misioni arkeologjik italian  në viset shqiptare dëshmohet  nga të dhënat e AQSH,raporte,fotografi të ruajtur nëpër arkiva,fonde personale,shkrime gazetash etj.

2.

Misioni Arkeologjik Italian në Shqipëri është themeluar në vitin 1924 nën patronazhin e Ministrisë së Jashtme Italiane. Ishte një element i një programi, që synon të zgjerojë hegjemoninë italiane me Adriatikun lindor ...(Gilkes & Miraj 2000).

3.

Prof Pirro Marconi në  vitin 1939,shkruan për zbulimet e rishta arqeologjike në Shqipni (ekspoatimet) sic i quan mediumi shqiptar.Në pranverën e vitit 1924,thotë Marconi një misioni ynë  i veçantë u nisë për në Shqipëri me qëllimin kryesor të këqyrë sipërfaqen e saj sidomos nga pikëpamja vjetërsirave romake. Marconi thotë se këqyrjet që do të kryenin në territorin shqiptar do të hedhin shumë dritë. Gërmimet që çuan në ringjalljen e Butrintit janë për shkak të misionit arkeologjik italian , i cili ka punuar për më shumë se 10 vjet nën drejtimin e L. M. Ugolini, P.Marconi dhe në fund të D. Mustilli  shkruan , Benvenuto duke sjell një panoramë të përgjitshme  të siteve arkeologjike  dhe ekspeditave, që përshkruan këtë vend nga fillimi i shekullit të XX.

Pas vdekjes aksidentale të  Pirro Marconi, i cili e kishte paraprirë atë edhe në karrigen universitare, Mustilli ka drejtuar në mes të viteve 1938 dhe 1941, Misionin arkeologjik italian në Shqipëri .

”Me 20 Mars 1937 pasardhësi i Ugolinit, Pirro Marconi”shkruan  Prof. As. Dr. Lida Fabian Miraj , vazhdonte gërmimet në zonën ndërmjet Teatrit e kanalit, që lidhte liqenin e Vivarit me detin, jashtë mureve rrethuese të periudhës greke, gjë që konfirmonte se Teatri ishte totalisht i gërmuar nga Ugolini. ...”

Gazeta “Drita”  19 prill 1939, publikon në një seri shkrimesh nga cikli:” Zbulimet e rishta arqeologjike në Shqipni” të Prof Pirro Marconi,kur prof. italian flet për gërmimet e kryera rishtas  në Finiq,kryesisht nekropoli i Finiqit dhe më pas  Butrinti në epopenë virgjiliane,pozita e Butrintit etj.

Në një numër tjetër të gazetës, pra ai shkruan: I pari eksploatim arkeologjik,misioni arkeologjik i tanishëm, etj nëntituj, që i kushtohen misionit arkeologjik në jug të vendit të shqiponjave.

4.

Marrëdhëniet mes Italisë dhe  Shqipërisë dhe Italisë për Shqipërinë datojnw disa vite më parë dhe kishte një matricat jashtëzakonisht politike dhe strategjike,cilëson  Stefano Magnani, në fakt ka një rëndësi jetike për kontrollin e Adriatikut dhe në të njëjtën kohë për një strategji më të gjerë të ndikimit politik dhe ekonomik në Ballkan....

 Interesat strategjike dhe ekonomike (sidomos në sektorin e minierave dhe në sektorin e naftës), megjithatë, vazhdoi dhe arkeologjia u bëri thirrje për të luajtur një rol të rëndësishëm, funksioni i mbuluar në kontrollin shqiptar të situatës, sidomos pas konferencës së paqes  e  vitit 1921, kishte ofruar Italisë, mundësinë e kthimit për të pasur një rol aktiv në Ballkan. Deri në vitin 1923 vëmendje italiane në Shqipëri nga hetimet arkeologjike ishte thjesht episodik. Në tetor , ajo ishte e njëjtë, Paribeni ka bwrw bërë një vizitë të shpejtë, dhe më së fundi P. Biagio, i cili më pas ka botuar një llogari të gërmimeve dhe kërkimi i kryer në Shqipëri nga misioni italian dhe se jo çuditërisht kishte shpresuar se disa studiues të  rinj italian e kanë  pritur, në të ardhmen një studim të plotë arkeologjike të rajonit. Rasti është prodhuar në vitin 1923. Në shtator të atij viti, u nënshkrua një marrëveshje midis Francës dhe Shqipërisë e cila i dha mundësinë për të kryer gërmime dhe hulumtime në zona të mëdha të Evropës veriore dhe qendrore . Italia deri në atë kohë kishte shikuar, me besim tek një rezultati negativ të negociatave franko- shqiptare, edhe pse ishtë e qartë se misioni francez, i cili kishte qenë mbështetur fuqimisht dhe miratuar nga Justin Godart ,gjithashtu për qëllim konsolidimin e pranisë dhe interesat ekonomike të Francës në Ballkan.

5.

Pirro Marconi . Biografia e tij është vendosur në fjalorin biografik  italian vëllimi 69( 2007).  Nga një vështrim i përgjithshëm shqyrtohen  të dhëna të rëndësishme për jetën dhe punën e Marconit.

P.Marconi : ka lindur në  qytetin e Veronës më 1 janar 1897  dhe prindërit  e tij ishin :   violinisti Pietro , dhe Antonella (Nella) Levi . Ai u bashkua me fakultetin e letrave në Romë , ndërpreu studimet e tij në maj të vitit 1915 për tu marrë si vullnetar në Alpe . Ai u bë një oficer rezervist  ,por mbeti në shërbim gjatë gjithë kohëzgjatjes së  Luftës së Parë Botërore . Përvoja e luftëtarit do ti sillte dy medalje argjendi në vlerën e Kryqit Ushtarak të Meritës, ( Batalioni Monte Berico : Shkurt 1915 - gusht 1919 , Romë 1923) .

 Pas shkarkimit të tij, ai ishte në gjendje të rifillonte  studimet e tij, që kishte përfunduar në korrik 1920, me një tezë mbi përfaqësimin e Antinous , të dhënë për shtypin disa vjet më vonë (Antinoo. Saggio sull'arte dell'età adrianea, in Monumenti antichi pubblicati per cura dell'Accademia nazionale dei Lincei, 1923-24, vol. 29, cc. 1-302).

Biografia e karakterit ,asimilimi të figurave mitologjike dhe  me sfond ideologjik të kultit të tij kanë ngjallur interesin e P.Marconi vetëm në bazë të analizës formale e përfaqësive dhe përcaktimin e ndikimeve të statuja tradicionale , të identifikuara  të artit egjiptian .

 Marconi pa në korpusin e përfaqësive një " përmbledhje e artit Hadrian "  ,shprehje e një shije origjinale që nuk mund të zgjidhet në gjysmën e dytë të modeleve ikonografike ekzotike apo klasik , por është fjala për krijimin e një lloj krejt të ri, duke arritur për të krijuar një imazh të idealizuar të bukurisë melankolik e.

Pas diplomimit , Marconi mori pjesë në Shkollën italiane të Arkeologjisë në Romë , ku u takua me gruan e tij të ardhshme, Jole Bovio , me të cilin ka ndarë përvojën e shokut në Shkollën italiane Arkeologjike të Athinës ( 1923-1924 ) , në të njëjtën kohë ai mori një diplomë në filozofi ( 1923) . Në shtator 1925 ai mori shkallën në arkeologji dhe  si rezultat i konkurrencës (1926)  ai u bë inspektori  i parë në mbikëqyrjen e Venetos dhe më vonë ( 1927) në Muzeun Kombëtar të Palermos , nga e cila ai u emërua drejtor në vitin 1929 .Vitet e veprimtarisë në Sicili shënoi prodhimin e Marconi: më shumë se njëqind  veprave të tij , duke përfshirë monografi , duke pasqyruar aktivitetet intensive  të gërmimit të kryera në krahinat e Agrigento , Palermo dhe Trapani .

Monumentet dhe topografia e Agrigento arkaike dhe klasike përfaqësojë një nga pikat kryesore të interesit të "periudhës siciliane" të Marconi.Tashmë në vitin 1926 ai botoi zbulimin e  katër eshtrave, zbuluar kohët e fundit në jug të tempullit (I telamons Olympieion Agrigento, në Buletinin Art, VI [1926], f. 33-45)

Në të njëjtin vit pas  një marrëdhënie të gjatë të gërmimeve në disa kisha i  përshkroi hulumtimi  i kryer në kishat e S. Biagio dhe S. Nicholas , kryesisht matëriali  ka të bëjnë me vendet e caktuara të adhurimit , të tilla si të ashtuquajturit: " oratori i Phalaris " dhe tempullin e Demeter.

Një monografi e interesit të përgjithshëm për qytetin ( Agrigento , Firence 1929 )  u pasua nga një e  dytë e Agrigento . Shenjtë i hyjnisë dhe tempulli i quajtur Volcano chtonie (  Romë 1933) . Në këtë publikim Marconi ka vijuar me  rezultatet e një gërmimi të kryer në veriperëndim të portit V, të fortifikimeve të qytetit , gjatë të cilit solli në dritë një vend të shenjtë kushtuar hyjnive chthonic , i  zhvilluar në tarraca me pamje nga Kolymbethra shkëmbore . Me interes të barabartë është hulumtimi i kryer në Segesta , në skenën e teatrit , hulumtim i skenës  dhe teatërit.  Lajme nga gërmimet e antikave , në tempullin e Fitores ( gërmimi i tempullit të Fitores dhe TEMENOS , Romë 1931) .

Marconi solli në dritë tempullin e prishur në vitet 1928-1929 . Sipas një praktikë të përhapur në atë kohë , gërmimet përbëheshin  nga një gërmim  i vërtetë i cili  kishte për qëllim për të liruar vendin nga ndërtesa, e cila  i përkiste viteve të 480-460 p.e.s. Vëmendje e konsiderueshme i është kushtuar dekorimeve. Arti figurativ (Selinunte adoleshente , Romë 1929 Skulpture dhe plastike në Sicilin e lashtë (Historia , IV [ 1930 ] , f 645-674). Italicity në artin e Greqisë së lashtë , në të cilin ai shkoi përcaktimin tiparet e një " teori arti " , ndikuar menjëherë nga trendet mbizotëruese në kulturën italiane dhe politikë të periudhës ,neo - idealizmi dhe nacionalizmi i mbështetur nga regjimi fashist .

Në të njëjtët  vite,  Marconi publikoi një studim të përgjithshëm të pikturës së romakëve ( Romë 1929) .Në këtë vëllim ai përshkruan  rreth tre shekuj e pikturës , nga shekulli i dytë para Krishtit, shkatërrimin e Pompeit , me qëllimin e deklaruar për të demonstruar origjinalitetin e artit romak .

 Afresket në Villa e Mistereve  të cilit Marconi më vonë u  ka dedikuar një studim monografik (Villa e Mistereve , Bergamo 1938) të cilat  përfaqësojë shembullin më të dukshëm të këtij arti , pas të cilit  sipas tij , është e mundur për të identifikuar një personalitet të plotë artistik .

Nga  vitet 1931-1933 , Marconi ishte superintendent i Antikiteteve.  Në dhjetor 1933 ai u emërua profesor i  jashtëzakonshëm i arkeologjisë, në Universitetin e Cagliari  (tetor 1935).  Prodhim shkencor i këtyre viteve u fokusuar kryesisht në çështjet e Artit romake (Augustus i Ankona , në Buletinin Art , XVI [ 1932 ], f . 149-157 , Roman Verona, Bergamo 1937) dhe Picena kultura artistike . Puna e bërë në rajonin e  Piceno (shekujte V - VII para Krishtit) , duke  bërë publike disa komplekset të  një rëndësie  dhe adresimin e çështjeve në thellësi deri tani  të injoruara .

Në dhjetor 1936  u emërua drejtor i misionit arkeologjik italian në Shqipëri .

 Në vitet 1937-1938, ai ka  hulumtuar pjesët   e brendshme  të zonës arkeologjike të Butrintit , duke e kthyer vëmendjen e saj , në sajë të bashkëpunimit edhe me  Luigj Cardini  në fazat parahistorike  .

Kjo stuhi e aktivitetit u ndërpre tragjikisht pas kthimit nga një udhëtim në Shqipëri ,ishte  30 prill 1938, kur Marconi humbi jetën në një aksident ajror në qiellin e Formia .

Mbeti e papërfunduar , ndër të tjera , hartimi i një sinteze të re të përgjithshme të artit romak , që Marconi  ishte gati për të kryer në vitet e mësimdhënies në Napoli .



(Vota: 0)

Komentoni
Komenti:


Gallery

Pëllumb Gorica: Magjia e bukurive të nëntokës sulovare
Fotaq Andrea: Një vështrim, një lot, një trishtim – o Zot sa pikëllim!
Pëllumb Gorica: Grimca kënaqësie në Liqenin e Komanit
Shkolla Shqipe “Alba Life” festoi 7 Marsin në Bronx
Kozeta Zylo: Manhattani ndizet flakë për Çamërinë Martire nga Rrënjët Shqiptare dhe Diaspora