E enjte, 25.02.2021, 05:24 AM (GMT)

Kulturë

Tefik Selimi: Identifikimi i poetit me poezinë e tij

E diele, 10.02.2013, 08:03 PM


Një vepër poetike që identifikohet poeti me poezinë e tij …

Nga Tefik Selimi

Poetët janë çudi e botës. Ata flasin me njerëz, por flasin edhe me “sende” tjera. Pra, flasin në mënyrë metaforike. Pra, ata janë të çuditshëm, sepse “sendeve” u japin shpirt e jetë. Pse jo? Është gjuhë e figurative poetike, por edhe gjuhë adhuruese. Gjer te kjo “gjuhë-metaforë”, arrihet me “gjetje” të reja artit. Andaj, themi se poetët janë, vërtet, të çuditshëm. Veprat e tyre “flasin” me gjuhën e simboleve. Kjo është bota e thellë poetike e tyre. Kjo. është një lloj “filozofie” rreth artit poetik. Aty është vetja dhe uni i autorit. E tillë është edhe vepra e Shefik Shkodrës “Erëverë”, e cila vepër është  botuar ditë më parë nga Shtëpia Botuese “Era”, Prishtinë, 2012. Një vepër simbolike e me një art të fortë poetik. Edhe dr. Begzad Baliu, studjues i letërsisë, duke folur për poezinë e autorit, shton: “Shefik Shkodra është njëri prej poetëve sot më të veçantë. Vepra e tij “Erëverë”(2012), mban këtë titull mbështetur në njërën nga poezitë më të realizuara të këtij vëllimi, por në të vërtetë, më parë se sa këtë titull mund të kishte edhe tituj të tjerë, me të cilët do të mbante titullin e poezive të tjera: ironike, sociale, psikologjike etj., përfaqësuese në gjithë poetikën e  krijimtarisë së tij. Krijimtarinë e tij nuk e bën të veçantë vetëm motivi i përzgjedhur apo realizimi i tij. Këtë poezi e bën të veçantë struktura poetike e saj. Ndryshe nga bashkëkohësit, që poezinë e tyre e shkruajnë prej çasti në çast, nga momenti i dhuntisë së natyrës apo edhe nga frymëzimi që i bën të ndjejnë një situatë universale, poeti Shefik Shkodra poezinë e tij e artikulon nga fjala në fjalë, nga fjalia në fjali dhe nga fillimi në fund. Nuk është e rastit pse poezitë e tij janë tekste të vëllimshme, tematikisht të plota dhe strukturalisht të punuara me durim të madh”. Pra, kjo është ajo bota e tij e  veçantë poetike. Kur po e themi këtë, e patëm vështirë ta interpretojmë veprën me simbolikën e saj. Edhe receptuesi e ka vështirë ta interpretojë këtë poezi, e cila është identifikim me vetë poetin. Pse jo? Është vepër që nuk të largon nga “vetja”, por imponohesh të jeshë paksa indiferent ndaj librit. Disa herë më janë sjellur dilemat: a të rifilloj apo jo leximin dhe vështrimin e këtij libri poetik?! Athua, çfarë është ky titull provokues i kësaj verpre me simbolikë? Më në fund, hyra në libër. Vërej një vepër e konceptuar në formë jo të poezië së rëndomtë, por të një vjershërimi pak më të ngjeshur e “delikat”. Ky është arti. Poezitë janë të  hartuara në formën e poemave, por  aty në lexim, vëren ngjarje, kohë, momente, fjalë të mëdha, fjalë e figura fjalësh, të cilat të hudhin herë në kohën e kaluar, e cila është si “dhjembje” e malli, herë në kohën tonë, e cila të duket se bën  ndritë e shkëlqen me ecje të ngadaltë. Sikur e pyesim autorin e librit: “Ku je poet që nuk flet apo flet e ku e qet?” E, ai (sikur) përgjigjet: “Ja, urdhëro dhe shijoe artin!” Këtu ndalesh dhe e merr gishtin në sy e mendje dhe i thua vetës: “Sa madhështor është arti?! Hej, aty e lexon dhe e sheh se në ato poezi të kësaj vepre letrare, flitet e  përflitet për muzën, e cila e ka mpirë poet shkruesin se si të “rrëfejë” këtë jetë të kënduar me lahutë boshe! Po e  citoj poezinë: “Rruga e pafund”. Ka edhe rrugë pafund, por ka rrugë edhe fund. Fundi fundit, rrugët janë rrugë. Ato të qojnë kah ia mban... Kah, pse jo? Në këto rrugë ecin njerëzit si pa krye, si pa mendje dhe përfundojnë jetën ashtu si e nisin. “Poet, tha muza, merre lahutën tënde, unë jam ajo e  pavdekshme e jote/ e cila të sheh sonte të trishtueshëm dhe të skutuar/ e si një zog që e ëma e thërret/ zbret së larti nga qiejt për të qarë me ty/ Eja ti vuan, mik. Ndonjë mërzi vetmitare/ Të bren, diçka rënkon në zemrën tënde/ ( ) Eja, të këndojmë për dëshirat tua të tretura/ për vuajtjet tua të kaluara/. (A.d. Musse, Muza) (f.5). Ndalem dhe mendoj: A po e ndjeni botën teatrit, ku njerëzit e saj janë aktorë apo artistë, por çfarë?!. Luajnë role dramatike në llogari të ndjesive dhe të pamjeve dramaturgjike. Dhe, prologu del i qartë. Përfundimi: jeta me plot kthesa, labirinthe, gjakosje e shenja prometeike. Kjo e tëra është kërkimi ndaj të bukurës apo asaj që nuk duket e që gjer te ajo është një sakrificë e vështirë, e rëndë. Pas kësaj, ja dhembja e  pandashme. Është e papranueshme. Kuptohet, fillimi duket i lehtë. E, më vonë, ja tmerri, urrejtja, rëndimi, kacafytjet, ankimet, rrënkimet, gjakosjet... e kjo e “qëndisur” emrin e veprës petike e ka “Erëverë” pre autorit të “padukshëm”, Shefik Shkodrës, krijues. Kjo është poetika e autorit të librit. O, Zot, ai nuk ndalet, sepse muza e ka trazuar në brendësi dhe shton: ”Veç, kur mendja i shkonte te Erëvera, (këtu është emër i përveçëm), i duket se po fluturonte si zog”. Pra, e harronte mundimin e udhëtimit të kësaj rruge magjike arti. Por, për krijuesin “udhëtimi për të ende s’ka marrë fund – për një dashuri si sëmundje kurrë e pashëruar! Dashuri platonike, si te Naimi apo Omer Khajami? Në veprën “Erëverë” të autorit gjilanas Sh. Shkodrës, gjen poezi herë të përfillura, që nuk të lodhë aq mendjen, por janë plot kuptim të qartë e përfillëse. Por, gjen edhe poezi në kërkim të  artit poetik, i cili receptuesin e “lodh” nga magjia e fjalës. Shefik Shkodra është poet i vargut hermetik. Vargu i tij është paksa ai errët. Ky varg të përkujton disa nga poetët tanë, të cilët nga fillimi e gjer në fund mbetën  të tillë. Pra, poet që të përkujton veprat e Beqir Musliut, M. Gashit, Majakovskit, Lorkës, Jeseninit apo Pushkinit e ndonjë tjetër, të cilët nuk janë të venitur, por  janë të fresktët, si të jetonin sot. Poezia “Soditjet e sogjetarit”, sikur flet për gjërat e rëndomta, ato të përditshmërisë sonë. Ja si është fjalori poetik i poetit në fjalë: “Je i gozhduar me dashurinë, trupin atletik, m’atanë bregut zanë e pahetueshme, syri shkel syrin, huti i ditës, krej terr terratis, qëllim kthimi,  dridh flokë, pëlhura të zymta, thonjtë e fëlliqtë, shtratin e ndytë, ahengje kotësie, ofron dlirësi, shenjat anatomike, fjalamanë o rrezikzi” etj. Ky është fjalori poetik i autorit në fjalë. Dallohen disa prej poezive, si janë: “Enigmë”, “Nëpër atë stuhi”, “Rravgimit flurorë”, “Pengesat e udhëtimit”, “Në kërkim të etnosit”,”Pritje e moçme”, “Motër”,”Letra e të fshehta”, “Në mungesë tënde”, “Erëverë”, “Epika historike”, Pa  formë e pa ndjenja”,”Fyelli”, “Ti si i mërguar”,”Ars artis” etj. Poeti thotë se koha s’ndalet. Apo, duke kaluar nëpër atë stuhi, poeti shton: “O ti de, uji të njelmët... ku do të jetë mbarimi yt?” Apo te rravgimi fluror, poeti shton se dashuria është e madhe dhe delikate, “...mos lejo përkohësisht as përgjithmonë të godas ndarje vetëtimë pa u njohur njëherë”, pra këtu “preket” intimja dhe motivi i dashurisë. Nuk ka njeri pa dashuri, sa dielli pa rreze! E, autori i kthehet edhe  temës historike, ku e rrëfen të kaluarën tonë të hidhur. Ai në një varg thotë:  “e kanë harrue burrat e vet pleq në Pleme të vogël a në luftërat e Jemenit pa emër e mbiemër, varre të shembura e të mbuluara, rrëzë përrenjve, gufrave nën shëkmbinj.” (f.43). Edhe në vargje autori na përkujton shpënguljen e familjeve tona nga vatrat stërgjyshore, ku “prej Leskocit deri në Lisockë – Kika vlon e s’u bie ndërmend për gjymtyrët e ngrirë gjak i ri e i vjetër, ... atyre s’u kujtua as nata e gjerdekut me buzëqeshje të shkujdesura dikur / veç me sy  tinëzarë janë shikuar” (f.44). Në vepër përshkruhet apo rrëfehet gjendja e një kohe të rëndë të dhunës ndaj popullatës shqiptare. Harambashët, njerëz të egër e të pamëshirë kanë bërë dhunë të paparë një njerëz e familje tona shqiptare. Poeti shton: “...lehje qeni te derë e huaj/ dhe kjo tokë pa avli/ e ka shtëpi me oborr/ s’janë tuat asnjëherë/ kanë erën e tim ati/ e stërgjyshit me “tapi”/ e kanë marrë ngjyrën/ trojet sipas gjallërimit/ me gjak e ndjersë në heshjte... në ikje të pakthim e pa stinë” (f.45). Në poezinë “Plas korube”, poeti shton: “Po hy flaka po del tymi/ kah do që lëviz”. Apo te një poezi “Mallkimi mitologjike”, Sh. Shkodra, poet, shton: “Ringjallja e  fëmijëve të saj nuk shihet/ as varrë e gjak shpejt s’përthahet/ apo mësimi i legjendës nuk vdes kurrë! (f.69). Ndërsa, poezia “Ëndërr e  rrallë”, poeti në fund shton: “Nuk janë të rralla vegullitë/ për jetë e vdekje kemi lindur/ i ruajmë mendtë deri në  fund”! (f.71). Diku, në poezinë “Lulet dhe fosilet”, poeti shton: “Jo ëndërrimet po të vërtetat t’i dashurojmë” (f. 83). Apo në këtë poezi, poeti mediton: “As librat e shenjtë s’kanë mundur njerëzit për t’i bindur,/ se  zog zogu në gjuhë të vet kur këndon dhe të kupton! (f. 85). Në fund thotë: “toka ka marrë emrin e vet në çdo pëllëmbë e në çdo anë! (f.85). Kështu, dr. B. Baliu, studjues, duke folur për vlerat e poezisë së autorit në fjalë, ai është shprehur se,  “Shkodra nuk e shkruan poezinë pse e ndjen dhe e artikulon si të gjithë këngëtarët e vargëzimit në këtë botë, po pse e njeh strukturën e saj, e njeh misionin e saj dhe e njeh mesazhin universal të saj, jo vetëm në letrat shqipe po edhe në letërsinë botërore. Kjo është arsyeja pse komunikimi i tij me kohën dhe hapësirën përmes poezisë është sa intim aq edhe universal dhe ky dallim është i ndjeshëm edhe për faktin se në disa nga ato ai sillet si të gjithë poetët shqiptarë e në disa të tjera, sikur të ishte poet francez i një periudhe karakteristike letrare të shekullit XX”.



(Vota: 3 . Mesatare: 3.5/5)

Komentoni
Komenti:


Gallery

Pëllumb Gorica: Magjia e bukurive të nëntokës sulovare
Fotaq Andrea: Një vështrim, një lot, një trishtim – o Zot sa pikëllim!
Pëllumb Gorica: Grimca kënaqësie në Liqenin e Komanit
Shkolla Shqipe “Alba Life” festoi 7 Marsin në Bronx
Kozeta Zylo: Manhattani ndizet flakë për Çamërinë Martire nga Rrënjët Shqiptare dhe Diaspora